کتاب زهد و نرمی دل‌ها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 7511

روایت‌شده توسط Suhaib ibn Sinan. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب زهد و نرمی دل‌ها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Suhaib ibn Sinan

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ، أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ كَانَ مَلِكٌ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ وَكَانَ لَهُ سَاحِرٌ فَلَمَّا كَبِرَ قَالَ لِلْمَلِكِ إِنِّي قَدْ كَبِرْتُ فَابْعَثْ إِلَىَّ غُلاَمًا أُعَلِّمْهُ السِّحْرَ ‏.‏ فَبَعَثَ إِلَيْهِ غُلاَمًا يُعَلِّمُهُ فَكَانَ فِي طَرِيقِهِ إِذَا سَلَكَ رَاهِبٌ فَقَعَدَ إِلَيْهِ وَسَمِعَ كَلاَمَهُ فَأَعْجَبَهُ فَكَانَ إِذَا أَتَى السَّاحِرَ مَرَّ بِالرَّاهِبِ وَقَعَدَ إِلَيْهِ فَإِذَا أَتَى السَّاحِرَ ضَرَبَهُ فَشَكَا ذَلِكَ إِلَى الرَّاهِبِ فَقَالَ إِذَا خَشِيتَ السَّاحِرَ فَقُلْ حَبَسَنِي أَهْلِي ‏.‏ وَإِذَا خَشِيتَ أَهْلَكَ فَقُلْ حَبَسَنِي السَّاحِرُ ‏.‏ فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ أَتَى عَلَى دَابَّةٍ عَظِيمَةٍ قَدْ حَبَسَتِ النَّاسَ فَقَالَ الْيَوْمَ أَعْلَمُ آلسَّاحِرُ أَفْضَلُ أَمِ الرَّاهِبُ أَفْضَلُ فَأَخَذَ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ أَمْرُ الرَّاهِبِ أَحَبَّ إِلَيْكَ مِنْ أَمْرِ السَّاحِرِ فَاقْتُلْ هَذِهِ الدَّابَّةَ حَتَّى يَمْضِيَ النَّاسُ ‏.‏ فَرَمَاهَا فَقَتَلَهَا وَمَضَى النَّاسُ فَأَتَى الرَّاهِبَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ أَىْ بُنَىَّ أَنْتَ الْيَوْمَ أَفْضَلُ مِنِّي ‏.‏ قَدْ بَلَغَ مِنْ أَمْرِكَ مَا أَرَى وَإِنَّكَ سَتُبْتَلَى فَإِنِ ابْتُلِيتَ فَلاَ تَدُلَّ عَلَىَّ ‏.‏ وَكَانَ الْغُلاَمُ يُبْرِئُ الأَكْمَهَ وَالأَبْرَصَ وَيُدَاوِي النَّاسَ مِنْ سَائِرِ الأَدْوَاءِ فَسَمِعَ جَلِيسٌ لِلْمَلِكِ كَانَ قَدْ عَمِيَ فَأَتَاهُ بِهَدَايَا كَثِيرَةٍ فَقَالَ مَا هَا هُنَا لَكَ أَجْمَعُ إِنْ أَنْتَ شَفَيْتَنِي فَقَالَ إِنِّي لاَ أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ فَإِنْ أَنْتَ آمَنْتَ بِاللَّهِ دَعَوْتُ اللَّهَ فَشَفَاكَ ‏.‏ فَآمَنَ بِاللَّهِ فَشَفَاهُ اللَّهُ فَأَتَى الْمَلِكَ فَجَلَسَ إِلَيْهِ كَمَا كَانَ يَجْلِسُ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَنْ رَدَّ عَلَيْكَ بَصَرَكَ قَالَ رَبِّي ‏.‏ قَالَ وَلَكَ رَبٌّ غَيْرِي قَالَ رَبِّي وَرَبُّكَ اللَّهُ ‏.‏ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الْغُلاَمِ فَجِيءَ بِالْغُلاَمِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ أَىْ بُنَىَّ قَدْ بَلَغَ مِنْ سِحْرِكَ مَا تُبْرِئُ الأَكْمَهَ وَالأَبْرَصَ وَتَفْعَلُ وَتَفْعَلُ ‏.‏ فَقَالَ إِنِّي لاَ أَشْفِي أَحَدًا إِنَّمَا يَشْفِي اللَّهُ ‏.‏ فَأَخَذَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُعَذِّبُهُ حَتَّى دَلَّ عَلَى الرَّاهِبِ فَجِيءَ بِالرَّاهِبِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ ‏.‏ فَأَبَى فَدَعَا بِالْمِئْشَارِ فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِجَلِيسِ الْمَلِكِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ ‏.