کتاب فضایل صحابه · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 6362

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب فضایل صحابه
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنُ عَرْعَرَةَ السَّامِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، - وَتَقَارَبَا فِي سِيَاقِ الْحَدِيثِ وَاللَّفْظُ لاِبْنِ حَاتِمٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا بَلَغَ أَبَا ذَرٍّ مَبْعَثُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ قَالَ لأَخِيهِ ارْكَبْ إِلَى هَذَا الْوَادِي فَاعْلَمْ لِي عِلْمَ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مِنَ السَّمَاءِ فَاسْمَعْ مِنْ قَوْلِهِ ثُمَّ ائْتِنِي ‏.‏ فَانْطَلَقَ الآخَرُ حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ وَسَمِعَ مِنْ قَوْلِهِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى أَبِي ذَرٍّ فَقَالَ رَأَيْتُهُ يَأْمُرُ بِمَكَارِمِ الأَخْلاَقِ وَكَلاَمًا مَا هُوَ بِالشِّعْرِ ‏.‏ فَقَالَ مَا شَفَيْتَنِي فِيمَا أَرَدْتُ ‏.‏ فَتَزَوَّدَ وَحَمَلَ شَنَّةً لَهُ فِيهَا مَاءٌ حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَأَتَى الْمَسْجِدَ فَالْتَمَسَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ يَعْرِفُهُ وَكَرِهَ أَنْ يَسْأَلَ عَنْهُ حَتَّى أَدْرَكَهُ - يَعْنِي اللَّيْلَ - فَاضْطَجَعَ فَرَآهُ عَلِيٌّ فَعَرَفَ أَنَّهُ غَرِيبٌ فَلَمَّا رَآهُ تَبِعَهُ فَلَمْ يَسْأَلْ وَاحِدٌ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أَصْبَحَ ثُمَّ احْتَمَلَ قُرَيْبَتَهُ وَزَادَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَظَلَّ ذَلِكَ الْيَوْمَ وَلاَ يَرَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَمْسَى فَعَادَ إِلَى مَضْجَعِهِ فَمَرَّ بِهِ عَلِيٌّ فَقَالَ مَا أَنَى لِلرَّجُلِ أَنْ يَعْلَمَ مَنْزِلَهُ فَأَقَامَهُ فَذَهَبَ بِهِ مَعَهُ وَلاَ يَسْأَلُ وَاحِدٌ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ عَنْ شَىْءٍ حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمُ الثَّالِثِ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ فَأَقَامَهُ عَلِيٌّ مَعَهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَلاَ تُحَدِّثُنِي مَا الَّذِي أَقْدَمَكَ هَذَا الْبَلَدَ قَالَ إِنْ أَعْطَيْتَنِي عَهْدًا وَمِيثَاقًا لَتُرْشِدَنِّي فَعَلْتُ ‏.‏ فَفَعَلَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ فَإِنَّهُ حَقٌّ وَهُوَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا أَصْبَحْتَ فَاتَّبِعْنِي فَإِنِّي إِنْ رَأَيْتُ شَيْئًا أَخَافُ عَلَيْكَ قُمْتُ كَأَنِّي أُرِيقُ الْمَاءَ فَإِنْ مَضَيْتُ فَاتَّبِعْنِي حَتَّى تَدْخُلَ مَدْخَلِي ‏.‏ فَفَعَلَ فَانْطَلَقَ يَقْفُوهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَدَخَلَ مَعَهُ فَسَمِعَ مِنْ قَوْلِهِ وَأَسْلَمَ مَكَانَهُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ ارْجِعْ إِلَى قَوْمِكَ فَأَخْبِرْهُمْ حَتَّى يَأْتِيَكَ أَمْرِي ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لأَصْرُخَنَّ بِهَا بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ ‏.‏ فَخَرَجَ حَتَّى أَتَى الْمَسْجِدَ فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ ‏.‏ وَثَارَ الْقَوْمُ فَضَرَبُوهُ حَتَّى أَضْجَعُوهُ فَأَتَى الْعَبَّاسُ فَأَكَبَّ عَلَيْهِ فَقَالَ وَيْلَكُمْ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنَّهُ مِنْ غِفَارٍ وَأَنَّ طَرِيقَ تُجَّارِكُمْ إِلَى الشَّامِ عَلَيْهِمْ ‏.‏ فَأَنْقَذَهُ مِنْهُمْ ثُمَّ عَادَ مِنَ الْغَدِ بِمِثْلِهَا وَثَارُوا إِلَيْهِ فَضَرَبُوهُ فَأَكَبَّ عَلَيْهِ الْعَبَّاسُ فَأَنْقَذَهُ ‏.‏

ترجمه

ابراهیم بن محمد بن عرعرة سامی و محمد بن حاتم برایم حدیث کردند (و هر دو در سیاق حدیث نزدیک بودند، ولی لفظ از ابن حاتم است)، گفتند: عبدالرحمن بن مهدی برایمان حدیث کرد، مثانی بن سعید از ابی جمره، و او از ابن عباس روایت کرد که چون خبر بعثت پیامبر ﷺ در مکه به ابوذر رسید، به برادرش گفت:

