Sahih Muslim، حدیث 6410
روایتشده توسط Abu Musa al-Ash'ari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Musa al-Ash'ari
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ الأَشْعَرِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ الْهَمْدَانِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنِي بُرَيْدٌ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ بَلَغَنَا مَخْرَجُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ بِالْيَمَنِ فَخَرَجْنَا مُهَاجِرِينَ إِلَيْهِ أَنَا وَأَخَوَانِ لِي أَنَا أَصْغَرُهُمَا أَحَدُهُمَا أَبُو بُرْدَةَ وَالآخَرُ أَبُو رُهْمٍ - إِمَّا قَالَ بِضْعًا وَإِمَّا قَالَ ثَلاَثَةً وَخَمْسِينَ أَوِ اثْنَيْنِ وَخَمْسِينَ رَجُلاً مِنْ قَوْمِي - قَالَ فَرَكِبْنَا سَفِينَةً فَأَلْقَتْنَا سَفِينَتُنَا إِلَى النَّجَاشِيِّ بِالْحَبَشَةِ فَوَافَقْنَا جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأَصْحَابَهُ عِنْدَهُ فَقَالَ جَعْفَرٌ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَنَا هَا هُنَا وَأَمَرَنَا بِالإِقَامَةِ فَأَقِيمُوا مَعَنَا . فَأَقَمْنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا جَمِيعًا - قَالَ - فَوَافَقْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ افْتَتَحَ خَيْبَرَ فَأَسْهَمَ لَنَا - أَوْ قَالَ أَعْطَانَا مِنْهَا - وَمَا قَسَمَ لأَحَدٍ غَابَ عَنْ فَتْحِ خَيْبَرَ مِنْهَا شَيْئًا إِلاَّ لِمَنْ شَهِدَ مَعَهُ إِلاَّ لأَصْحَابِ سَفِينَتِنَا مَعَ جَعْفَرٍ وَأَصْحَابِهِ قَسَمَ لَهُمْ مَعَهُمْ - قَالَ - فَكَانَ نَاسٌ مِنَ النَّاسِ يَقُولُونَ لَنَا - يَعْنِي لأَهْلِ السَّفِينَةِ - نَحْنُ سَبَقْنَاكُمْ بِالْهِجْرَةِ . قَالَ فَدَخَلَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ - وَهِيَ مِمَّنْ قَدِمَ مَعَنَا - عَلَى حَفْصَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم زَائِرَةً وَقَدْ كَانَتْ هَاجَرَتْ إِلَى النَّجَاشِيِّ فِيمَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِ فَدَخَلَ عُمَرُ عَلَى حَفْصَةَ وَأَسْمَاءُ عِنْدَهَا فَقَالَ عُمَرُ حِينَ رَأَى أَسْمَاءَ مَنْ هَذِهِ قَالَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ . قَالَ عُمَرُ الْحَبَشِيَّةُ هَذِهِ الْبَحْرِيَّةُ هَذِهِ فَقَالَتْ أَسْمَاءُ نَعَمْ . فَقَالَ عُمَرُ سَبَقْنَاكُمْ بِالْهِجْرَةِ فَنَحْنُ أَحَقُّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْكُمْ . فَغَضِبَتْ وَقَالَتْ كَلِمَةً كَذَبْتَ يَا عُمَرُ كَلاَّ وَاللَّهِ كُنْتُمْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُطْعِمُ جَائِعَكُمْ وَيَعِظُ جَاهِلَكُمْ وَكُنَّا فِي دَارِ أَوْ فِي أَرْضِ الْبُعَدَاءِ الْبُغَضَاءِ فِي الْحَبَشَةِ وَذَلِكَ فِي اللَّهِ وَفِي رَسُولِهِ وَايْمُ اللَّهِ لاَ أَطْعَمُ طَعَامًا وَلاَ أَشْرَبُ شَرَابًا حَتَّى أَذْكُرَ مَا قُلْتَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ كُنَّا نُؤْذَى وَنُخَافُ وَسَأَذْكُرُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَسْأَلُهُ وَوَاللَّهِ لاَ أَكْذِبُ وَلاَ أَزِيغُ وَلاَ أَزِيدُ عَلَى ذَلِكَ . قَالَ فَلَمَّا جَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّ عُمَرَ قَالَ كَذَا وَكَذَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ بِأَحَقَّ بِي مِنْكُمْ وَلَهُ وَلأَصْحَابِهِ هِجْرَةٌ وَاحِدَةٌ وَلَكُمْ أَنْتُمْ أَهْلَ السَّفِينَةِ هِجْرَتَانِ " . قَالَتْ فَلَقَدْ رَأَيْتُ أَبَا مُوسَى وَأَصْحَابَ السَّفِينَةِ يَأْتُونِي أَرْسَالاً يَسْأَلُونِي عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ مَا مِنَ الدُّنْيَا شَىْءٌ هُمْ بِهِ أَفْرَحُ وَلاَ أَعْظَمُ فِي أَنْفُسِهِمْ مِمَّا قَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو بُرْدَةَ فَقَالَتْ أَسْمَاءُ فَلَقَدْ رَأَيْتُ أَبَا مُوسَى وَإِنَّهُ لَيَسْتَعِيدُ هَذَا الْحَدِيثَ مِنِّي .
