کتاب جهاد و سریه‌ها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4684

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب جهاد و سریه‌ها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

از مسلم تا يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍآن را به مسلم روایت کرد
  2. 2سُلَيْمَانُ
  3. 3جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ
  4. 4أَبِيهِ
  5. 5يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ بِلاَلٍ - عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ، أَنَّ نَجْدَةَ، كَتَبَ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَسْأَلُهُ عَنْ خَمْسِ، خِلاَلٍ ‏.‏ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَوْلاَ أَنْ أَكْتُمَ، عِلْمًا مَا كَتَبْتُ إِلَيْهِ ‏.‏ كَتَبَ إِلَيْهِ نَجْدَةُ أَمَّا بَعْدُ فَأَخْبِرْنِي هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَغْزُو بِالنِّسَاءِ وَهَلْ كَانَ يَضْرِبُ لَهُنَّ بِسَهْمٍ وَهَلْ كَانَ يَقْتُلُ الصِّبْيَانَ وَمَتَى يَنْقَضِي يُتْمُ الْيَتِيمِ وَعَنِ الْخُمْسِ لِمَنْ هُوَ فَكَتَبَ إِلَيْهِ ابْنُ عَبَّاسٍ كَتَبْتَ تَسْأَلُنِي هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَغْزُو بِالنِّسَاءِ وَقَدْ كَانَ يَغْزُو بِهِنَّ فَيُدَاوِينَ الْجَرْحَى وَيُحْذَيْنَ مِنَ الْغَنِيمَةِ وَأَمَّا بِسَهْمٍ فَلَمْ يَضْرِبْ لَهُنَّ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَكُنْ يَقْتُلُ الصِّبْيَانَ فَلاَ تَقْتُلِ الصِّبْيَانَ وَكَتَبْتَ تَسْأَلُنِي مَتَى يَنْقَضِي يُتْمُ الْيَتِيمِ فَلَعَمْرِي إِنَّ الرَّجُلَ لَتَنْبُتُ لِحْيَتُهُ وَإِنَّهُ لَضَعِيفُ الأَخْذِ لِنَفْسِهِ ضَعِيفُ الْعَطَاءِ مِنْهَا فَإِذَا أَخَذَ لِنَفْسِهِ مِنْ صَالِحِ مَا يَأْخُذُ النَّاسُ فَقَدْ ذَهَبَ عَنْهُ الْيُتْمُ وَكَتَبْتَ تَسْأَلُنِي عَنِ الْخُمْسِ لِمَنْ هُوَ وَإِنَّا كُنَّا نَقُولُ هُوَ لَنَا ‏.‏ فَأَبَى عَلَيْنَا قَوْمُنَا ذَاكَ ‏.‏

ترجمه

عبدالله بن مَسلَمه بن قَعنَب برای ما حدیث کرد، سلیمان (یعنی ابن بِلال) برای ما حدیث کرد، از جعفر بن محمد، از پدرش، از یزید بن هُرمُز روایت شده است که نَجده به ابن عباس نامه‌ای نوشت و درباره پنج مسئله از او پرسید. ابن عباس گفت:

«اگر ترس از کتمان علم نداشتم، به او پاسخ نمی‌نوشتم.» نجده به او نوشت: «اما بعد! به من خبر بده که آیا رسول الله ﷺ زنان را در غزوات همراه می‌بردند؟ آیا سهم مشخصی از غنیمت برای آنان تعیین می‌کردند؟ آیا کودکان دشمن را می‌کشتند؟ یتیمیِ یتیم چه زمانی پایان می‌یابد؟ و خُمس (یک‌پنجم غنیمت) متعلق به کیست؟» ابن عباس در پاسخ نوشت: «پرسیدی که آیا رسول الله ﷺ زنان را در غزوات همراه می‌بردند؟ بله، ایشان آنان را همراه می‌بردند تا زخمیان را مداوا کنند و از غنیمت به آنان داده می‌شد، اما سهم ثابتی برایشان تعیین نمی‌کردند. و رسول الله ﷺ کودکان را نمی‌کشتند، پس تو نیز کودکان را نکش. پرسیدی که یتیمیِ یتیم چه زمانی پایان می‌یابد؟ به جانم سوگند! اگر ریش مردی بروید ولی هنوز در گرفتن حق خود یا ادا کردن حق دیگران ناتوان باشد، همچنان یتیم محسوب می‌شود؛ اما وقتی بتواند مانند افراد بالغ امور خود را سامان دهد، یتیمی از او ساقط می‌شود. و درباره خُمس پرسیدی که متعلق به کیست؟ ما (خویشان رسول الله ﷺ) می‌گفتیم که آن متعلق به ماست، اما قوم ما از دادن آن به ما امتناع کردند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابن‌عباس اخلاق جنگی را با مراقبت از زنان، کودکان و یتیمان پیوند می‌دهد.

توضیح واژه‌های دشوار
خمس

یک‌پنجم غنیمت جنگی که چگونگی تقسیم آن در منابع اسلامی بررسی شده است.

سهم معین

بخشی از غنیمت که از پیش تعیین شده است و با پاداشی که بنا بر تشخیص داده می‌شود تفاوت دارد.

وضعیت یتیمی

حمایت و مراقبت ویژه از کودکی که پدرش را از دست داده است؛ ابن‌عباس پایان این وضعیت را با رسیدن به بزرگسالی و توانایی استقلال پیوند می‌دهد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این گزارش چنین برداشت می‌کنند که زنان در لشکرکشی‌های پیامبر ﷺ وظایف پشتیبانی انجام می‌دادند و می‌توانستند از غنیمت پاداش بگیرند، بی‌آنکه سهم ثابت رزمی به آنان تعلق گیرد. تأکید بر نکشتن کودکان با قاعدهٔ کلاسیکِ مصون‌بودن کودکان غیررزمنده از آسیب هم‌خوان است. فقیهان سن پایان‌یافتن وضعیت یتیمی را همراه با نشانه‌های بلوغ و توانایی فرد برای ادارهٔ منافع خود بررسی می‌کنند. بخش مربوط به خمس، دیدگاه ابن‌عباس و اختلاف دربارهٔ آن را نقل می‌کند؛ این بخش باید در کنار دیگر متون و توضیحات فقهی دربارهٔ تقسیم خمس خوانده شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. در موقعیت‌های درگیری، کودکان را غیررزمنده بدانید و از آنان در برابر خشونت محافظت کنید.
  2. از یتیمان به‌درستی حمایت کنید و هنگامی که می‌توانند مستقلانه از منافع خود مراقبت کنند، آنان را در تصمیم‌گیری دربارهٔ دارایی‌شان دخیل سازید.
  3. میان حق ثابت در غنیمت و پاداش بابت خدمات انجام‌شده تفاوت بگذارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.