Sahih Muslim، حدیث 6799
روایتشده توسط Abdullah ibn Amr ibn al-As. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Amr ibn al-As
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي أَبُو شُرَيْحٍ، أَنَّ أَبَا الأَسْوَدِ، حَدَّثَهُ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ قَالَتْ لِي عَائِشَةُ يَا ابْنَ أُخْتِي بَلَغَنِي أَنَّحَمَلَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عِلْمًا كَثِيرًا - قَالَ - فَلَقِيتُهُ فَسَاءَلْتُهُ عَنْ أَشْيَاءَ يَذْكُرُهَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ عُرْوَةُ فَكَانَ فِيمَا ذَكَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ لاَ يَنْتَزِعُ الْعِلْمَ مِنَ النَّاسِ انْتِزَاعًا وَلَكِنْ يَقْبِضُ الْعُلَمَاءَ فَيَرْفَعُ الْعِلْمَ مَعَهُمْ وَيُبْقِي فِي النَّاسِ رُءُوسًا جُهَّالاً يُفْتُونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ فَيَضِلُّونَ وَيُضِلُّونَ " . قَالَ عُرْوَةُ فَلَمَّا حَدَّثْتُ عَائِشَةَ بِذَلِكَ أَعْظَمَتْ ذَلِكَ وَأَنْكَرَتْهُ قَالَتْ أَحَدَّثَكَ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ هَذَا قَالَ عُرْوَةُ حَتَّى إِذَا كَانَ قَابِلٌ قَالَتْ لَهُ إِنَّ ابْنَ عَمْرٍو قَدْ قَدِمَ فَالْقَهُ ثُمَّ فَاتِحْهُ حَتَّى تَسْأَلَهُ عَنِ الْحَدِيثِ الَّذِي ذَكَرَهُ لَكَ فِي الْعِلْمِ - قَالَ - فَلَقِيتُهُ فَسَاءَلْتُهُ فَذَكَرَهُ لِي نَحْوَ مَا حَدَّثَنِي بِهِ فِي مَرَّتِهِ الأُولَى . قَالَ عُرْوَةُ فَلَمَّا أَخْبَرْتُهَا بِذَلِكَ قَالَتْ مَا أَحْسِبُهُ إِلاَّ قَدْ صَدَقَ أَرَاهُ لَمْ يَزِدْ فِيهِ شَيْئًا وَلَمْ يَنْقُصْ .
حرملة بن یحیی تجیبی به ما حدیث کرد، عبدالله بن وهب به ما خبر داد، ابوشُریح برایم حدیث کرد که ابوالاسود از عروة بن زبیر برایش نقل کرده است. او گفت: عایشه به من فرمود:
«ای برادرزادهام، به من خبر رسیده که عبدالله بن عمرو دانش بسیاری را از پیامبر ﷺ فرا گرفته است.» او گفت: «پس با او دیدار کردم و درباره مسائلی که از رسول خدا ﷺ نقل میکرد، از او پرسیدم.» عروة گفت: «از جمله آنچه ذکر کرد این بود که پیامبر ﷺ فرمودند: "همانا الله علم را مستقیماً از مردم سلب نمیکند، بلکه علما را قبض روح میفرماید و علم را همراه آنان بالا میبرد. سپس در میان مردم سران نادانی باقی میمانند که بدون علم فتوا میدهند؛ پس هم خود گمراه میشوند و هم دیگران را گمراه میسازند."» عروة گفت: «وقتی این مطلب را برای عایشه بازگو کردم، آن را بسیار بزرگ شمرد و پذیرفتن آن را دشوار دانست. پرسید: "آیا او به تو گفته که خودش شنیده پیامبر ﷺ این سخن را میفرمایند؟"» عروة گفت: «تا اینکه سال بعد، عایشه به او فرمود: "ابن عمرو آمده است، نزد او برو و درباره همان حدیثی که پارسال در مورد علم برایت نقل کرد، دوباره از او بپرس."» او گفت: «پس با او دیدار کردم و پرسیدم، و او همانند بار اول برایم نقل کرد.» عروة گفت: «وقتی این موضوع را به عایشه اطلاع دادم، فرمود: "گمان نمیکنم جز اینکه او راست گفته باشد؛ میبینم که نه چیزی به آن افزوده و نه چیزی از آن کاسته است."»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
دانش با درگذشت عالمان از میان میرود و ناآگاهان بدون دانش، هدایت مردم را بر عهده میگیرند.
عروه بن زبیر در موسم حج از عبدالله بن عمرو بن عاص درباره روایتهایی از پیامبر ﷺ پرسید. عایشه سال بعد از عروه خواست دوباره درباره این سخن پرسوجو کند؛ پس از آنکه عبدالله بن عمرو همان مضمون را برای او بازگو کرد، عایشه گزارش او را پذیرفت.
دانش ناگهان از دلها ناپدید نمیشود، بلکه با درگذشت عالمان از دست میرود.
پاسخ یک متخصص به مسئلهای دینی.
خود راه نادرست را در پیش گرفتن و با اظهارنظرهای بیاساس دیگران را نیز به آن کشاندن.
عالمان کلاسیک از این روایت برداشت میکنند که از دست رفتن عالمان، یکی از علتهای مهم ناآگاهی دینی است. این هشدار متوجه کسانی است که بدون دانش کافی درباره دین اظهارنظر میکنند؛ چنین سخنانی میتواند هم گوینده و هم شنوندگانش را گمراه کند. ماجرای عایشه و عروه همچنین نشان میدهد که بررسی دقیق روایت و پرسوجو درباره منبع دقیق آن، بخشی از برخورد مسئولانه با دانش است.
- درباره منبع هر اظهارنظر دینی بپرسید و به عالمان قابل اعتماد و متخصص مراجعه کنید.
- پیش از بررسی دقیق محتوا و منشأ یک فتوا یا ادعای دینی، آن را بازنشر نکنید.
- از آموزش و انتقال دانش پشتیبانی کنید تا با درگذشت عالمان، دانش ارزشمند از میان نرود.
این روایت صحیح به همین موضوع میپردازد و هشدار درباره از دست رفتن دانش را تکمیل میکند.
Sahih Muslim · #6798 (Sahih)این روایت صحیح به متن حاضر نزدیک است و موضوع دانش و عالمان را تأیید میکند.
Sahih Muslim · #6800 (Sahih)این روایت صحیح با هشدار درباره هدایت دینی بدون دانش لازم پیوند دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.