کتاب ایمان · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 480

روایت‌شده توسط Abu Huraira. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب ایمان
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Huraira

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، - وَاتَّفَقَا فِي سِيَاقِ الْحَدِيثِ إِلاَّ مَا يَزِيدُ أَحَدُهُمَا مِنَ الْحَرْفِ بَعْدَ الْحَرْفِ - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا بِلَحْمٍ فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ فَنَهَسَ مِنْهَا نَهْسَةً فَقَالَ ‏ "‏ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَهَلْ تَدْرُونَ بِمَ ذَاكَ يَجْمَعُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الأَوَّلِينَ وَالآخِرِينَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَيُسْمِعُهُمُ الدَّاعِي وَيَنْفُذُهُمُ الْبَصَرُ وَتَدْنُو الشَّمْسُ فَيَبْلُغُ النَّاسَ مِنَ الْغَمِّ وَالْكَرْبِ مَا لاَ يُطِيقُونَ وَمَا لاَ يَحْتَمِلُونَ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ أَلاَ تَرَوْنَ مَا أَنْتُمْ فِيهِ أَلاَ تَرَوْنَ مَا قَدْ بَلَغَكُمْ أَلاَ تَنْظُرُونَ مَنْ يَشْفَعُ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ ائْتُوا آدَمَ ‏.‏ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ آدَمُ إِنَّ رَبِّي غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ نَهَانِي عَنِ الشَّجَرَةِ فَعَصَيْتُهُ نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى نُوحٍ ‏.‏ فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُونَ يَا نُوحُ أَنْتَ أَوَّلُ الرُّسُلِ إِلَى الأَرْضِ وَسَمَّاكَ اللَّهُ عَبْدًا شَكُورًا اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ قَدْ كَانَتْ لِي دَعْوَةٌ دَعَوْتُ بِهَا عَلَى قَوْمِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ نَبِيُّ اللَّهِ وَخَلِيلُهُ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ إِبْرَاهِيمُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلاَ يَغْضَبُ بَعْدَهُ مِثْلَهُ ‏.‏ وَذَكَرَ كَذَبَاتِهِ نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُوسَى ‏.‏ فَيَأْتُونَ مُوسَى صلى الله عليه وسلم فَيَقُولُونَ يَا مُوسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ فَضَّلَكَ اللَّهُ بِرِسَالاَتِهِ وَبِتَكْلِيمِهِ عَلَى النَّاسِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ مُوسَى صلى الله عليه وسلم إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنِّي قَتَلْتُ نَفْسًا لَمْ أُومَرْ بِقَتْلِهَا نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُونَ يَا عِيسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلَّمْتَ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَلِمَةٌ مِنْهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ عِيسَى صلى الله عليه وسلم إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ - وَلَمْ يَذْكُرْ لَهُ ذَنْبًا - نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَيَأْتُونِّي فَيَقُولُونَ يَا مُحَمَّدُ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَخَاتَمُ الأَنْبِيَاءِ وَغَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَأَنْطَلِقُ فَآتِي تَحْتَ الْعَرْشِ فَأَقَعُ سَاجِدًا لِرَبِّي ثُمَّ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَىَّ وَيُلْهِمُنِي مِنْ مَحَامِدِهِ وَحُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ لأَحَدٍ قَبْلِي ثُمَّ يُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ سَلْ تُعْطَهْ اشْفَعْ تُشَفَّعْ ‏.‏ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي ‏.‏ فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ أَدْخِلِ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِكَ مَنْ لاَ حِسَابَ عَلَيْهِ مِنَ الْبَابِ الأَيْمَنِ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ وَهُمْ شُرَكَاءُ النَّاسِ فِيمَا سِوَى ذَلِكَ مِنَ الأَبْوَابِ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ لَكَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَهَجَرٍ أَوْ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَبُصْرَى ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

