کتاب حکومت · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4911

روایت‌شده توسط Al-Bara ibn Azib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب حکومت
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Al-Bara ibn Azib

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، أَنَّهُ سَمِعَ الْبَرَاءَ، يَقُولُ فِي هَذِهِ الآيَةِ لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَيْدًا فَجَاءَ بِكَتِفٍ يَكْتُبُهَا فَشَكَا إِلَيْهِ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ ضَرَارَتَهُ فَنَزَلَتْ ‏{‏ لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ‏}‏ قَالَ شُعْبَةُ وَأَخْبَرَنِي سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ فِي هَذِهِ الآيَةِ لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ بِمِثْلِ حَدِيثِ الْبَرَاءِ وَقَالَ ابْنُ بَشَّارٍ فِي رِوَايَتِهِ سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ ‏.‏

ترجمه

محمد بن مثَنّی و محمد بن بَشّار به ما حدیث کردند — این لفظ از ابن مثَنّی است — هر دو گفتند: محمد بن جعفر به ما حدیث کرد، شُعبه از ابواسحاق برای ما حدیث کرد که او بَراء را شنید درباره این آیه می‌فرمود:

«کسانی از مؤمنان که (از جهاد) نشسته‌اند با کسانی که در راه خدا جهاد می‌کنند، برابر نیستند.» پس رسول الله ﷺ به زید دستور دادند؛ او استخوان کتف شتری آورد و آیه را بر آن نوشت. سپس ابن اُمِّ مکتوم نابینایی خود را به ایشان شکایت کرد، آنگاه این آیه نازل شد: «کسانی از مؤمنان که (از جهاد) نشسته‌اند برابر نیستند، مگر کسانی که عذری دارند.» شعبه گفت: و سعد بن ابراهیم از مردی، از زید بن ثابت درباره این آیه: «کسانی از مؤمنان که نشسته‌اند...» خبر داد، همانند حدیث بَراء. و ابن بَشّار در روایت خود گفت: سعد بن ابراهیم از پدرش، او از مردی، و او از زید بن ثابت.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

عذر موجه، فرد را از مشارکت معاف می‌کند، بی‌آنکه به مؤمن آسیب یا زیانی برسد.

پیشینه و سبب بیان

هنگامی که پیامبر ﷺ به زید دستور داد آیه را بنویسد، ابن‌ام‌مکتوم نابینایی خود را یادآور شد. پس از آن، استثنا برای کسانی که عذر موجه دارند نازل شد.

توضیح واژه‌های دشوار
ابن‌ام‌مکتوم

صحابی پیامبر ﷺ که نابینا بود.

استخوان کتف

استخوانی که در آن زمان به‌عنوان سطحی برای نوشتن استفاده می‌شد.

عذر موجه

مانعی پذیرفته‌شده، مانند بیماری یا ناتوانی جسمی.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه می‌گیرند که آیات قرآن درباره تلاش در راه خدا باید با استثنایی خوانده شوند که خودِ وحی بیان کرده است. کسی که به‌سبب عذر موجه نمی‌تواند مشارکت کند، با کسی که بی‌عذر از مشارکت بازمی‌ماند یکسان نیست. این روایت همچنین بر ثبت دقیق قرآن و توجه پیامبر ﷺ به شرایط افراد تأکید می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. تلاش افراد را با توجه به توانایی‌ها و شرایط موجه آنان بسنجید، نه صرفاً بر پایه آنچه به چشم می‌آید.
  2. بیماری یا ناتوانی را عذری پذیرفته‌شده بدانید و راه‌های مناسب برای مشارکت را بیابید.
  3. دانش دینی را با دقت و با توجه به زمینه و استثناهای مربوط به آن ثبت و منتقل کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.