کتاب اشربه · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 5315

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب اشربه
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنِي الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ، مِنْ رُقْعَةٍ عَارَضَ لِي بِهَا ثُمَّ قَرَأَهُ عَلَىَّ قَالَ أَخْبَرَنَاهُ حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ لَمَّا حُفِرَ الْخَنْدَقُ رَأَيْتُ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَمَصًا فَانْكَفَأْتُ إِلَى امْرَأَتِي فَقُلْتُ لَهَا هَلْ عِنْدَكِ شَىْءٌ فَإِنِّي رَأَيْتُ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَمَصًا شَدِيدًا ‏.‏ فَأَخْرَجَتْ لِي جِرَابًا فِيهِ صَاعٌ مِنْ شَعِيرٍ وَلَنَا بُهَيْمَةٌ دَاجِنٌ - قَالَ - فَذَبَحْتُهَا وَطَحَنَتْ فَفَرَغَتْ إِلَى فَرَاغِي فَقَطَّعْتُهَا فِي بُرْمَتِهَا ثُمَّ وَلَّيْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ لاَ تَفْضَحْنِي بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ مَعَهُ - قَالَ - فَجِئْتُهُ فَسَارَرْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا قَدْ ذَبَحْنَا بُهَيْمَةً لَنَا وَطَحَنَتْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ كَانَ عِنْدَنَا فَتَعَالَ أَنْتَ فِي نَفَرٍ مَعَكَ ‏.‏ فَصَاحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏"‏ يَا أَهْلَ الْخَنْدَقِ إِنَّ جَابِرًا قَدْ صَنَعَ لَكُمْ سُورًا فَحَيَّهَلاَ بِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تُنْزِلُنَّ بُرْمَتَكُمْ وَلاَ تَخْبِزُنَّ عَجِينَتَكُمْ حَتَّى أَجِيءَ ‏"‏ ‏.‏ فَجِئْتُ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْدُمُ النَّاسَ حَتَّى جِئْتُ امْرَأَتِي فَقَالَتْ بِكَ وَبِكَ ‏.‏ فَقُلْتُ قَدْ فَعَلْتُ الَّذِي قُلْتِ لِي ‏.‏ فَأَخْرَجْتُ لَهُ عَجِينَتَنَا فَبَصَقَ فِيهَا وَبَارَكَ ثُمَّ عَمَدَ إِلَى بُرْمَتِنَا فَبَصَقَ فِيهَا وَبَارَكَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ادْعِي خَابِزَةً فَلْتَخْبِزْ مَعَكِ وَاقْدَحِي مِنْ بُرْمَتِكُمْ وَلاَ تُنْزِلُوهَا ‏"‏ ‏.‏ وَهُمْ أَلْفٌ فَأُقْسِمُ بِاللَّهِ لأَكَلُوا حَتَّى تَرَكُوهُ وَانْحَرَفُوا وَإِنَّ بُرْمَتَنَا لَتَغِطُّ كَمَا هِيَ وَإِنَّ عَجِينَتَنَا - أَوْ كَمَا قَالَ الضَّحَّاكُ - لَتُخْبَزُ كَمَا هُوَ ‏.‏

ترجمه

حجاج بن شاعر برایم حدیث کرد، ضحاک بن مخلد از روی نوشته‌ای که به من نشان داد و سپس آن را برایم خواند، برایم حدیث کرد. گفت: حنظلة بن ابی‌سفیان به ما خبر داد، سعید بن میناء برایمان حدیث کرد و گفت: شنیدم جابر بن عبدالله می‌گفت: هنگامی که خندق کنده می‌شد، دیدم که رسول خدا ﷺ دچار گرسنگی شدید شده‌اند. به سوی همسرم بازگشتم و گفتم:

