کتاب زهد و نرمی دل‌ها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 7521

روایت‌شده توسط Al-Bara' ibn 'Azib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب زهد و نرمی دل‌ها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

از مسلم تا الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ

Sahih (معتبر)
  1. 1سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍآن را به مسلم روایت کرد
  2. 2الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ
  3. 3زُهَيْرٌ
  4. 4أَبُو إِسْحَاقَ
  5. 5الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ، يَقُولُ جَاءَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ إِلَى أَبِي فِي مَنْزِلِهِ فَاشْتَرَى مِنْهُ رَحْلاً فَقَالَ لِعَازِبٍ ابْعَثْ مَعِيَ ابْنَكَ يَحْمِلْهُ مَعِي إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لِي أَبِي احْمِلْهُ ‏.‏ فَحَمَلْتُهُ وَخَرَجَ أَبِي مَعَهُ يَنْتَقِدُ ثَمَنَهُ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْنِي كَيْفَ صَنَعْتُمَا لَيْلَةَ سَرَيْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ أَسْرَيْنَا لَيْلَتَنَا كُلَّهَا حَتَّى قَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ وَخَلاَ الطَّرِيقُ فَلاَ يَمُرُّ فِيهِ أَحَدٌ حَتَّى رُفِعَتْ لَنَا صَخْرَةٌ طَوِيلَةٌ لَهَا ظِلٌّ لَمْ تَأْتِ عَلَيْهِ الشَّمْسُ بَعْدُ فَنَزَلْنَا عِنْدَهَا فَأَتَيْتُ الصَّخْرَةَ فَسَوَّيْتُ بِيَدِي مَكَانًا يَنَامُ فِيهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي ظِلِّهَا ثُمَّ بَسَطْتُ عَلَيْهِ فَرْوَةً ثُمَّ قُلْتُ نَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا أَنْفُضُ لَكَ مَا حَوْلَكَ فَنَامَ وَخَرَجْتُ أَنْفُضُ مَا حَوْلَهُ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ مُقْبِلٍ بِغَنَمِهِ إِلَى الصَّخْرَةِ يُرِيدُ مِنْهَا الَّذِي أَرَدْنَا فَلَقِيتُهُ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلاَمُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ قُلْتُ أَفِي غَنَمِكَ لَبَنٌ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قُلْتُ أَفَتَحْلُبُ لِي قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَأَخَذَ شَاةً فَقُلْتُ لَهُ انْفُضِ الضَّرْعَ مِنَ الشَّعَرِ وَالتُّرَابِ وَالْقَذَى - قَالَ فَرَأَيْتُ الْبَرَاءَ يَضْرِبُ بِيَدِهِ عَلَى الأُخْرَى يَنْفُضُ - فَحَلَبَ لِي فِي قَعْبٍ مَعَهُ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ قَالَ وَمَعِي إِدَاوَةٌ أَرْتَوِي فِيهَا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لِيَشْرَبَ مِنْهَا وَيَتَوَضَّأَ - قَالَ - فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُ مِنْ نَوْمِهِ فَوَافَقْتُهُ اسْتَيْقَظَ فَصَبَبْتُ عَلَى اللَّبَنِ مِنَ الْمَاءِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اشْرَبْ مِنْ هَذَا اللَّبَنِ - قَالَ - فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَلَمْ يَأْنِ لِلرَّحِيلِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ بَلَى ‏.‏ قَالَ فَارْتَحَلْنَا بَعْدَ مَا زَالَتِ الشَّمْسُ وَاتَّبَعَنَا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ - قَالَ - وَنَحْنُ فِي جَلَدٍ مِنَ الأَرْضِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُتِينَا فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا ‏"‏ ‏.‏ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَارْتَطَمَتْ فَرَسُهُ إِلَى بَطْنِهَا أُرَى فَقَالَ إِنِّي قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكُمَا قَدْ دَعَوْتُمَا عَلَىَّ فَادْعُوَا لِي فَاللَّهُ لَكُمَا أَنْ أَرُدَّ عَنْكُمَا الطَّلَبَ ‏.‏ فَدَعَا اللَّهَ فَنَجَى فَرَجَعَ لاَ يَلْقَى أَحَدًا إِلاَّ قَالَ قَدْ كَفَيْتُكُمْ مَا هَا هُنَا فَلاَ يَلْقَى أَحَدًا إِلاَّ رَدَّهُ - قَالَ - وَوَفَى لَنَا ‏.‏

ترجمه

سلمه بن شبیب مرا خبر داد، حسن بن اعین ما را خبر داد، زهیر ما را خبر داد، ابواسحاق ما را خبر داد و گفت: از براء بن عازب شنیدم که می‌گفت: ابوبکر صدیق به خانه پدرم آمد و کجاوه‌ای از او خرید و به عازب گفت:

