Sahih Muslim، حدیث 4718
روایتشده توسط Abu Musa al-Ash'ari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Musa al-Ash'ari
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ حَاتِمٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ، قَالَ قَالَ أَبُو مُوسَى أَقْبَلْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَعِي رَجُلاَنِ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ أَحَدُهُمَا عَنْ يَمِينِي وَالآخَرُ عَنْ يَسَارِي فَكِلاَهُمَا سَأَلَ الْعَمَلَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَاكُ فَقَالَ " مَا تَقُولُ يَا أَبَا مُوسَى أَوْ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ " . قَالَ فَقُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أَطْلَعَانِي عَلَى مَا فِي أَنْفُسِهِمَا وَمَا شَعَرْتُ أَنَّهُمَا يَطْلُبَانِ الْعَمَلَ . قَالَ وَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى سِوَاكِهِ تَحْتَ شَفَتِهِ وَقَدْ قَلَصَتْ فَقَالَ " لَنْ أَوْ لاَ نَسْتَعْمِلُ عَلَى عَمَلِنَا مَنْ أَرَادَهُ وَلَكِنِ اذْهَبْ أَنْتَ يَا أَبَا مُوسَى أَوْ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسِ " . فَبَعَثَهُ عَلَى الْيَمَنِ ثُمَّ أَتْبَعَهُ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَيْهِ قَالَ انْزِلْ وَأَلْقَى لَهُ وِسَادَةً وَإِذَا رَجُلٌ عِنْدَهُ مُوثَقٌ قَالَ مَا هَذَا قَالَ هَذَا كَانَ يَهُودِيًّا فَأَسْلَمَ ثُمَّ رَاجَعَ دِينَهُ دِينَ السَّوْءِ فَتَهَوَّدَ قَالَ لاَ أَجْلِسُ حَتَّى يُقْتَلَ قَضَاءُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَقَالَ اجْلِسْ نَعَمْ . قَالَ لاَ أَجْلِسُ حَتَّى يُقْتَلَ قَضَاءُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ . فَأَمَرَ بِهِ فَقُتِلَ ثُمَّ تَذَاكَرَا الْقِيَامَ مِنَ اللَّيْلِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا مُعَاذٌ أَمَّا أَنَا فَأَنَامُ وَأَقُومُ وَأَرْجُو فِي نَوْمَتِي مَا أَرْجُو فِي قَوْمَتِي .
عبیدالله بن سعید و محمد بن حاتم برای ما حدیث نقل کردند (و این لفظ از ابن حاتم است)، هر دو گفتند: یحیی بن سعید قطّان برای ما حدیث گفت، از قرّه بن خالد، از حمید بن هلال، و ابوبرده برایم نقل کرد که ابوموسی اشعری رضیاللهعنه فرمود: به خدمت پیامبر ﷺ شرفیاب شدم در حالی که دو مرد از قبیله اشعری همراهم بودند؛ یکی در سمت راست و دیگری در سمت چپ من قرار داشت. هر دو درخواست منصب (حکومت) کردند، در حالی که پیامبر ﷺ مشغول مسواک زدن بودند. ایشان فرمودند:
«ای ابوموسی! یا ای عبدالله بن قیس! نظر تو چیست؟» عرض کردم: سوگند به آن ذات مقدسی که شما را به حق مبعوث فرموده است، آنان آنچه در دل داشتند بر من آشکار نکردند و من گمان نمیکردم که طالب منصب باشند. راوی میگوید: گویی هنوز مسواک پیامبر ﷺ را زیر لبانشان میبینم که جمع شده بود. سپس فرمودند: «ما هرگز بر کارهای خود کسی را که جویای آن باشد منصوب نخواهیم کرد، اما تو برو ای ابوموسی! یا ای عبدالله بن قیس!» بدین ترتیب ایشان را به عنوان والی به یمن فرستادند و سپس معاذ بن جبل رضیاللهعنه را نیز به دنبال او روانه کردند. وقتی معاذ نزد ابوموسی رسید، ابوموسی گفت: پیاده شوید و برایش بالشی پهن کرد. در آنجا مردی را دیدند که دست و پایش بسته بود. معاذ پرسید: این کیست؟ ابوموسی پاسخ داد: این مرد یهودی بود که اسلام آورد، سپس به دین باطل خود بازگشت و دوباره یهودی شد. معاذ فرمود: تا زمانی که طبق حکم الله و رسولش ﷺ کشته نشود، نخواهم نشست. ابوموسی گفت: بنشینید، بله انجام خواهد شد. معاذ سه بار تکرار کرد: تا زمانی که طبق حکم الله و رسولش ﷺ کشته نشود، نخواهم نشست. سرانجام ابوموسی دستور داد و آن مرد کشته شد. پس از آن، هر دو درباره بیداری شبانه برای نماز صحبت کردند. یکی از آن دو، یعنی معاذ فرمود: من هم میخوابم و هم برای نماز برمیخیزم، و امیدوارم در خوابم همان پاداشی را بیابم که در بیداری و نمازم انتظار دارم.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
مسئولیت عمومی به کسی سپرده نمیشود که خودش آن را درخواست میکند.
مسئولیتی عمومی و مهم، مانند ادارهٔ یک منطقه.
چوبی کوچک که برای تمیز کردن دندانها به کار میرود.
نماز مستحبی که شخص در شب بهجا میآورد.
عالمان از این روایت چنین برداشت کردهاند که منصب دارای اختیار، امانتی سنگین است و نباید صرفاً به این دلیل به کسی واگذار شود که آن را درخواست کرده است. این سخن به معنای منع هرگونه درخواست شغل نیست؛ مسئولان باید شایستگی، امانتداری و مصلحت عمومی را با دقت ارزیابی کنند. بخش مربوط به نماز شب نیز میآموزد که میتوان به پاداشِ استراحتی خالصانه امید داشت، اگر به شخص کمک کند وظایفش را بهخوبی انجام دهد.
- هنگام واگذاری مسئولیت، تنها به بلندپروازی توجه نکنید؛ شایستگی، امانتداری و خدمتگزاری را نیز بسنجید.
- منصب رهبری را مسئولیتی در برابر مردم بدانید، نه وسیلهای برای کسب جایگاه یا منفعت.
- استراحت و عبادت را چنان برنامهریزی کنید که بتوانید هم وظایف دینی و هم مسئولیتهای روزمره را بهخوبی انجام دهید.
این روایت از همان کتاب دربارهٔ حکمرانی نیز به پذیرفتن و بر دوش گرفتن اختیار میپردازد.
Sahih Muslim · #4717 (Sahih)این روایت صحیح با رهنمودهای مربوط به واگذاری مسئولیتهای عمومی همخوان است.
Sahih Muslim · #4719 (Sahih)این روایت در همان مجموعهٔ موضوعی دربارهٔ حکمرانی و مسئولیتپذیری در اعمال اختیار آمده است.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.