«به این وادی برو و درباره این مرد که گمان می‌کند خبر از آسمان برایش می‌آید، برایم تحقیق کن. سخنانش را بشنو و سپس نزد من بازگرد.» پس آن دیگری رفت تا اینکه به مکه رسید و سخنان ایشان را شنید، سپس نزد ابوذر برگشت و گفت: «او را دیدم که به مکارم اخلاق فرمان می‌دهد و کلامش شعر نیست.» ابوذر گفت: «در آنچه می‌خواستم مرا قانع نکردی.» پس توشه سفر برداشت و مشک آبش را که در آن آب بود حمل کرد تا اینکه به مکه رسید. به مسجد آمد و به دنبال پیامبر ﷺ گشت، اما ایشان را نمی‌شناخت و خوش نداشت که از کسی درباره او بپرسد، تا اینکه شب فرا رسید و خوابید. علی او را دید و دریافت که غریبه است. وقتی او را دید، دنبالش رفت، اما هیچ‌یک از آن دو از دیگری چیزی نپرسیدند تا اینکه صبح شد. سپس مشک و توشه خود را به مسجد برد و آن روز را همان‌جا ماند، اما پیامبر ﷺ را ندید تا اینکه شب شد. به خوابگاهش بازگشت، علی از کنارش گذشت و گفت: «هنوز وقت آن نرسیده که این مرد جایگاهش را بداند.» او را بلند کرد و با خود برد، و هیچ‌یک از آن دو از دیگری چیزی نپرسیدند. تا اینکه روز سوم نیز همین کار را کرد. علی او را با خود برد و سپس به او گفت: «آیا به من نمی‌گویی چه چیزی تو را به این شهر کشانده است؟» گفت: «اگر با من عهد و پیمان ببندی که راهنمایی‌ام کنی، خواهم گفت.» پس چنین کرد. ابوذر ماجرا را گفت، علی فرمود: «به راستی که او حق است و رسول خدا ﷺ می‌باشد. فردا صبح مرا دنبال کن؛ اگر چیزی دیدم که برایت بیمناک شدم، چنان می‌ایستم که گویی آب می‌ریزم، پس اگر راه افتادم، مرا دنبال کن تا وارد خانه‌ام شوی.» پس چنین کرد و او را دنبال نمود تا اینکه نزد پیامبر ﷺ رسید و همراه او داخل شد. سخنان ایشان را شنید و در همان جا اسلام آورد. پیامبر ﷺ به او فرمودند: «به سوی قوم خود بازگرد و آنان را خبر ده تا فرمان من به تو برسد.» گفت: «سوگند به آنکه جانم در دست اوست، این کلمه را در میان آنان فریاد خواهم زد.» پس بیرون رفت تا به مسجد رسید و با بلندترین صدای خود فریاد زد: «گواهی می‌دهم که هیچ معبودی جز الله نیست و محمد رسول الله ﷺ است.» مردم بر او هجوم آوردند و او را زدند تا نقش زمین شد. عباس آمد و روی او خم شد و گفت: «وای بر شما! آیا نمی‌دانید که او از قبیله غفار است و راه بازرگانان شما به شام از سرزمین آنان می‌گذرد؟» بدین ترتیب او را از دستشان نجات داد. فردای آن روز نیز همان کار را تکرار کرد و مردم دوباره بر او هجوم آوردند و او را زدند، عباس بر او خم شد و نجاتش داد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابوذر در جست‌وجوی حقیقت بود و با وجود خطر، ایمانش را آشکارا اعلام کرد.

پیشینه و سبب بیان

ابوذر شنید که پیامبر ﷺ در مکه مبعوث شده است و به آنجا سفر کرد تا خود به پیام ایشان گوش فرا دهد.

توضیح واژه‌های دشوار
اخلاق نیک

ویژگی‌های ارزشمند اخلاقی و رفتار شایسته با دیگران.

توشهٔ سفر

خوراک و دیگر نیازمندی‌های راه.

غِفار

قبیله‌ای که ابوذر به آن تعلق داشت.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک اشاره می‌کنند که ابوذر ابتدا خود تحقیق کرد و سپس با پایداری ایمانش را اظهار داشت. رفتار علی و عباس نیز اهمیت مهمان‌نوازی، حمایت از کسی را که در معرض خطر است و برخورد خردمندانه با تهدید را نشان می‌دهد. شجاعت ابوذر الگوست، اما تصمیم شخصی او برای سخن گفتن آشکار، فرمانی عمومی برای جست‌وجوی خطر نیست؛ باید شرایط و پیامدهای احتمالی را در نظر گرفت.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیامی مهم را با دقت بررسی کنید و پیش از داوری به منابع معتبر گوش دهید.
  2. دربارهٔ باور خود صادقانه سخن بگویید، اما ایمنی خود و دیگران را نیز خردمندانه در نظر بگیرید.
  3. با مهمان‌نوازی و حمایت به غریبه یا فرد نیازمند کمک کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.