کتاب حکومت · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4782

روایت‌شده توسط Wa'il ibn Hujr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب حکومت
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Wa'il ibn Hujr

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ الْحَضْرَمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَأَلَ سَلَمَةُ بْنُ يَزِيدَ الْجُعْفِيُّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ قَامَتْ عَلَيْنَا أُمَرَاءُ يَسْأَلُونَا حَقَّهُمْ وَيَمْنَعُونَا حَقَّنَا فَمَا تَأْمُرُنَا فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ سَأَلَهُ فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ سَأَلَهُ فِي الثَّانِيَةِ أَوْ فِي الثَّالِثَةِ فَجَذَبَهُ الأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ وَقَالَ ‏ "‏ اسْمَعُوا وَأَطِيعُوا فَإِنَّمَا عَلَيْهِمْ مَا حُمِّلُوا وَعَلَيْكُمْ مَا حُمِّلْتُمْ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

محمد بن مثَنّی و محمد بن بَشّار برای ما حدیث کردند، هر دو گفتند: محمد بن جعفر برای ما حدیث کرد، شُعبه برای ما حدیث کرد، از سِماک بن حَرب، از عَلقَمه بن وائل حَضْرَمی، از پدرش که گفت: سَلَمه بن یزید جُعْفی از رسول خدا ﷺ پرسید و عرض کرد: ای پیامبر خدا، نظر شما چیست اگر بر ما امیرانی مسلط شوند که حق خود را از ما مطالبه کنند اما حق ما را به ما ندهند، پس چه فرمانی به ما می‌دهید؟ ایشان روی از او برگرداند. سپس دوباره پرسید، ولی باز هم ایشان روی برگرداند. آنگاه بار دوم یا سوم پرسید که اَشْعَث بن قیس او را کنار کشید و گفت:

«بشنوید و اطاعت کنید؛ زیرا بر عهدهٔ آنان است آنچه بر دوششان نهاده شده و بر عهدهٔ شماست آنچه بر دوشتان نهاده شده است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

اطاعت از حاکمان، مسئولیت خود آنان را از میان نمی‌برد.

توضیح واژه‌های دشوار
مطالبهٔ حقوقشان

خواستنِ تعهدات و اطاعتی که مردم در برابر حکومت بر عهده دارند.

آنچه بر عهدهٔ آنان گذاشته شده است

وظایفی که هر کس در قبال آن‌ها پاسخ‌گوست: حاکمان برای وظایف خود و مردم برای وظایف خویش.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که ستمِ حاکم، به‌خودیِ‌خود دلیلی برای کنار گذاشتن اطاعتِ مقرر از فرمان‌های قانونی حکومت نیست. در فرمان به گناه اطاعتی وجود ندارد؛ قاعدهٔ کلی این است که اطاعت از مخلوق در صورتی که مستلزم نافرمانی از الله باشد، جایز نیست. سخن از مسئولیت‌های متقابل، حاکمان را از پاسخ‌گویی معاف نمی‌کند: آنان همچنان باید دربارهٔ انجام وظایفشان پاسخ‌گو باشند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت، اطاعت از صاحبان اقتدار را در همین چارچوب بررسی می‌کنند و تأکید دارند که هر کس در برابر اعمال خود مسئول است.

درس‌هایی برای امروز
  1. تعهدات قانونی و اخلاقی خود را، حتی اگر حاکمان کوتاهی کنند، انجام دهید.
  2. از فرمانی که شما را به گناه می‌کشاند پیروی نکنید؛ در چنین حالتی از عالمی مورد اعتماد راهنمایی بخواهید.
  3. حاکمان را به شیوه‌ای مسئولانه و مسالمت‌آمیز به انجام وظایفشان فرابخوانید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.