ابوموسی اشعری روایت کرده است: ما در یمن بودیم که خبر هجرت رسول خدا ﷺ به ما رسید. پس ما نیز به قصد مهاجرت به سوی ایشان حرکت کردیم. من و دو برادرم همراه بودیم و من کوچکترین آنها بودم؛ یکی ابوبرده و دیگری ابورهم بود. عدهای از قومم نیز با ما بودند — برخی گفتهاند پنجاه و سه یا پنجاه و دو نفر. سوار کشتی شدیم، اما کشتی ما را به نزد نجاشی در حبشه برد. در آنجا جعفر بن ابیطالب و یارانش را دیدیم. جعفر گفت:
«رسول خدا ﷺ ما را به اینجا فرستاده و دستور دادهاند که در اینجا بمانیم، پس شما نیز با ما بمانید.» ما با آنان ماندیم تا اینکه همگی بازگشتیم و هنگام فتح خیبر به محضر رسول خدا ﷺ رسیدیم. ایشان برای ما سهمی از غنایم تعیین کردند. معمولاً ایشان به کسانی که در فتح خیبر حضور نداشتند سهمی نمیدادند، مگر به کسانی که همراهشان بودند؛ اما برای اهل کشتی، یعنی جعفر و یارانش استثنا قائل شدند و به آنان نیز سهم دادند. برخی از مردم به ما (اهل کشتی) گفتند: «ما در هجرت بر شما پیشی گرفتیم.» اسما بنت عمیس که از مهاجران به حبشه بود و همراه ما بازگشته بود، برای دیدار حفصه، همسر پیامبر ﷺ رفت. عمر نیز نزد حفصه بود. وقتی عمر اسما را دید پرسید: «این کیست؟» حفصه گفت: «اسما بنت عمیس است.» عمر گفت: «آن زن حبشی؟ آن زن دریانورد؟» اسما گفت: «بله.» عمر گفت: «ما در هجرت بر شما سبقت گرفتیم، پس ما نسبت به شما به رسول خدا ﷺ نزدیکتریم.» اسما خشمگین شد و گفت: «ای عمر! دروغ میگویی! نه سوگند به خدا! شما در کنار رسول خدا ﷺ بودید، گرسنههایتان را سیر میکرد و نادانانتان را پند میداد. اما ما در سرزمینی دور، در حبشه، میان دشمنان و بدخواهان بودیم و همه این سختیها را به خاطر خدا و رسولش ﷺ تحمل کردیم. سوگند به خدا! نه غذایی خواهم خورد و نه نوشیدنی خواهم آشامید تا آنچه را گفتی به رسول خدا ﷺ عرض کنم. ما در آنجا آزار دیدیم و ترسیدیم. حتماً این موضوع را با رسول خدا ﷺ در میان میگذارم و از ایشان میپرسم. سوگند به خدا! نه دروغ میگویم، نه منحرف میشوم و نه چیزی بر آن میافزایم.» چون پیامبر ﷺ آمدند، اسما عرض کرد: «یا نبیالله! عمر فلان حرف را زد.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «او از شما نزدیکتر نیست. برای او و یارانش یک هجرت است، اما برای شما ای اهل کشتی، دو هجرت است.» اسما گفت: دیدم ابوموسی و یاران کشتی دستهدسته نزد من میآمدند و درباره این حدیث میپرسیدند. هیچ چیز در دنیا برایشان خوشحالکنندهتر و بزرگتر از این سخن رسول خدا ﷺ نبود. ابوبرده میگوید: اسما تعریف کرد که ابوموسی بارها از من میخواست این حدیث را برایش تکرار کنم.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
مهاجرانِ کشتی بهسبب دو هجرتشان مورد تقدیر قرار گرفتند.
ابوموسی و همراهانش از یمن حرکت کردند، از راه حبشه نزد جعفر بن ابیطالب رفتند و پس از فتح خیبر به پیامبر ﷺ رسیدند. این گفتوگو زمانی شکل گرفت که عمر هجرت آنان را با هجرت مهاجران پیشین مقایسه کرد.
ترک جایی در راه ایمان و فرمانبرداری از الله.
عنوان فرمانروای حبشه که مسلمانان نزد او پناه میجستند.
ابوموسی و همراهانی که با کشتی به حبشه سفر کردند.
دانشمندان از این روایت چنین برداشت میکنند که فضیلت یک عمل با تلاش و دشواریهایی که در پی دارد، ارتباط دارد. مهاجران به حبشه برای رضای الله، دوری، خطر و ناامنی را تحمل کردند؛ ازاینرو پیامبر ﷺ برای آنان دو هجرت را به شمار آورد. این سخن فضیلت ویژه آنان را به رسمیت میشناسد و فضیلت مهاجران پیشین را انکار نمیکند. همچنین روشن میشود که میشد اختلافی را منصفانه نزد پیامبر ﷺ مطرح کرد و او درباره افراد درگیر به عدالت داوری میکرد.
- تلاش خود را بیدرنگ با تلاش دیگران مقایسه نکن؛ شرایط و فداکاریهایی را که خود تجربه نکردهای در نظر بگیر.
- اگر احساس کردی در حق تو بیانصافی شده، موضوع را صادقانه مطرح کن و به واقعیتها پایبند بمان.
- هنگامی که ایمان و وجدان تلاش یا فداکاری میطلبد، در کارهای نیک استوار بمان.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.