ابوبکر بن ابی‌شیبه و محمد بن عبدالله بن نمیر برای ما حدیث کردند - و هر دو در سیاق حدیث اتفاق نظر داشتند، مگر اینکه یکی از آن دو حرفی را پس از حرف دیگر افزوده باشد - گفتند: محمد بن بشر برای ما حدیث کرد، ابوحیان برای ما حدیث کرد، از ابوزرعه، از ابوهُریره که گفت: روزی برای رسول الله ﷺ گوشت آوردند و بازوی گوسفند را که مورد پسند ایشان بود، پیش روی مبارکشان نهادند. ایشان تکه‌ای از آن را با دندان کندند و فرمودند:

«من سرور مردمان در روز قیامت هستم. آیا می‌دانید چرا؟ الله در روز قیامت اولین و آخرین را در یک دشت گرد می‌آورد، سپس صدای منادی به گوش همه می‌رسد و نگاه‌ها بر همه نافذ می‌گردد و خورشید نزدیک می‌شود؛ آنگاه چنان اندوه و سختی و رنجی به مردم می‌رسد که نه توان تحمل آن را دارند و نه طاقت ایستادگی در برابرش. برخی از مردم به برخی دیگر می‌گویند: آیا نمی‌بینید در چه گرفتاری هستید؟ آیا نمی‌بینید چه بلایی بر سرتان آمده است؟ آیا کسی را نمی‌جویید که نزد پروردگارتان برای شما شفاعت کند؟ بعضی به بعضی می‌گویند: به سراغ آدم بروید. پس نزد آدم می‌آیند و می‌گویند: ای آدم! تو پدر بشریتی؛ الله تو را با دست خود آفرید و از روح خود در تو دمید و به فرشتگان فرمان داد تا بر تو سجده کنند. نزد پروردگارت برای ما شفاعت کن؛ آیا نمی‌بینی در چه حالی هستیم؟ آیا نمی‌بینی چه بر ما گذشته است؟ آدم می‌گوید: همانا پروردگارم امروز چنان خشمگین است که پیش از این هرگز چنین خشمگین نشده و پس از این نیز چنین خشمگین نخواهد شد. او مرا از آن درخت نهی کرد و من نافرمانی نمودم. جانم، جانم! به سراغ دیگری بروید؛ به سراغ نوح بروید. پس نزد نوح می‌آیند و می‌گویند: ای نوح! تو نخستین پیامبر به سوی اهل زمینی و الله تو را بنده‌ای سپاسگزار نامیده است. نزد پروردگارت برای ما شفاعت کن؛ آیا نمی‌بینی در چه حالی هستیم؟ آیا نمی‌بینی چه بر ما گذشته است؟ نوح به آنان می‌گوید: همانا پروردگارم امروز چنان خشمگین است که پیش از این هرگز چنین خشمگین نشده و پس از این نیز چنین خشمگین نخواهد شد. همانا دعایی داشتم که با آن قومم را نفرین کردم. جانم، جانم! به سراغ ابراهیم ﷺ بروید. پس نزد ابراهیم می‌آیند و می‌گویند: تو پیامبر الله و دوست او از میان اهل زمینی. نزد پروردگارت برای ما شفاعت کن؛ آیا نمی‌بینی در چه حالی هستیم؟ آیا نمی‌بینی چه بر ما گذشته است؟ ابراهیم به آنان می‌گوید: همانا پروردگارم امروز چنان خشمگین است که پیش از این هرگز چنین خشمگین نشده و پس از این نیز چنین خشمگین نخواهد شد. (سپس) دروغ‌هایی را که گفته بود یادآور شد و گفت: جانم، جانم! به سراغ دیگری بروید؛ به سراغ موسی بروید. پس نزد موسی ﷺ می‌آیند و می‌گویند: ای موسی! تو رسول الله هستی؛ الله تو را با رسالتش و سخن گفتن مستقیم با خود بر مردم برتری داد. نزد پروردگارت برای ما شفاعت کن؛ آیا نمی‌بینی در چه حالی هستیم؟ آیا نمی‌بینی چه بر ما گذشته است؟ موسی ﷺ به آنان می‌گوید: همانا پروردگارم امروز چنان خشمگین است که پیش از این هرگز چنین خشمگین نشده و پس از این نیز چنین خشمگین نخواهد شد. و من جانی را کشتم که مأمور به کشتنش نبودم. جانم، جانم! به سراغ عیسی ﷺ بروید. پس نزد عیسی می‌آیند و می‌گویند: ای عیسی! تو رسول الله هستی و در گهواره با مردم سخن گفتی و کلمه‌ای از جانب الله هستی که آن را به مریم القا کرد و روحی از جانب اوست. پس نزد پروردگارت برای ما شفاعت کن؛ آیا نمی‌بینی در چه حالی هستیم؟ آیا نمی‌بینی چه بر ما گذشته است؟ عیسی ﷺ به آنان می‌گوید: همانا پروردگارم امروز چنان خشمگین است که پیش از این هرگز چنین خشمگین نشده و پس از این نیز چنین خشمگین نخواهد شد - و هیچ گناهی برای خود ذکر نکرد - جانم، جانم! به سراغ دیگری بروید؛ به سراغ محمد ﷺ بروید. پس نزد من می‌آیند و می‌گویند: ای محمد! تو رسول الله و خاتم پیامبرانی و الله گناهان گذشته و آینده‌ات را آمرزیده است. نزد پروردگارت برای ما شفاعت کن؛ آیا نمی‌بینی در چه حالی هستیم؟ آیا نمی‌بینی چه بر ما گذشته است؟ آنگاه من حرکت می‌کنم و به زیر عرش می‌روم و برای پروردگارم به سجده می‌افتم. سپس الله دریچه‌هایی از ستایش‌ها و ثناهای نیکوی خود را به روی من می‌گشاید و الهام می‌کند که پیش از من بر هیچ‌کس نگشوده است. سپس گفته می‌شود: ای محمد! سر بردار، بخواه که داده می‌شوی؛ شفاعت کن که شفاعتت پذیرفته می‌گردد. پس سر برمی‌دارم و می‌گویم: پروردگارا! امت من، امت من. گفته می‌شود: ای محمد! کسانی از امتت را که حساب ندارند، از درب سمت راستِ درهای بهشت وارد کن و آنان در سایر درها با دیگر مردم شریک هستند. قسم به آنکه جان محمد در دست اوست، فاصله میان دو لنگه از درهای بهشت همچون فاصله میان مکه و هَجَر است، یا همچون فاصله میان مکه و بُصری.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبران، انسان‌ها را برای شفاعت بزرگ به محمد ﷺ ارجاع می‌دهند.

