Sahih Muslim، حدیث 6744
روایتشده توسط Abu Huraira. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Huraira
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ، حَدَّثَنِي الْحَارِثُ بْنُ أَبِي ذُبَابٍ، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ هُرْمُزَ - وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ قَالاَ سَمِعْنَا أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ عِنْدَ رَبِّهِمَا فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى قَالَ مُوسَى أَنْتَ آدَمُ الَّذِي خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَسْجَدَ لَكَ مَلاَئِكَتَهُ وَأَسْكَنَكَ فِي جَنَّتِهِ ثُمَّ أَهْبَطْتَ النَّاسَ بِخَطِيئَتِكَ إِلَى الأَرْضِ فَقَالَ آدَمُ أَنْتَ مُوسَى الَّذِي اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِرِسَالَتِهِ وَبِكَلاَمِهِ وَأَعْطَاكَ الأَلْوَاحَ فِيهَا تِبْيَانُ كُلِّ شَىْءٍ وَقَرَّبَكَ نَجِيًّا فَبِكَمْ وَجَدْتَ اللَّهَ كَتَبَ التَّوْرَاةَ قَبْلَ أَنْ أُخْلَقَ قَالَ مُوسَى بِأَرْبَعِينَ عَامًا . قَالَ آدَمُ فَهَلْ وَجَدْتَ فِيهَا { وَعَصَى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوَى} قَالَ نَعَمْ . قَالَ أَفَتَلُومُنِي عَلَى أَنْ عَمِلْتُ عَمَلاً كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَىَّ أَنْ أَعْمَلَهُ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَنِي بِأَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى " .
اسحاق بن موسی بن عبدالله بن موسی بن عبدالله بن یزید انصاری به ما حدیث کرد، انس بن عیاض به ما حدیث کرد، حارث بن ابی ذباب برایم حدیث کرد، از یزید — که ابن هرمز است — و عبدالرحمن اعرج، هر دو گفتند: شنیدیم ابوهُریره میگفت: رسول الله ﷺ فرمودند:
«آدم و موسی علیهماالسلام نزد پروردگارشان با یکدیگر محاجّه کردند و آدم بر موسی غلبه یافت. موسی گفت: “آیا تو همان آدمی هستی که الله تو را با دست خود آفرید، از روح خویش در تو دمید، فرشتگان را فرمان داد تا بر تو سجده کنند و تو را در بهشتش ساکن ساخت، سپس به سبب خطایت مردم را به زمین فرو فرستادی؟” آدم گفت: “آیا تو همان موسی هستی که الله تو را برای رسالتش برگزید، با تو همسخن شد، الواحی به تو داد که در آن تبیین همه چیز بود و تو را به مقام نجوا نزدیک گردانید؟ چه مدت پیش از آفرینش من یافتی که الله تورات را نوشته بود؟” موسی گفت: “چهل سال.” آدم پرسید: “آیا در آن این آیه را یافتی: {وَعَصَى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوَى}؟” موسی گفت: “آری.” آدم گفت: “پس آیا مرا بر کاری سرزنش میکنی که الله چهل سال پیش از آفرینشم بر من مقرر کرده بود؟” رسول الله ﷺ فرمودند: “بدین سان آدم بر موسی غلبه یافت.”»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
آدم به تقدیر الهی استناد میکند، بیآنکه گناه خود را انکار کند.
علم فراگیر و تقدیر خداوند دربارهٔ آنچه رخ میدهد.
کتابی که خداوند به موسی عطا کرد.
سخن گفتن ویژهٔ خداوند با موسی، آنگونه که در وحی بیان شده است.
عالمان کلاسیک توضیح میدهند که استناد آدم به تقدیر الهی، مجوزی برای گناه کردن یا شانه خالی کردن از مسئولیت نیست. آدم توبه کرده بود؛ موسی به پیامدهای لغزش او برای مردم اشاره کرد، درحالیکه آدم در پاسخ به سرنوشت ازپیشمقرر و فرجام آن استناد کرد. این حدیث هم تقدیر الهی و هم مسئولیت انسان را تأیید میکند: نباید گناه را با قدر توجیه کرد، اما میتوان آزمونها و پیامدهایی را که خداوند مقدر کرده است با شکیبایی پذیرفت. هر چهار مذهب فقهی این اصول کلی را میپذیرند؛ این حدیث بهتنهایی حکم عملی جداگانهای بیان نمیکند.
- هرگز تقدیر الهی را بهانهٔ انتخابی که خود انجام میدهید قرار ندهید؛ خطا را بپذیرید و توبه کنید.
- آزمونهایی را که نمیتوانید تغییر دهید بپذیرید و توجه خود را به انتخابهای نیکویی معطوف کنید که اکنون پیش روی شماست.
- دربارهٔ قدر با فروتنی سخن بگویید و توکل به خداوند را با مسئولیتپذیری در برابر کردار خود همراه کنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.