کتاب اشربه · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 5129

روایت‌شده توسط Ali ibn Abi Talib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب اشربه
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Ali ibn Abi Talib

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ كَثِيرِ بْنِ عُفَيْرٍ أَبُو عُثْمَانَ الْمِصْرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنِ، بْنِ عَلِيٍّ أَنَّ حُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيًّا قَالَ كَانَتْ لِي شَارِفٌ مِنْ نَصِيبِي مِنَ الْمَغْنَمِ يَوْمَ بَدْرٍ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْطَانِي شَارِفًا مِنَ الْخُمُسِ يَوْمَئِذٍ فَلَمَّا أَرَدْتُ أَنْ أَبْتَنِيَ بِفَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاعَدْتُ رَجُلاً صَوَّاغًا مِنْ بَنِي قَيْنُقَاعَ يَرْتَحِلُ مَعِيَ فَنَأْتِي بِإِذْخِرٍ أَرَدْتُ أَنْ أَبِيعَهُ مِنَ الصَّوَّاغِينَ فَأَسْتَعِينَ بِهِ فِي وَلِيمَةِ عُرْسِي فَبَيْنَا أَنَا أَجْمَعُ لِشَارِفَىَّ مَتَاعًا مِنَ الأَقْتَابِ وَالْغَرَائِرِ وَالْحِبَالِ وَشَارِفَاىَ مُنَاخَانِ إِلَى جَنْبِ حُجْرَةِ رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ وَجَمَعْتُ حِينَ جَمَعْتُ مَا جَمَعْتُ فَإِذَا شَارِفَاىَ قَدِ اجْتُبَّتْ أَسْنِمَتُهُمَا وَبُقِرَتْ خَوَاصِرُهُمَا وَأُخِذَ مِنْ أَكْبَادِهِمَا فَلَمْ أَمْلِكْ عَيْنَىَّ حِينَ رَأَيْتُ ذَلِكَ الْمَنْظَرَ مِنْهُمَا قُلْتُ مَنْ فَعَلَ هَذَا قَالُوا فَعَلَهُ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَهُوَ فِي هَذَا الْبَيْتِ فِي شَرْبٍ مِنَ الأَنْصَارِ غَنَّتْهُ قَيْنَةٌ وَأَصْحَابَهُ فَقَالَتْ فِي غِنَائِهَا أَلاَ يَا حَمْزَ لِلشُّرُفِ النِّوَاءِ فَقَامَ حَمْزَةُ بِالسَّيْفِ فَاجْتَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا وَبَقَرَ خَوَاصِرَهُمَا فَأَخَذَ مِنْ أَكْبَادِهِمَا قَالَ عَلِيٌّ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ - قَالَ - فَعَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي وَجْهِيَ الَّذِي لَقِيتُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَا لَكَ ‏"‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ قَطُّ عَدَا حَمْزَةُ عَلَى نَاقَتَىَّ فَاجْتَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا وَبَقَرَ خَوَاصِرَهُمَا وَهَا هُوَ ذَا فِي بَيْتٍ مَعَهُ شَرْبٌ - قَالَ - فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِرِدَائِهِ فَارْتَدَاهُ ثُمَّ انْطَلَقَ يَمْشِي وَاتَّبَعْتُهُ أَنَا وَزَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ حَتَّى جَاءَ الْبَابَ الَّذِي فِيهِ حَمْزَةُ فَاسْتَأْذَنَ فَأَذِنُوا لَهُ فَإِذَا هُمْ شَرْبٌ فَطَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَلُومُ حَمْزَةَ فِيمَا فَعَلَ فَإِذَا حَمْزَةُ مُحْمَرَّةٌ عَيْنَاهُ فَنَظَرَ حَمْزَةُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ إِلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ فَنَظَرَ إِلَى سُرَّتِهِ ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ فَنَظَرَ إِلَى وَجْهِهِ فَقَالَ حَمْزَةُ وَهَلْ أَنْتُمْ إِلاَّ عَبِيدٌ لأَبِي فَعَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ ثَمِلٌ فَنَكَصَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى عَقِبَيْهِ الْقَهْقَرَى وَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ ‏.‏