«آیا نزد تو چیزی هست؟ زیرا رسول خدا ﷺ را بسیار گرسنه دیدم.» او کیسه‌ای بیرون آورد که در آن یک صاع جو بود و ما بره‌ای اهلی نیز داشتیم. (جابر گفت): آن را ذبح کردم و همسرم آرد را آسیاب کرد؛ کار او تمام شد و کار من نیز به پایان رسید. گوشت را قطعه‌قطعه کرده و در دیگ گذاشتم و سپس به سوی رسول خدا ﷺ رفتم. همسرم گفت: «مرا در برابر رسول خدا ﷺ و کسانی که با ایشان هستند شرمنده نکن.» (جابر گفت): نزد ایشان رفتم و در گوششان نجوا کردم و گفتم: «ای رسول خدا! ما بره‌ای را برایتان ذبح کرده‌ایم و یک صاع جویی که داشتیم آسیاب شده است، پس شما همراه گروهی از یارانتان تشریف بیاورید.» آنگاه رسول خدا ﷺ با صدای بلند فریاد زدند و فرمودند: «ای اهل خندق! جابر برای شما سور (ضیافتی) تدارک دیده است، پس بشتابید!» و رسول خدا ﷺ فرمودند: «تا من نیایم، دیگتان را از اجاق پایین نیاورید و خمیرتان را نان نکنید.» من آمدم و رسول خدا ﷺ در حالی که پیشاپیش مردم حرکت می‌کردند آمدند تا اینکه به نزد همسرم رسیدم. او گفت: «وای بر تو، وای بر تو!» گفتم: «همان کاری را کردم که به من گفته بودی.» خمیرمان را برای ایشان آوردم، پس ایشان در آن تف کردند و برکت دادند، سپس به سمت دیگمان رفتند و در آن نیز تف کردند و برکت دادند. آنگاه فرمودند: «نانوایی را فرا بخوان تا با تو نان بپزد و از دیگتان غذا بردارید اما آن را از اجاق پایین نیاورید.» آنان هزار نفر بودند. به خدا قسم! همه خوردند تا سیر شدند و رفتند، در حالی که دیگمان همچنان مانند قبل می‌جوشید و خمیرمان نیز - یا چنانکه ضحاک گفت - همان‌گونه باقی مانده بود و از آن نان پخته می‌شد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

خداوند به غذای سادهٔ جابر برکت داد تا هزار نفر از آن خوردند.

پیشینه و سبب بیان

این رویداد هنگام حفر خندق رخ داد. جابر دید که پیامبر ﷺ گرسنه‌اند و ایشان را به غذایی از گوشت یک بزغاله و جو دعوت کرد؛ سپس پیامبر ﷺ مردمِ حاضر در خندق را نیز فراخواند.

توضیح واژه‌های دشوار
صاع

واحدی قدیمی برای اندازه‌گیری غله؛ مقدار دقیق آن بسته به نظام اندازه‌گیری متفاوت بود.

برکت

خیر و بهره‌ای که خداوند در چیزی قرار می‌دهد و به‌واسطهٔ آن فزونی می‌یابد.

دیگ

ظرفی سفالی که غذا را در آن روی آتش می‌پختند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک فراوان‌شدن غذا را معجزه و نشانه‌ای از برکت خداوند می‌دانند. آنان همچنین نتیجه می‌گیرند که دعوت‌کردن و بخشیدن پسندیده است، حتی اگر میزبان دارایی اندکی داشته باشد. پیامبر ﷺ دعوت را پذیرفتند، اما دیگران را نیز همراه آوردند؛ جابر و همسرش نیز با این کار سخاوت و توکل بر خدا را نشان دادند. این رویداد وعده‌ای نیست که هر غذای اندکی خودبه‌خود چند برابر شود، بلکه برکتی ویژه بود که خداوند به پیامبرش ﷺ عطا کرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. آنچه دارید با دیگران تقسیم کنید، حتی اگر امکاناتتان محدود باشد.
  2. به کسانی در اطرافتان که گرسنه یا نیازمندند توجه کنید و کمک عملی پیشکش کنید.
  3. به خدا توکل کنید و این توکل را با رفتار سخاوتمندانه همراه سازید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.