قیامت، بهشت و دوزخ · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 7066

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Mas'ud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: قیامت، بهشت و دوزخ
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

از مسلم تا مَسْرُوقٍ

Sahih (معتبر)
  1. 1إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَآن را به مسلم روایت کرد
  2. 2جَرِيرٌ
  3. 3مَنْصُورٍ
  4. 4أَبِي الضُّحَى
  5. 5مَسْرُوقٍ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ جُلُوسًا وَهُوَ مُضْطَجِعٌ بَيْنَنَا فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّ قَاصًّا عِنْدَ أَبْوَابِ كِنْدَةَ يَقُصُّ وَيَزْعُمُ أَنَّ آيَةَ الدُّخَانِ تَجِيءُ فَتَأْخُذُ بِأَنْفَاسِ الْكُفَّارِ وَيَأْخُذُ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ كَهَيْئَةِ الزُّكَامِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَجَلَسَ وَهُوَ غَضْبَانُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا اللَّهَ مَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ شَيْئًا فَلْيَقُلْ بِمَا يَعْلَمُ وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّهُ أَعْلَمُ لأَحَدِكُمْ أَنْ يَقُولَ لِمَا لاَ يَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم ‏{‏ قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ‏}‏ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا رَأَى مِنَ النَّاسِ إِدْبَارًا فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ سَبْعٌ كَسَبْعِ يُوسُفَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ حَصَّتْ كُلَّ شَىْءٍ حَتَّى أَكَلُوا الْجُلُودَ وَالْمَيْتَةَ مِنَ الْجُوعِ وَيَنْظُرُ إِلَى السَّمَاءِ أَحَدُهُمْ فَيَرَى كَهَيْئَةِ الدُّخَانِ فَأَتَاهُ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّكَ جِئْتَ تَأْمُرُ بِطَاعَةِ اللَّهِ وَبِصِلَةِ الرَّحِمِ وَإِنَّ قَوْمَكَ قَدْ هَلَكُوا فَادْعُ اللَّهَ لَهُمْ - قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ * يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏ إِنَّكُمْ عَائِدُونَ‏}‏ ‏.‏ قَالَ أَفَيُكْشَفُ عَذَابُ الآخِرَةِ ‏{‏ يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنْتَقِمُونَ‏}‏ فَالْبَطْشَةُ يَوْمَ بَدْرٍ وَقَدْ مَضَتْ آيَةُ الدُّخَانِ وَالْبَطْشَةُ وَاللِّزَامُ وَآيَةُ الرُّومِ ‏.‏

ترجمه

مسروق روایت کرده است: ما نزد عبدالله نشسته بودیم و او در میان ما دراز کشیده بود که مردی آمد و گفت: ای ابوعبدالرحمن! داستان‌گویی نزد دروازه‌های کنده است که قصه می‌گوید و گمان می‌کند آیه دخان (دود) مربوط به آینده است و اینکه این دود نفس کافران را می‌گیرد و مؤمنان را دچار حالتی شبیه سرماخوردگی می‌کند. عبدالله با خشم نشست و فرمود: ای مردم! از خداوند پروا کنید. هر کس از شما چیزی می‌داند، همان را بگوید و هر کس نمی‌داند، بگوید

«الله اعلم»؛ زیرا سزاوارتر برای هر یک از شماست که درباره آنچه نمی‌داند بگوید «الله اعلم». همانا خداوند عزوجل به پیامبرش ﷺ فرمود: {بگو من هیچ پاداشی از شما طلب نمی‌کنم و از کسانی نیستم که از خود سخنی می‌سازند}. هنگامی که رسول الله ﷺ روی گردانی مردم را دید، فرمود: «خدایا، هفت سال قحطی مانند دوران یوسف بر آنان مسلط کن.» پس خشکسالی شدیدی آنان را فرا گرفت که همه چیز را نابود کرد تا جایی که از شدت گرسنگی پوست و مردار می‌خوردند و هر کس به آسمان نگاه می‌کرد، حالتی شبیه دود می‌دید. سپس ابوسفیان نزد ایشان آمد و گفت: ای محمد! تو آمده‌ای تا به اطاعت خدا و صله رحم فرمان دهی، اما قوم تو در حال هلاکت هستند؛ پس برای آنان خدا را بخوان. آنگاه خداوند عزوجل فرمود: {پس منتظر روزی باش که آسمان دودی آشکار بیاورد * که مردم را فرا گیرد؛ این عذاب دردناکی است} تا آنجا که می‌فرماید: {بی‌گمان شما بازخواهید گشت}. آیا عذاب آخرت برداشته می‌شود؟ {روزی که ما شدیدترین حمله را کنیم، همانا انتقام‌گیرنده‌ایم}. منظور از این حمله، روز بدر است. و بدین ترتیب آیه دخان، بطشه، لزوم و آیه روم همگی سپری شده‌اند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

درباره امور دینی با دانش سخن بگویید و صادقانه بپذیرید که چه چیزی را نمی‌دانید.

پیشینه و سبب بیان

مسروق روایت می‌کند که مردی درباره قصه‌گویی در کنار دروازه‌های کِنده که آیه مربوط به دود را تفسیر می‌کرد، به عبدالله بن مسعود خبر داد. عبدالله در پاسخ، به سخن گفتن بر پایه دانش فراخواند.

توضیح واژه‌های دشوار
دود

نشانه‌ای که در سوره دخان ذکر شده است؛ عبدالله آیات مورد بحث را به قحطی مکه پیوند داد.

گرفتن بزرگ

عذابی که قرآن به آن اشاره می‌کند؛ عبدالله در اینجا آن را شکست مکیان در بدر دانست.

خدا داناتر است

پذیرشی صادقانه از اینکه پاسخ را نمی‌دانید و دانش در نهایت نزد خداوند است.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که تفسیر قرآن باید بر دانش و روایات معتبر استوار باشد، نه بر داستان‌پردازی یا گمانه‌زنی قاطعانه. ابن مسعود دودِ آیات مورد بحث را پدیده‌ای دودمانند در دوران قحطی مکه دانست و «گرفتن بزرگ» را به نبرد بدر تفسیر کرد. سفارش به گفتنِ «خدا داناتر است» هنگام ندانستن، از آداب مهم برای عالمان و شاگردان به شمار می‌رود.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از به‌اشتراک‌گذاشتن تفسیری از قرآن، دانش و منابع خود را بررسی کنید.
  2. صادقانه بگویید که پاسخ را نمی‌دانید و دانش را به خود نسبت ندهید.
  3. درباره اختلاف‌های دینی آرام گفت‌وگو کنید و میان متن و تفسیر شخصی تفاوت بگذارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.