کتاب ایمان · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 473

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب ایمان
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، - يَعْنِي مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي أَيُّوبَ - قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ الْفَقِيرُ، قَالَ كُنْتُ قَدْ شَغَفَنِي رَأْىٌ مِنْ رَأْىِ الْخَوَارِجِ فَخَرَجْنَا فِي عِصَابَةٍ ذَوِي عَدَدٍ نُرِيدُ أَنْ نَحُجَّ ثُمَّ نَخْرُجَ عَلَى النَّاسِ - قَالَ - فَمَرَرْنَا عَلَى الْمَدِينَةِ فَإِذَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ الْقَوْمَ - جَالِسٌ إِلَى سَارِيَةٍ - عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَإِذَا هُوَ قَدْ ذَكَرَ الْجَهَنَّمِيِّينَ - قَالَ - فَقُلْتُ لَهُ يَا صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ مَا هَذَا الَّذِي تُحَدِّثُونَ وَاللَّهُ يَقُولُ ‏{‏ إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ‏}‏ وَ ‏{‏ كُلَّمَا أَرَادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا أُعِيدُوا فِيهَا‏}‏ فَمَا هَذَا الَّذِي تَقُولُونَ قَالَ فَقَالَ أَتَقْرَأُ الْقُرْآنَ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَهَلْ سَمِعْتَ بِمَقَامِ مُحَمَّدٍ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - يَعْنِي الَّذِي يَبْعَثُهُ اللَّهُ فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَإِنَّهُ مَقَامُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم الْمَحْمُودُ الَّذِي يُخْرِجُ اللَّهُ بِهِ مَنْ يُخْرِجُ ‏.‏ - قَالَ - ثُمَّ نَعَتَ وَضْعَ الصِّرَاطِ وَمَرَّ النَّاسِ عَلَيْهِ - قَالَ - وَأَخَافُ أَنْ لاَ أَكُونَ أَحْفَظُ ذَاكَ - قَالَ - غَيْرَ أَنَّهُ قَدْ زَعَمَ أَنَّ قَوْمًا يَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ بَعْدَ أَنْ يَكُونُوا فِيهَا - قَالَ - يَعْنِي فَيَخْرُجُونَ كَأَنَّهُمْ عِيدَانُ السَّمَاسِمِ ‏.‏ قَالَ فَيَدْخُلُونَ نَهْرًا مِنْ أَنْهَارِ الْجَنَّةِ فَيَغْتَسِلُونَ فِيهِ فَيَخْرُجُونَ كَأَنَّهُمُ الْقَرَاطِيسُ ‏.‏ فَرَجَعْنَا قُلْنَا وَيْحَكُمْ أَتُرَوْنَ الشَّيْخَ يَكْذِبُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَجَعْنَا فَلاَ وَاللَّهِ مَا خَرَجَ مِنَّا غَيْرُ رَجُلٍ وَاحِدٍ أَوْ كَمَا قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ ‏.‏

ترجمه

حجاج بن شاعر برای ما حدیث کرد، فضل بن دوکین برای ما حدیث کرد، ابوعاصم - یعنی محمد بن ابی‌ایوب - گفت: یزید فقیر برای من حدیث کرد و گفت: من شیفتهٔ یکی از عقاید خوارج شده بودم، پس با گروهی چند نفره بیرون آمدیم تا حج به جا آوریم و سپس علیه مردم (برای تبلیغ عقاید خوارج) قیام کنیم. او گفت: از مدینه گذشتیم و دیدیم جابر بن عبدالله در کنار ستونی نشسته و برای مردم از رسول خدا ﷺ حدیث نقل می‌کند. وقتی به ذکر دوزخیان رسید، گفتم: ای companion رسول خدا ﷺ! این چیست که نقل می‌کنید در حالی که خداوند می‌فرماید:

