کتاب قدر · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 6739

روایت‌شده توسط Imran ibn Husain. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب قدر
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Imran ibn Husain

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا عَزْرَةُ بْنُ، ثَابِتٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمُرَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ الدِّئَلِيِّ، قَالَ قَالَ لِي عِمْرَانُ بْنُ الْحُصَيْنِ أَرَأَيْتَ مَا يَعْمَلُ النَّاسُ الْيَوْمَ وَيَكْدَحُونَ فِيهِ أَشَىْءٌ قُضِيَ عَلَيْهِمْ وَمَضَى عَلَيْهِمْ مِنْ قَدَرِ مَا سَبَقَ أَوْ فِيمَا يُسْتَقْبَلُونَ بِهِ مِمَّا أَتَاهُمْ بِهِ نَبِيُّهُمْ وَثَبَتَتِ الْحُجَّةُ عَلَيْهِمْ فَقُلْتُ بَلْ شَىْءٌ قُضِيَ عَلَيْهِمْ وَمَضَى عَلَيْهِمْ قَالَ فَقَالَ أَفَلاَ يَكُونُ ظُلْمًا قَالَ فَفَزِعْتُ مِنْ ذَلِكَ فَزَعًا شَدِيدًا وَقُلْتُ كُلُّ شَىْءٍ خَلْقُ اللَّهِ وَمِلْكُ يَدِهِ فَلاَ يُسْأَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْأَلُونَ ‏.‏ فَقَالَ لِي يَرْحَمُكَ اللَّهُ إِنِّي لَمْ أُرِدْ بِمَا سَأَلْتُكَ إِلاَّ لأَحْزُرَ عَقْلَكَ إِنَّ رَجُلَيْنِ مِنْ مُزَيْنَةَ أَتَيَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ مَا يَعْمَلُ النَّاسُ الْيَوْمَ وَيَكْدَحُونَ فِيهِ أَشَىْءٌ قُضِيَ عَلَيْهِمْ وَمَضَى فِيهِمْ مِنْ قَدَرٍ قَدْ سَبَقَ أَوْ فِيمَا يُسْتَقْبَلُونَ بِهِ مِمَّا أَتَاهُمْ بِهِ نَبِيُّهُمْ وَثَبَتَتِ الْحُجَّةُ عَلَيْهِمْ فَقَالَ ‏"‏ لاَ بَلْ شَىْءٌ قُضِيَ عَلَيْهِمْ وَمَضَى فِيهِمْ وَتَصْدِيقُ ذَلِكَ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا * فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا‏}‏ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

اسحاق بن ابراهیم حنظلی به ما حدیث کرد، عثمان بن عمر به ما حدیث کرد، عزره بن ثابت از یحیی بن عقیل، او از یحیی بن یعمر، و او از ابوالاسود دیلی روایت کردند که گفت: عمران بن حصین از من پرسید:

«نظر تو چیست؟ آیا آنچه مردم امروز انجام می‌دهند و برای آن تلاش می‌کنند، چیزی است که بر آنان مقدر شده و پیشاپیش تعیین گشته است، یا بر اساس چیزی است که پیامبرشان ﷺ برای آنان آورده و حجت بر آنان تمام شده است؟» گفتم: «بلکه این چیزی است که بر آنان مقدر شده و پیشاپیش تعیین گشته است.» گفت: «آیا این ظلم نخواهد بود؟» از این سخن بسیار هراسان شدم و گفتم: «همه چیز آفریدهٔ الله و در مالکیت اوست؛ او از آنچه می‌کند بازخواست نمی‌شود، ولی آنان بازخواست خواهند شد.» سپس به من فرمود: «الله بر تو رحم کند! منظورم از این پرسش تنها آزمودن خرد تو بود. دو مرد از قبیلهٔ مزینه نزد رسول الله ﷺ آمدند و عرض کردند: ای رسول الله! نظر شما چیست؟ آیا آنچه مردم امروز انجام می‌دهند و برای آن تلاش می‌کنند، چیزی است که بر آنان مقدر شده و پیشاپیش تعیین گشته است، یا بر اساس چیزی است که پیامبرشان ﷺ برای آنان آورده و حجت بر آنان تمام شده است؟» ایشان فرمودند: «خیر، بلکه این چیزی است که بر آنان مقدر شده و پیشاپیش تعیین گشته است و تصدیق آن در کتاب الله عزوجل آمده است: {و سوگند به نفس و آنکه آن را مرتب ساخت * سپس بدکاری و پرهیزگاری‌اش را به آن الهام کرد}.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

تقدیر الهی مسئولیت انسان را در قبال اعمالش از میان نمی‌برد.

پیشینه و سبب بیان

دو مرد از قبیله مُزَینه از پیامبر ﷺ پرسیدند آیا اعمال مردم از پیش مقدر شده است و آیا پیام پیامبرانشان در این امر تأثیر داشته است. عِمران بن حُصَین نیز همین پرسش را از ابوالاسود مطرح کرد تا دیدگاه او را بیازماید.

توضیح واژه‌های دشوار
تقدیر الهی

دانش و تعیین خداوند درباره آنچه رخ می‌دهد.

حجت تمام شده است

پیام به‌روشنی ابلاغ شده و مردم در برابر واکنش خود مسئول‌اند.

تقوای الهی

آگاهی از خداوند که انسان را به اطاعت از او برمی‌انگیزد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه می‌گیرند که تقدیر الهی حقیقت دارد و انسان‌ها همچنان در قبال اعمالشان مسئول‌اند. تقدیر الهی دلیلی برای توجیه گناه یا دست‌کشیدن از تلاش نیست: انسان هدایت را دریافت می‌کند و در برابر انتخاب‌هایش پاسخ‌گوست. آیات قرآن درباره نفس و توانایی آن در تشخیص گناهکاری و تقوا، این معنا را تأیید می‌کنند. مذاهب فقهی اهل‌سنت هم تقدیر الهی و هم مسئولیت انسان را می‌پذیرند؛ این اصل اعتقادی، اختلافی جداگانه نیست که ویژگی مذهب فقهی خاصی باشد.

درس‌هایی برای امروز
  1. هرگز تقدیر الهی را بهانه انتخاب نادرست نکن؛ توبه کن و هر جا می‌توانی جبران کن.
  2. امروز برای انتخاب کار نیک بکوش و نتیجه را به خداوند بسپار.
  3. اگر پرسشی اعتقادی تو را سردرگم کرد، توضیح بخواه و به قرآن و دانش معتبر رجوع کن.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.