‏ فَأَبَى فَوَضَعَ الْمِئْشَارَ فِي مَفْرِقِ رَأْسِهِ فَشَقَّهُ بِهِ حَتَّى وَقَعَ شِقَّاهُ ثُمَّ جِيءَ بِالْغُلاَمِ فَقِيلَ لَهُ ارْجِعْ عَنْ دِينِكَ ‏.‏ فَأَبَى فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَاصْعَدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَإِذَا بَلَغْتُمْ ذُرْوَتَهُ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلاَّ فَاطْرَحُوهُ فَذَهَبُوا بِهِ فَصَعِدُوا بِهِ الْجَبَلَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ ‏.‏ فَرَجَفَ بِهِمُ الْجَبَلُ فَسَقَطُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ ‏.‏ فَدَفَعَهُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اذْهَبُوا بِهِ فَاحْمِلُوهُ فِي قُرْقُورٍ فَتَوَسَّطُوا بِهِ الْبَحْرَ فَإِنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ وَإِلاَّ فَاقْذِفُوهُ ‏.‏ فَذَهَبُوا بِهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنِيهِمْ بِمَا شِئْتَ ‏.‏ فَانْكَفَأَتْ بِهِمُ السَّفِينَةُ فَغَرِقُوا وَجَاءَ يَمْشِي إِلَى الْمَلِكِ فَقَالَ لَهُ الْمَلِكُ مَا فَعَلَ أَصْحَابُكَ قَالَ كَفَانِيهِمُ اللَّهُ ‏.‏ فَقَالَ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَسْتَ بِقَاتِلِي حَتَّى تَفْعَلَ مَا آمُرُكَ بِهِ ‏.‏ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَ تَجْمَعُ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَتَصْلُبُنِي عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ خُذْ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِي ثُمَّ ضَعِ السَّهْمَ فِي كَبِدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قُلْ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلاَمِ ‏.‏ ثُمَّ ارْمِنِي فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ قَتَلْتَنِي ‏.‏ فَجَمَعَ النَّاسَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ وَصَلَبَهُ عَلَى جِذْعٍ ثُمَّ أَخَذَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ ثُمَّ وَضَعَ السَّهْمَ فِي كَبِدِ الْقَوْسِ ثُمَّ قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ رَبِّ الْغُلاَمِ ‏.‏ ثُمَّ رَمَاهُ فَوَقَعَ السَّهْمُ فِي صُدْغِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ فِي صُدْغِهِ فِي مَوْضِعِ السَّهْمِ فَمَاتَ فَقَالَ النَّاسُ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلاَمِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلاَمِ آمَنَّا بِرَبِّ الْغُلاَمِ ‏.‏ فَأُتِيَ الْمَلِكُ فَقِيلَ لَهُ أَرَأَيْتَ مَا كُنْتَ تَحْذَرُ قَدْ وَاللَّهِ نَزَلَ بِكَ حَذَرُكَ قَدْ آمَنَ النَّاسُ ‏.‏ فَأَمَرَ بِالأُخْدُودِ فِي أَفْوَاهِ السِّكَكِ فَخُدَّتْ وَأَضْرَمَ النِّيرَانَ وَقَالَ مَنْ لَمْ يَرْجِعْ عَنْ دِينِهِ فَأَحْمُوهُ فِيهَا ‏.‏ أَوْ قِيلَ لَهُ اقْتَحِمْ ‏.‏ فَفَعَلُوا حَتَّى جَاءَتِ امْرَأَةٌ وَمَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا فَتَقَاعَسَتْ أَنْ تَقَعَ فِيهَا فَقَالَ لَهَا الْغُلاَمُ يَا أُمَّهِ اصْبِرِي فَإِنَّكِ عَلَى الْحَقِّ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