ترجمه

ابوبکر بن اسحاق برایم حدیث کرد، سعید بن کثیر بن عفیر ابوعثمان مصری ما را خبر داد، عبدالله بن وهب برایمان حدیث کرد، یونس بن یزید برایم حدیث کرد، از ابن شهاب، او مرا خبر داد که علی بن حسین بن علی گفت که حسین بن علی او را خبر داد که علی رضی الله عنه فرمود: در روز بدر از سهم غنایم یک شتر ماده نصیب من شد و رسول خدا ﷺ نیز در همان روز از خُمس یک شتر ماده دیگر به من عطا فرمودند. هنگامی که تصمیم گرفتم با فاطمه دختر رسول خدا ﷺ ازدواج کنم، با زرگری از قبیله بنی‌قینقاع قرار گذاشتم تا همراهم بیاید و گیاه اِذخِر بیاوریم تا آن را به زرگران بفروشیم و هزینه ولیمه عروسی‌ام را فراهم سازم. در حالی که مشغول جمع‌آوری وسایل باربری مانند جهاز، کیسه‌ها و طناب‌ها بودم و دو شترم در کنار اتاق یکی از انصار خوابیده بودند، وقتی وسایلم را جمع کردم، ناگهان دیدم که کوهان هر دو شترم بریده شده، پهلوهایشان شکافته شده و جگرهایشان بیرون کشیده شده است. با دیدن این منظره نتوانستم جلوی اشک‌هایم را بگیرم. پرسیدم: چه کسی این کار را کرده است؟ گفتند: حمزه بن عبدالمطلب این کار را کرده و اکنون در همین خانه همراه گروهی از انصار در حال نوشیدن شراب است و خواننده‌ای زن برایشان آواز می‌خواند. آن زن در ترانه‌اش گفته بود:

«ای حمزه! برخیز و این شتران فربه را هدف قرار ده.» پس حمزه با شمشیر برخاست، کوهان‌هایشان را برید، پهلوهایشان را شکافت و جگرهایشان را بیرون آورد. علی رضی الله عنه فرمود: رفتم تا خدمت رسول خدا ﷺ برسم؛ در آن هنگام زید بن حارثه نزد ایشان بود. رسول خدا ﷺ از چهره‌ام دریافتند که چه اتفاقی برایم افتاده است. فرمودند: «چه شده است؟» عرض کردم: ای رسول خدا! سوگند به خدا، هرگز روزی مانند امروز ندیده‌ام. حمزه به دو شترم تعدی کرد، کوهان‌هایشان را برید و پهلوهایشان را شکافت و اکنون در خانه‌ای همراه جمعی شرابخوار است. راوی گوید: رسول خدا ﷺ ردای خود را طلبیدند و آن را پوشیدند، سپس راه افتادند و من و زید بن حارثه به دنبال ایشان رفتیم تا به دری رسیدند که حمزه پشت آن بود. اجازه ورود خواستند و به ایشان اجازه داده شد. دیدند که همه مست هستند. رسول خدا ﷺ شروع به سرزنش حمزه کردند بابت کاری که انجام داده بود. چشمان حمزه سرخ شده بود. نگاهی به رسول خدا ﷺ انداخت، سپس نگاهش را بالا برد و به زانوهای ایشان نگریست، دوباره نگاهش را بالاتر برد و به ناف ایشان نگریست، و باز نگاهش را بالاتر برد و به چهره مبارکشان نگریست و گفت: «آیا شما چیزی جز بردگان پدر من هستید؟» رسول خدا ﷺ دریافتند که او مست است، لذا پاشنه پا چرخاندند و عقب‌گرد کردند و خارج شدند و ما نیز همراه ایشان بیرون آمدیم.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

مستی خویشتن‌داری را از میان می‌برد و می‌تواند به ستم و زیان بینجامد.

پیشینه و سبب بیان

علی روایت می‌کند که حمزه در جریان بزم باده‌گساری به دو شتر او آسیب زد؛ در آن زمان علی مشغول آماده‌سازی مقدمات ازدواجش با فاطمه بود. پیامبر ﷺ حمزه را به‌خاطر این کار سرزنش کرد و دریافت که او مست است.

توضیح واژه‌های دشوار
خُمس

یک‌پنجم غنائم جنگی که طبق احکام اسلامی مصرف ویژه‌ای دارد.

اِذخِر

نوعی گیاه خوش‌بو که در مکه و پیرامون آن می‌رویید و از جمله به‌عنوان کالای تجاری استفاده می‌شد.

ثَمِل

مست یا تحت‌تأثیر الکل.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک این ماجرا را دلیلی بر زیان شدیدِ مستی برای عقل و رفتار دانسته‌اند. سخنان و کردار فرد مست بازتاب‌دهندهٔ قضاوت معمول او نیست؛ پیامبر ﷺ وقتی متوجه وضعیت حمزه شد، رویارویی را پایان داد. عالمان این رویداد تاریخی را از حکم عام و نهاییِ بعدی دربارهٔ ممنوعیت الکل که در متون دیگر آمده است، متمایز می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. از الکل و دیگر مواد مست‌کننده دوری کنید، زیرا از دست رفتن خویشتن‌داری می‌تواند به دیگران آسیب واقعی برساند.
  2. اگر کسی رفتار زیان‌باری دارد، او را تذکر دهید؛ اما وضعیتش را در نظر بگیرید و برای پیشگیری از تشدید ماجرا، راهی امن برگزینید.
  3. از دارایی دیگران محافظت کنید و اگر خسارتی وارد شد، بی‌آنکه به انتقام‌جویی روی آورید، در پی راه‌حلی عادلانه باشید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.