کتاب جهاد و سریه‌ها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4686

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب جهاد و سریه‌ها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ، قَالَ كَتَبَ نَجْدَةُ بْنُ عَامِرٍ الْحَرُورِيُّ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَسْأَلُهُ عَنِ الْعَبْدِ، وَالْمَرْأَةِ يَحْضُرَانِ الْمَغْنَمَ هَلْ يُقْسَمُ لَهُمَا وَعَنْ قَتْلِ الْوِلْدَانِ وَعَنِ الْيَتِيمِ مَتَى يَنْقَطِعُ عَنْهُ الْيُتْمُ وَعَنْ ذَوِي الْقُرْبَى مَنْ هُمْ فَقَالَ لِيَزِيدَ اكْتُبْ إِلَيْهِ فَلَوْلاَ أَنْ يَقَعَ فِي أُحْمُوقَةٍ مَا كَتَبْتُ إِلَيْهِ اكْتُبْ إِنَّكَ كَتَبْتَ تَسْأَلُنِي عَنِ الْمَرْأَةِ وَالْعَبْدِ يَحْضُرَانِ الْمَغْنَمَ هَلْ يُقْسَمُ لَهُمَا شَىْءٌ وَإِنَّهُ لَيْسَ لَهُمَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يُحْذَيَا وَكَتَبْتَ تَسْأَلُنِي عَنْ قَتْلِ الْوِلْدَانِ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَقْتُلْهُمْ وَأَنْتَ فَلاَ تَقْتُلْهُمْ إِلاَّ أَنْ تَعْلَمَ مِنْهُمْ مَا عَلِمَ صَاحِبُ مُوسَى مِنَ الْغُلاَمِ الَّذِي قَتَلَهُ وَكَتَبْتَ تَسْأَلُنِي عَنِ الْيَتِيمِ مَتَى يَنْقَطِعُ عَنْهُ اسْمُ الْيُتْمِ وَإِنَّهُ لاَ يَنْقَطِعُ عَنْهُ اسْمُ الْيُتْمِ حَتَّى يَبْلُغَ وَيُؤْنَسَ مِنْهُ رُشْدٌ وَكَتَبْتَ تَسْأَلُنِي عَنْ ذَوِي الْقُرْبَى مَنْ هُمْ وَإِنَّا زَعَمْنَا أَنَّا هُمْ فَأَبَى ذَلِكَ عَلَيْنَا قَوْمُنَا ‏.‏

ترجمه

ابن ابی‌عمر برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد، از اسماعیل بن امیه، از سعید مقبری، از یزید بن هرمز که گفت: نجده بن عامر حروری نامه‌ای به ابن عباس نوشت و از او پرسید: آیا برده و زنی که در جنگ حضور می‌یابند، سهمی از غنیمت دارند؟ درباره کشتن کودکان چه حکمی است؟ یتیمیِ یتیم چه زمانی پایان می‌یابد؟ و خویشاوندان نزدیک (ذوی‌القربی) چه کسانی هستند؟ ابن عباس به یزید گفت:

«به او بنویس. اگر بیم آن نبود که دچار نادانی شود، هرگز به او پاسخ نمی‌دادم. بنویس: تو درباره زن و برده‌ای که در جنگ شرکت می‌کنند پرسیدی که آیا سهمی از غنیمت دارند؟ بدان که برای آنان سهم مشخصی نیست، مگر اینکه هدیه یا پاداشی به ایشان داده شود. درباره کشتن کودکان پرسیدی؛ رسول خدا ﷺ هرگز کودکان را نکشت، پس تو نیز آنان را مکُش، مگر آنکه درباره آنان همان دانشی را داشته باشی که همراه موسی (خضر) درباره آن نوجوانی که کشت، داشت. درباره یتیم پرسیدی که لقب یتیمی چه زمانی از او برداشته می‌شود؛ بی‌گمان این لقب تا زمانی که او به بلوغ برسد و رشد و خردمندی در او دیده شود، از او برداشته نخواهد شد. و درباره خویشاوندان نزدیک پرسیدی که آنان کیستند؛ ما گمان می‌بریم که ما همانان هستیم، اما قوم ما این حق را از ما دریغ داشتند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

کودکان در جنگ کشته نمی‌شوند؛ سرپرستی یتیمان و تقسیم غنایم تابع ضوابطی است.

توضیح واژه‌های دشوار
غنیمت جنگی

اموالی که در جریان درگیری مسلحانه به دست جامعهٔ مسلمانان می‌افتد.

بخشش

اعطایی داوطلبانه از غنایم؛ سهم ثابتی نیست که کسی حق معیّنی در آن داشته باشد.

خردمندی

توانایی داوری سنجیده و ادارهٔ مسئولانهٔ امور شخصی.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که زنان و بردگانی که در جنگ شرکت می‌کنند سهم ثابتی از غنایم ندارند، اما ممکن است چیزی به آنان بخشیده شود. این روایت بر ممنوعیت کشتن کودکان در جنگ تأکید می‌کند. دربارهٔ پایان وضعیت یتیمی، ابن‌عباس هم به رسیدن به بلوغ جسمانی و هم به آشکار شدن خردمندی اشاره می‌کند؛ قواعد گسترده‌ترِ ادارهٔ دارایی یتیمان نیز با استناد به قرآن ۴:۶ بررسی می‌شود. بخش مربوط به خویشاوندان، پاسخ ابن‌عباس به پرسش نجده است و باید در چارچوب ادعای برخورداری خویشاوندان پیامبر ﷺ از سهم مربوط به آنان خوانده شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. در موقعیت‌های درگیری از کودکان محافظت کنید و هرگز آنان را هدف خشونت قرار ندهید.
  2. با دارایی یتیمان با دقت رفتار کنید و ادارهٔ آن را تنها هنگامی به آنان واگذار کنید که بالغ و خردمند شده باشند.
  3. در تقسیم منابع مشترک میان حق ثابت و بخشش داوطلبانه تفاوت بگذارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.