صهیب روایت کرده است که رسول خدا ﷺ فرمودند:

«در میان اقوام پیش از شما پادشاهی بود که ساحری داشت. چون ساحر پیر شد، به پادشاه گفت: من پیر شده‌ام، پس نوجوانی نزد من بفرست تا به او سحر بیاموزم. پادشاه نوجوانی را نزد او فرستاد تا تعلیم ببیند. در مسیر رفتنِ نوجوان، راهبی نشسته بود؛ نوجوان نزد او نشست و سخنانش را شنید و تحت تأثیر قرار گرفت. از آن پس، هرگاه به سوی ساحر می‌رفت، نزد راهب می‌نشست و وقتی دیر به نزد ساحر می‌رسید، ساحر او را کتک می‌زد. نوجوان این ماجرا را با راهب در میان گذاشت و راهب گفت: هرگاه از ساحر ترسیدی، بگو خانواده‌ام مرا نگه داشتند و هرگاه از خانواده‌ات ترسیدی، بگو ساحر مرا نگه داشت. مدتی بدین منوال گذشت تا اینکه روزی جانوری عظیم راه مردم را بست. نوجوان با خود گفت: امروز معلوم می‌کنم که آیا ساحر برتر است یا راهب. سنگی برداشت و گفت: خدایا، اگر کار راهب نزد تو محبوب‌تر از کار ساحر است، این جانور را هلاک کن تا مردم بتوانند عبور کنند. سپس سنگ را پرتاب کرد و جانور را کشت و مردم عبور کردند. نوجوان نزد راهب آمد و ماجرا را تعریف کرد. راهب گفت: ای فرزندم، امروز تو از من برتری. کار تو به جایی رسیده که می‌بینم و به‌زودی مورد آزمایش قرار خواهی گرفت؛ پس اگر آزموده شدی، هرگز مرا لو نده. آن نوجوان نابینایان و مبتلایان به پیسی را شفا می‌داد و مردم را از انواع بیماری‌ها درمان می‌کرد. یکی از ندیمان پادشاه که نابینا شده بود، خبردار شد و با هدایای فراوان نزد او آمد و گفت: اگر مرا شفا دهی، تمام این هدایا مال توست. نوجوان گفت: من کسی را شفا نمی‌دهم، تنها الله شفا می‌دهد. اگر به الله ایمان بیاوری، از او می‌خواهم تا تو را شفا دهد. مرد ایمان آورد و الله او را شفا داد. او نزد پادشاه بازگشت و مانند قبل کنارش نشست. پادشاه پرسید: چه کسی بینایی‌ات را بازگرداند؟ گفت: پروردگارم. پادشاه گفت: مگر غیر از من پروردگاری هم داری؟ گفت: پروردگار من و پروردگار تو، الله است. پادشاه او را گرفت و آنقدر شکنجه کرد تا نوجوان را لو داد. نوجوان را آوردند و پادشاه گفت: ای فرزندم، سحر تو به جایی رسیده که نابینایان و پیسان را شفا می‌دهی و فلان و فلان کارها می‌کنی. نوجوان گفت: من کسی را شفا نمی‌دهم، تنها الله شفا می‌دهد. پادشاه او را گرفت و شکنجه کرد تا اینکه راهب را لو داد. راهب را آوردند و به او گفته شد: از دینت برگرد. اما او امتناع کرد. پادشاه دستور داد ارّه‌ای بیاورند و آن را بر فرق سر راهب نهادند و او را دو نیم کرد تا قطعات بدنش فرو ریخت. سپس ندیم پادشاه را آوردند و به او گفته شد: از دینت برگرد. او نیز امتناع کرد و ارّه را بر فرق سرش نهادند و او را دو نیم کردند. آنگاه نوجوان را آوردند و به او گفته شد: از دینت برگرد. او امتناع کرد. پادشاه او را به گروهی از یارانش سپرد و گفت: او را به فلان کوه ببرید و بالا ببرید؛ وقتی به قله رسیدید، اگر از دینش برگشت که هیچ، وگرنه او را به پایین پرتاب کنید. آنها او را بردند و از کوه بالا رفتند. نوجوان دعا کرد: خدایا، به هر نحو که می‌خواهی مرا از شر آنان کفایت کن. کوه لرزید و همه آنها سقوط کردند و نوجوان پیاده نزد پادشاه بازگشت. پادشاه پرسید: یارانت چه شدند؟ گفت: الله مرا از شرشان کفایت کرد. پادشاه دوباره او را به گروهی دیگر سپرد و گفت: او را در کشتی کوچکی بنشانید و به وسط دریا ببرید؛ اگر از دینش برگشت که هیچ، وگرنه او را در آب بیندازید. آنها او را بردند و نوجوان دعا کرد: خدایا، به هر نحو که می‌خواهی مرا از شرشان کفایت کن. کشتی واژگون شد و همه غرق شدند و نوجوان پیاده نزد پادشاه بازگشت. پادشاه پرسید: یارانت چه شدند؟ گفت: الله مرا از شرشان کفایت کرد. سپس نوجوان به پادشاه گفت: تو هرگز نمی‌توانی مرا بکشی مگر اینکه آنچه به تو می‌گویم انجام دهی. پادشاه پرسید: آن چیست؟ گفت: مردم را در یک دشت جمع کن و مرا بر تنه درختی به دار بکش، سپس تیری از ترکشم بردار و در وسط کمان بگذار و بگو: به نام الله، پروردگار این نوجوان؛ آنگاه تیر را رها کن. اگر چنین کنی، مرا خواهی کشت. پادشاه مردم را در دشتی جمع کرد و نوجوان را بر تنه درختی بست، سپس تیری از ترکش برداشت و در وسط کمان گذاشت و گفت: به نام الله، پروردگار این نوجوان؛ و تیر را رها کرد. تیر به گیجگاه نوجوان اصابت کرد. نوجوان دستش را روی محل برخورد تیر در گیجگاهش گذاشت و جان سپرد. مردم فریاد زدند: ما به پروردگار این نوجوان ایمان آوردیم، ما به پروردگار این نوجوان ایمان آوردیم، ما به پروردگار این نوجوان ایمان آوردیم. به پادشاه خبر دادند و گفتند: آیا دیدی همان چیزی را که از آن بیم داشتی، به خدا سوگند بر سرت نازل شد؟ مردم ایمان آورده‌اند. پادشاه دستور داد در ورودی کوچه‌ها خندق‌هایی حفر کنند. خندق‌ها کنده شد و آتش‌ها افروخته گردید. پادشاه گفت: هرکس از دینش برنگردد، او را در آتش بیندازید یا به او بگویید خودش را در آن پرتاب کند. مردم چنین کردند تا اینکه زنی همراه با کودکش رسید. زن از افتادن در آتش تردید کرد، کودک به او گفت: ای مادر، صبر کن که تو بر حق هستی.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پسر به خدا وفادار می‌ماند و پایداری او سبب ایمان‌آوردن مردمی می‌شود.

