Sahih Muslim، حدیث 5681
روایتشده توسط Abu Waqid al-Laithi. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Waqid al-Laithi
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ، اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ أَنَّ أَبَا مُرَّةَ، مَوْلَى عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ، أَنَّالله عليه وسلم بَيْنَمَا هُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ وَالنَّاسُ مَعَهُ إِذْ أَقْبَلَ نَفَرٌ ثَلاَثَةٌ فَأَقْبَلَ اثْنَانِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَهَبَ وَاحِدٌ . قَالَ فَوَقَفَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَرَأَى فُرْجَةً فِي الْحَلْقَةِ فَجَلَسَ فِيهَا وَأَمَّا الآخَرُ فَجَلَسَ خَلْفَهُمْ وَأَمَّا الثَّالِثُ فَأَدْبَرَ ذَاهِبًا فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَلاَ أُخْبِرُكُمْ عَنِ النَّفَرِ الثَّلاَثَةِ أَمَّا أَحَدُهُمْ فَأَوَى إِلَى اللَّهِ فَآوَاهُ اللَّهُ وَأَمَّا الآخَرُ فَاسْتَحْيَا فَاسْتَحْيَا اللَّهُ مِنْهُ وَأَمَّا الآخَرُ فَأَعْرَضَ فَأَعْرَضَ اللَّهُ عَنْهُ " .
قتیبه بن سعید از مالک بن انس برای ما حدیث کرد، در آنچه بر او خوانده شد از اسحاق بن عبدالله بن ابی طلحه، که ابومره — مولای عقیل بن ابی طالب — از ابواقد لیثی به او خبر داد که رسول خدا ﷺ در مسجد همراه با مردم نشسته بودند که سه نفر آمدند؛ دو تن از آنان به سوی رسول خدا ﷺ پیش آمدند و یکی رفت. راوی گفت: آن دو نزد رسول خدا ﷺ ایستادند. یکی از آنان شکافی در حلقهٔ مجلس دید و در آن نشست، و دیگری پشت سر آنان نشست، و سومی روی گرداند و رفت. چون رسول خدا ﷺ فارغ شدند، فرمودند:
«آیا شما را از این سه نفر خبر ندهم؟ اما یکی از آنان به الله پناه برد، پس الله او را پناه داد. و دیگری حیا کرد، پس الله نیز از او حیا نمود (و بر او رحمت آورد). و سومی روی گرداند، پس الله نیز از او روی گرداند.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
کسی که در یک نشست علمی حاضر میشود، مورد استقبال قرار میگیرد؛ و کسی که روی میگرداند، این لطف را از دست میدهد.
گروهی از مردم که گرد پیامبر ﷺ مینشستند تا به سخنان ایشان گوش دهند.
روی آوردن به خدا از راه ایمان و عبادت و طلب هدایت و رحمت او.
خویشتنداریِ برخاسته از حیا؛ در اینجا آن مرد بهسبب کمروییاش طرد نشد.
مفسران کلاسیک، از جمله امام نووی، یادآور شدهاند که آن سه مرد رفتارهای متفاوتی داشتند: اولی در پی جایی نزدیک پیامبر ﷺ بود و مورد استقبال قرار گرفت؛ دومی از روی فروتنی پشت گروه نشست و سرزنش نشد؛ و سومی روی گرداند. این روایت به حضور در نشستهای علمی و نشستن در جای خالی، بدون تنگ کردن جا برای دیگران، تشویق میکند. تعبیرِ رویگرداندن خدا از مرد سوم به معنای محروم شدن از لطف و رحمت است؛ این تعبیر مجوزی نمیدهد که بدون دلیل دربارهٔ سرانجام نهایی کسی داوری کنیم.
- اگر فرصت داشتی در درس یا نشست مسجد شرکت کن و در جای خالی بنشین، بیآنکه کسی را کنار بزنی.
- اگر احساس ناراحتی میکنی، بهجای ترک فوری نشست، در مکانی محترمانه بمان و گوش بده.
- برای دیگران جا باز کن و با کمرویی آنان با مهربانی برخورد کن.
این روایت صحیح نیز سه مرد را وصف میکند و برخوردهای متفاوت آنان با نشست را روشن میسازد.
Sahih Muslim · #5680 (Sahih)نسخهٔ موازی، توصیف مردانی را که نشستند یا رفتند تأیید میکند.
Jami' at-Tirmidhi · #2724 (Sahih)این روایت صحیح نیز از سه مرد و درسهایی یاد میکند که پیامبر ﷺ از رفتار آنان بیان فرمودند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.