توضیح واژه‌های دشوار
شفاعت

درخواستی از جانب دیگران از خداوند که تنها با اجازه و خشنودی او پذیرفته می‌شود.

عرش

عرش یکی از آفریده‌های خداوند است؛ متن روایت بیان می‌کند که پیامبر ﷺ در آنجا در حال عبادت به سجده می‌افتد.

بدون حسابرسی

افرادی از امت که خداوند آنان را بی‌حساب وارد بهشت می‌کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک توضیح می‌دهند که شفاعت بزرگ در روز رستاخیز به محمد ﷺ اختصاص یافته است: او از خداوند درخواست می‌کند که داوری دربارهٔ مردمان گردآمده را آغاز کند. شفاعت کاملاً به اجازه و کرامت خداوند وابسته است و برای هیچ‌کس در برابر او حقی مستقل ایجاد نمی‌کند. ارجاع پی‌درپی به پیامبران، فروتنی آنان و هیبتشان در برابر خداوند را نشان می‌دهد. لغزش‌هایی که برای آنان ذکر شده، هم‌سنگ کفر یا گناهان کبیرهٔ دیگران نیست؛ عالمان آن‌ها را دلایلی دانسته‌اند که پیامبران در آن روز به سببشان از شفاعت کردن خودداری می‌کنند. چهار مکتب فقهی اهل سنت، شفاعت را در چارچوب قرآن و روایات صحیح می‌پذیرند.

درس‌هایی برای امروز
  1. با عبادت خداوند و پذیرفتن مسئولیت اعمال خود، برای روز رستاخیز آماده شو.
  2. از خداوند شفاعت محمد ﷺ را درخواست کن و از هدایت او پیروی کن، زیرا شفاعت تنها با اجازهٔ خداوند انجام می‌شود.
  3. فروتنی پیشه کن: حتی پیامبران نیز وابستگی خود به خداوند را نشان می‌دهند و در عبادت به سوی او روی می‌آورند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.