توضیح واژه‌های دشوار
راهب

مردی که برای عبادت و آموزش دینی گوشه‌نشینی کرده بود.

گودال

چاله‌ای عمیق که حفر شده بود؛ پادشاه در آن آتش افروخت.

صدغ

کنارهٔ سر، میان چشم و گوش.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت می‌کنند که شفای خارق‌العاده در نهایت از جانب خداست و مؤمنان می‌توانند در برابر آزار و شکنجه پایداری کنند. پسر شفایافتن را به خودش نسبت نمی‌دهد، بلکه خدا را می‌خواند. عالمان همچنین بحث کرده‌اند که او مرگ خود را می‌پذیرد تا مردم آشکارا به ایمان به خدا اقرار کنند؛ این به معنای تشویق عمومی به به‌خطرانداختن جان خود نیست. این روایت به‌تنهایی مبنایی برای انجام جادو فراهم نمی‌کند: پسر خدا را پروردگار و شفا‌دهنده می‌شناسد.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگامی که فشار جمعی یا ترس می‌خواهد تو را به انکار ایمانت وادارد، به آن وفادار بمان.
  2. یاری و بهبودی را به خودت نسبت نده؛ از خدا کمک بخواه و بپذیر که او محافظ نهایی است.
  3. با کمک عملی و سخنان دلگرم‌کننده از کسانی که تحت فشارند حمایت کن.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.