کتاب فضایل · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 6112

روایت‌شده توسط Abdullah ibn al-Zubair. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب فضایل
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn al-Zubair

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ، حَدَّثَهُ أَنَّ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ خَاصَمَ الزُّبَيْرَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي شِرَاجِ الْحَرَّةِ الَّتِي يَسْقُونَ بِهَا النَّخْلَ فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ سَرِّحِ الْمَاءَ ‏.‏ يَمُرُّ فَأَبَى عَلَيْهِمْ فَاخْتَصَمُوا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلزُّبَيْرِ ‏"‏ اسْقِ يَا زُبَيْرُ ثُمَّ أَرْسِلِ الْمَاءَ إِلَى جَارِكَ ‏"‏ ‏.‏ فَغَضِبَ الأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ كَانَ ابْنَ عَمَّتِكَ فَتَلَوَّنَ وَجْهُ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا زُبَيْرُ اسْقِ ثُمَّ احْبِسِ الْمَاءَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الزُّبَيْرُ وَاللَّهِ إِنِّي لأَحْسِبُ هَذِهِ الآيَةَ نَزَلَتْ فِي ذَلِكَ ‏{‏ فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لاَ يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا‏}‏

ترجمه

قتیبه بن سعید برای ما حدیث کرد، لیث برای ما حدیث کرد؛ و محمد بن رُمح برای ما حدیث کرد، لیث به ما خبر داد، از ابن شهاب، از عروه بن زبیر، که عبدالله بن زبیر به او روایت کرده است که مردی از انصار در محضر رسول خدا ﷺ بر سر نهرهای حرّه که با آن نخل‌ها را آبیاری می‌کردند، با زبیر به نزاع برخاست. مرد انصاری گفت:

«آب را رها کن تا بگذرد.» اما زبیر امتناع ورزید، پس نزد رسول خدا ﷺ به داوری آمدند. رسول خدا ﷺ به زبیر فرمود: «ای زبیر! آبیاری کن، سپس آب را برای همسایه‌ات رها کن.» مرد انصاری خشمگین شد و گفت: «ای رسول خدا! آیا چون پسر عمه‌ات است؟» چهره پیامبر خدا ﷺ دگرگون شد، سپس فرمود: «ای زبیر! آبیاری کن، سپس آب را نگه دار تا به اندازه دیوار بالا بیاید.» زبیر گفت: «به خدا سوگند، گمان می‌کنم این آیه در همین باره نازل شده است: {پس به پروردگارت سوگند، ایمان نمی‌آورند تا اینکه تو را در آنچه میان خود اختلاف دارند داور قرار دهند، سپس در دل‌های خود از حکمت هیچ احساس تنگی نکنند.}"

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ اختلاف بر سر آب را عادلانه حل‌وفصل کرد و پذیرش کامل حکم را لازم دانست.

پیشینه و سبب بیان

مردی از انصار و زبیر بن عوام بر سر آبی که با آن درختان خرمای خود را آبیاری می‌کردند، نزد پیامبر ﷺ اختلاف کردند. پس از آنکه مرد انصاری حکم را به چالش کشید، پیامبر ﷺ تمام سهم آبی را که حق زبیر بود به او داد.

توضیح واژه‌های دشوار
الحَرّه

ناحیه‌ای نزدیک مدینه با سنگ‌های آتشفشانی تیره.

آبراهه‌ها

جوی‌ها یا گذرگاه‌هایی که آب از طریق آن‌ها به کشتزارها می‌رسید.

دیوارها

مرز کوتاهی پیرامون قطعهٔ آبیاری‌شده؛ آب باید به ارتفاع آن می‌رسید.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت می‌کنند که قاضی می‌تواند ابتدا انصاف و منافع هر دو طرف را در نظر بگیرد، اما سپس اختلاف را بر پایهٔ حقوق معتبر فیصله دهد. پیامبر ﷺ در آغاز برای رعایت حال همسایهٔ زبیر راهکاری آسان‌گیرانه در پیش گرفت؛ اما پس از اتهام جانبداری، حق کامل زبیر را روشن کرد. این روایت هشدار می‌دهد که نباید از روی خشم یا بدگمانی حکم عادلانه را رد کرد؛ بلکه باید آن را پذیرفت.

درس‌هایی برای امروز
  1. اختلاف بر سر منابع مشترک را نزد داوری بی‌طرف ببرید و حکم عادلانهٔ او را محترم بشمارید.
  2. بی‌دلیل قاضی را به جانبداری متهم نکنید؛ اگر حکمی روشن نیست، آرامش خود را حفظ کنید و توضیح بخواهید.
  3. آب و دیگر منابع مشترک را بر پایهٔ توافق‌های روشن و حقوق همهٔ افراد ذی‌نفع تقسیم کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.