کتاب ایمان · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 478

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب ایمان
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Anas ibn Malik

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، وَهِشَامٌ، صَاحِبُ الدَّسْتَوَائِيِّ عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، - وَهُوَ ابْنُ هِشَامٍ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنَ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً ثُمَّ يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنَ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ بُرَّةً ثُمَّ يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنَ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ ذَرَّةً ‏"‏ ‏.‏ زَادَ ابْنُ مِنْهَالٍ فِي رِوَايَتِهِ قَالَ يَزِيدُ فَلَقِيتُ شُعْبَةَ فَحَدَّثْتُهُ بِالْحَدِيثِ فَقَالَ شُعْبَةُ حَدَّثَنَا بِهِ قَتَادَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْحَدِيثِ ‏.‏ إِلاَّ أَنَّ شُعْبَةَ جَعَلَ مَكَانَ الذَّرَّةِ ذُرَةً قَالَ يَزِيدُ صَحَّفَ فِيهَا أَبُو بِسْطَامٍ ‏.‏

ترجمه

محمد بن مِنهال ضَریر به ما حدیث کرد، یزید بن زُرَیع به ما حدیث کرد، سعید بن ابی عروبَه و هشام صاحب دَستَوایی از قتاده، او از انس بن مالک روایت کردند که گفت: رسول الله ﷺ فرمودند. و ابوغَسّان مِسمَعی و محمد بن مُثَنّی به من حدیث کردند، هر دو گفتند: معاذ — که پسر هشام است — به ما حدیث کرد، گفت: پدرم از قتاده برایم حدیث کرد، انس بن مالک به ما حدیث کرد که پیامبر ﷺ فرمودند:

«هر کس بگوید لا إله إلا الله و در دلش به اندازهٔ وزن یک دانه جو خیر باشد، از آتش بیرون آورده می‌شود. سپس هر کس بگوید لا إله إلا الله و در دلش به اندازهٔ وزن یک دانه گندم خیر باشد، از آتش بیرون آورده می‌شود. سپس هر کس بگوید لا إله إلا الله و در دلش به اندازهٔ وزن یک ذرّه خیر باشد، از آتش بیرون آورده می‌شود.» ابن مِنهال در روایت خود افزوده است: یزید گفت: با شُعبه دیدار کردم و این حدیث را برایش بازگو نمودم. شُعبه گفت: قتاده این حدیث را از انس بن مالک و او از پیامبر ﷺ برای ما نقل کرده است، با این تفاوت که شُعبه به جای واژهٔ «ذَرّه»، واژهٔ «زُرّه» (دانه) را به کار برد. یزید گفت: ابوبِسطام در آن تصحیح کرده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

کسی که توحید را صادقانه در دل داشته باشد، سرانجام به خواست خدا از آتش رهایی می‌یابد.

توضیح واژه‌های دشوار
لا إله إلا الله

هیچ معبودی جز الله سزاوار پرستش نیست؛ این گواهی، ایمان به یگانگی او را دربرمی‌گیرد.

خیر در دل

ایمان و اخلاصِ حاضر در دل، هرچند در این روایت بسیار اندک توصیف شده باشد.

دانه جو، دانه گندم و ذره

نمادهایی برای مقدارهای هرچه کوچک‌ترند و نشان می‌دهند که حتی بخش اندکی از ایمان صادقانه از میان نمی‌رود.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که توحید، عاملی تعیین‌کننده در رستگاری نهایی است و الله حتی مقدار اندکی ایمان را نیز تباه نمی‌کند. این روایت مجوزی برای ادامه‌دادن گناهان نیست: مؤمن ممکن است به‌سبب اعمالش کیفر ببیند، اما سرانجام او به داوری و رحمت الله بستگی دارد. ازاین‌رو، شرح عالمان، گواهی توحید را با ایمان صادقانه در دل پیوند می‌دهد، نه صرفاً بر زبان آوردن کلمات.

درس‌هایی برای امروز
  1. با پرستش الله به‌تنهایی و تازه‌کردن منظم نیت‌هایت، توحید خود را تقویت کن.
  2. گناهان نباید تو را به ناامیدی بکشانند: توبه کن و به رحمت الله امید داشته باش، اما کیفر را ناچیز نشمار.
  3. ایمان دیگران را بی‌اهمیت ندان؛ الله از آنچه واقعاً در دل آنان است آگاه است.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.