«هر کس را که وارد آتش کنی، قطعاً او را خوار کرده‌ای» و «هرگاه بخواهند از آن خارج شوند، دوباره به آن بازگردانده می‌شوند»؟ پس این چه سخنی است که می‌گویید؟ او فرمود: آیا قرآن می‌خوانی؟ گفتم: بله. فرمود: آیا دربارهٔ مقام محمد ﷺ - یعنی جایگاهی که خداوند او را در آن برمی‌انگیزد - شنیده‌ای؟ گفتم: بله. فرمود: همانا آن، مقام محمودِ محمد ﷺ است که خداوند به واسطهٔ آن هر کس را بخواهد از آتش بیرون می‌آورد. سپس چگونگی پل صراط و عبور مردم از آن را توصیف کرد و گفت: می‌ترسم نتوانم همهٔ جزئیات را به خاطر بسپارم، اما این مقدار یادم هست که گروهی پس از ورود به جهنم، از آن خارج خواهند شد. او گفت: آنان مانند چوب‌های سوختهٔ کنجد از آتش بیرون می‌آیند. سپس وارد یکی از نهرهای بهشت می‌شوند و در آن غسل می‌کنند و همچون کاغذهای سفید بیرون می‌آیند. سپس ما بازگشتیم و گفتیم: وای بر شما! آیا این پیرمرد بر رسول خدا ﷺ دروغ می‌بندد؟ پس ما (از عقاید خوارج) برگشتیم و به خدا قسم، جز یک نفر، هیچ‌کس از ما باقی نماند؛ یا چنانکه ابونعیم گفته است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

الله مؤمنان را به رحمت خویش از دوزخ بیرون می‌آورد.

پیشینه و سبب بیان

یزید الفقیر نقل می‌کند که تحت تأثیر دیدگاهی از خوارج قرار گرفته بود و همراه گروهی برای حج به راه افتاده بود و قصد داشت پس از آن قیام کند. او در مدینه از جابر بن عبدالله درباره دوزخیان شنید؛ این توضیح او و تقریباً همه همراهانش را از آن دیدگاه بازگرداند.

توضیح واژه‌های دشوار
خوارج

جریانی آغازین که مسلمانان را به‌سبب گناهان بزرگ کافر می‌شمرد و عذاب ابدی را برای آنان قائل بود.

مقام محمود

جایگاه ستوده‌ای که الله به پیامبر محمد ﷺ عطا می‌کند؛ در این روایت، این مقام با بیرون آوردن گروهی از دوزخ پیوند دارد.

صراط

پلی بر فراز دوزخ که مردم در روز قیامت از آن عبور خواهند کرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک اهل سنت از این روایت برای اثبات این نکته بهره می‌گیرند که برخی افرادِ برخوردار از ایمان، حتی اگر گناهان بزرگی داشته باشند، پس از مجازات از دوزخ بیرون آورده می‌شوند و سرانجام از رحمت خدا بهره‌مند می‌گردند. آنان این موضوع را از کفر جدا می‌دانند: بر پایه آموزه اسلامی، کسی که در حال کفر بمیرد در دوزخ می‌ماند. شفاعت پیامبر ﷺ با اجازه و قدرت الله انجام می‌شود، نه مستقل از او. چهار مذهب فقهی اهل سنت این اصل اعتقادی را می‌پذیرند؛ این حدیث مجوزی برای کوچک شمردن گناهان نیست، بلکه تشویقی است به پایبندی به ایمان و امید داشتن به رحمت الله.

درس‌هایی برای امروز
  1. دیدگاه‌های دینی را با قرآن و تفسیر معتبر پیامبر ﷺ بسنجید، نه با متون پراکنده.
  2. مسلمانان را به‌سبب گناهان کافر نخوانید؛ دانش بجویید و با عالمان معتبر مشورت کنید.
  3. گناهان را جدی بگیرید، اما امید به رحمت الله و شفاعت با اجازه او را از دست ندهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.