«پسرت را با من بفرست تا آن را به خانه‌ام ببرد.» پدرم به من گفت: «آن را ببر.» پس من آن را برداشتم و پدرم نیز همراه او رفت تا پولش را بگیرد. پدرم به او گفت: «ای ابوبکر! برایم بازگو که در شبی که همراه رسول خدا ﷺ سفر کردید، چه کردید؟» گفت: «آری، تمام شب را راه سپردیم تا اینکه نیمروز شد و راه خلوت گشت و هیچ‌کس در آن عبور نمی‌کرد، تا اینکه سنگی بلند نمایان شد که سایه داشت و آفتاب هنوز به آن نتابیده بود. نزد آن فرود آمدیم. من به سمت سنگ رفتم و با دستم جایی را که پیامبر ﷺ در سایه آن استراحت می‌کردند، هموار ساختم. سپس پوستینی بر آن گستردم و گفتم: «ای رسول خدا! بخوابید و من اطراف شما را پاسداری می‌کنم.» ایشان خوابیدند و من بیرون رفتم تا اطرافشان را نگهبانی دهم. ناگاه چوپانی را دیدم که با گوسفندانش به سوی همان سنگ می‌آمد و قصدی مشابه ما داشت (یعنی استراحت). به استقبالش رفتم و گفتم: «ای پسر! مال کیستی؟» گفت: «مردی از اهل مدینه.» گفتم: «آیا در پستان گوسفندانت شیر هست؟» گفت: «آری.» گفتم: «آیا برایم شیر می‌دوشی؟» گفت: «آری.» بزغاله‌ای را گرفت و من به او گفتم: «پستان را از مو، خاک و آشغال پاک کن.» (براء می‌گوید: دیدم که یک دستش را به دست دیگرش می‌زد تا نشان دهد چگونه آن را پاک کرد.) او در کاسه چوبی که همراه داشت، مشتی شیر برایم دوشید. (ابوبکر می‌گوید:) مشک آبی همراهم بود که در آن برای پیامبر ﷺ آب نوشیدن و وضو نگه می‌داشتم. نزد پیامبر ﷺ آمدم و خوش نداشتم که ایشان را از خواب بیدار کنم، اما تصادفاً بیدار شدند. من آب را روی شیر ریختم تا زیر آن خنک شد، سپس گفتم: «ای رسول خدا! از این شیر بنوشید.» ایشان نوشیدند تا اینکه من راضی شدم. سپس فرمودند: «آیا وقت حرکت نرسیده است؟» گفتم: «چرا.» پس از زوال خورشید حرکت کردیم. سراقه بن مالک ما را تعقیب کرد در حالی که در زمینی سخت و هموار بودیم. گفتم: «ای رسول خدا! داریم گرفته می‌شویم.» فرمودند: «اندوهگین مباش، همانا الله با ماست.» سپس رسول خدا ﷺ بر او نفرین کردند و اسبش تا شکم در زمین فرو رفت. (گمان می‌کنم گفت:) «می‌دانم که شما بر من نفرین کرده‌اید، پس برایم دعا کنید. به الله سوگند! جویندگان شما را از سر راهتان برمی‌گردانم.» پس پیامبر ﷺ برای او دعا کردند و او نجات یافت. بازگشت و به هر کس که می‌رسید می‌گفت: «من اینجا را کاملاً گشته‌ام و کسی نیست.» هر کس را که می‌دید برمی‌گرداند و بدین ترتیب به عهد خود با ما وفا کرد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابوبکر با دقت به پیامبر ﷺ خدمت کرد و در هجرت بر خدا توکل داشت.

پیشینه و سبب بیان

این روایت دربارهٔ سفر پیامبر ﷺ و ابوبکر در جریان هجرت است؛ از جمله استراحت آن‌ها در راه و تعقیبشان به‌دست سراقه بن مالک.

توضیح واژه‌های دشوار
هجرت

مهاجرت پیامبر ﷺ و یارانش از مکه به مدینه.

توکل

اعتماد به خدا همراه با انجام تلاش لازم.

وضو

پاکیزگی آیینی با آب که پیش از نماز انجام می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان در رفتار ابوبکر الگویی از خدمتگزاری وفادارانه، مراقبت دوراندیشانه و حفاظت از پیامبر ﷺ می‌بینند. عبارت «خدا با ماست» می‌آموزد که توکل بر خدا با احتیاط عملی، مانند استراحت کردن و مراقبت از اطراف، همراه است. همچنین روشن می‌شود که وفای به عهد خصلتی ارزشمند است: سراقه به قول خود وفا کرد و تعقیب‌کنندگان را بازگرداند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در کاری دشوار، تدابیر عملی بیندیشید و سپس بر خدا توکل کنید.
  2. با توجه و دلسوزی به دیگران خدمت کنید: ابوبکر برای استراحت، نوشیدن و حفاظت از پیامبر ﷺ آماده‌سازی کرد.
  3. حتی با تغییر شرایط، به وعده‌های خود وفا کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.