کتاب دعاها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 904

روایت‌شده توسط Abu Musa al-Ash'ari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب دعاها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Musa al-Ash'ari

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الأُمَوِيُّ - وَاللَّفْظُ لأَبِي كَامِلٍ - قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقَاشِيِّ قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ صَلاَةً فَلَمَّا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ قَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أُقِرَّتِ الصَّلاَةُ بِالْبِرِّ وَالزَّكَاةِ - قَالَ - فَلَمَّا قَضَى أَبُو مُوسَى الصَّلاَةَ وَسَلَّمَ انْصَرَفَ فَقَالَ أَيُّكُمُ الْقَائِلُ كَلِمَةَ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَأَرَمَّ الْقَوْمُ ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمُ الْقَائِلُ كَلِمَةَ كَذَا وَكَذَا فَأَرَمَّ الْقَوْمُ فَقَالَ لَعَلَّكَ يَا حِطَّانُ قُلْتَهَا قَالَ مَا قُلْتُهَا وَلَقَدْ رَهِبْتُ أَنْ تَبْكَعَنِي بِهَا ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أَنَا قُلْتُهَا وَلَمْ أُرِدْ بِهَا إِلاَّ الْخَيْرَ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَمَا تَعْلَمُونَ كَيْفَ تَقُولُونَ فِي صَلاَتِكُمْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطَبَنَا فَبَيَّنَ لَنَا سُنَّتَنَا وَعَلَّمَنَا صَلاَتَنَا فَقَالَ ‏"‏ إِذَا صَلَّيْتُمْ فَأَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ ثُمَّ لْيَؤُمَّكُمْ أَحَدُكُمْ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا قَالَ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ فَقُولُوا آمِينَ ‏.‏ يُجِبْكُمُ اللَّهُ فَإِذَا كَبَّرَ وَرَكَعَ فَكَبِّرُوا وَارْكَعُوا فَإِنَّ الإِمَامَ يَرْكَعُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَتِلْكَ بِتِلْكَ وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏.‏ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ ‏.‏ يَسْمَعُ اللَّهُ لَكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏.‏ وَإِذَا كَبَّرَ وَسَجَدَ فَكَبِّرُوا وَاسْجُدُوا فَإِنَّ الإِمَامَ يَسْجُدُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَتِلْكَ بِتِلْكَ ‏.‏ وَإِذَا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ فَلْيَكُنْ مِنْ أَوَّلِ قَوْلِ أَحَدِكُمُ التَّحِيَّاتُ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلَّهِ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

سعید بن منصور، قتیبة بن سعید، ابوکامل جحدری و محمد بن عبدالملک اموی به ما حدیث کردند — این لفظ از ابوکامل است — گفتند: ابوعوانه از قتاده، او از یونس بن جبیر و او از حطان بن عبدالله رقاشی برایمان حدیث کرد. او گفت: همراه ابوموسی اشعری نماز خواندم. هنگامی که به نشستن (تشهد) رسیدیم، مردی از میان مردم گفت:

«نماز با نیکی و زکات برپا داشته شده است.» راوی گوید: چون ابوموسی نماز را تمام کرد و سلام داد، رو به مردم کرد و پرسید: «کدام یک از شما چنین و چنان گفت؟» مردم سکوت کردند. دوباره پرسید: «کدام یک از شما چنین و چنان گفت؟» باز هم مردم خاموش ماندند. سپس فرمود: «ای حطان، شاید تو آن را گفته‌ای؟» او پاسخ داد: «من نگفتم و بیم آن داشتم که مرا به خاطرش سرزنش کنی.» آنگاه مردی از میان جمع گفت: «من آن را گفتم و جز خیر قصدی نداشتم.» ابوموسی فرمود: «آیا نمی‌دانید در نمازتان چه باید بگویید؟ همانا رسول خدا ﷺ برای ما خطبه خواند، سنت ما را بیان کرد و نمازمان را به ما آموخت. ایشان فرمودند: "چون نماز می‌خوانید، صف‌هایتان را راست کنید و یکی از شما امام شود. هرگاه تکبیر گفت، شما نیز تکبیر گویید. و چون «غَیرِ المَغضُوبِ عَلَیهِم وَلَا الضّالِّین» را خواند، بگویید «آمین»، تا الله دعای شما را مستجاب گرداند. هرگاه تکبیر گفت و به رکوع رفت، شما نیز تکبیر گویید و به رکوع روید؛ زیرا امام پیش از شما به رکوع می‌رود و پیش از شما سر برمی‌دارد." سپس رسول خدا ﷺ فرمودند: "این در برابر آن است. و چون گفت «سَمِعَ اللهُ لِمَن حَمِدَه»، بگویید «اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الحَمد»، الله سخن شما را خواهد شنید؛ چرا که الله تبارک و تعالی بر زبان پیامبرش ﷺ فرموده است: «الله ستایشگر خود را می‌شنود.» و چون تکبیر گفت و سجده کرد، شما نیز تکبیر گویید و سجده کنید؛ زیرا امام پیش از شما سجده می‌کند و پیش از شما سر برمی‌دارد." سپس رسول خدا ﷺ فرمودند: "این در برابر آن است. و هنگام نشستن، نخستین گفتار هر یک از شما این باشد: «التَّحِیَّاتُ الطَّیِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلَّهِ، السَّلَامُ عَلَیكَ أَیُّهَا النَّبِیُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَیْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِینَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ»."

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

نمازگزار در اعمال نماز از امام پیروی می‌کند و تشهد را با الفاظ مقرر آغاز می‌کند.

پیشینه و سبب بیان

حِطّان بن عبدالله نقل می‌کند که همراه ابوموسی اشعری نماز خواند. پس از نماز، ابوموسی پرسید چه کسی هنگام نشستن، عبارتی از خود گفته است؛ سپس شیوهٔ نقل‌شدهٔ نماز را به حاضران آموخت.

توضیح واژه‌های دشوار
قعده

حالت نشستن در نماز که تشهد در آن خوانده می‌شود.

تشهد

گواهی و درودهایی که هنگام نشستن در نماز خوانده می‌شوند.

تکبیر

گفتن «الله اکبر» — خداوند بزرگ‌تر است — هنگام انجام اعمال نماز.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که نمازگزار باید از امام پیروی کند و در حرکات از او پیشی نگیرد. عبارت «یکی در برابر دیگری قرار می‌گیرد» بر این دلالت دارد که نمازگزار انتقال امام به حرکت بعدی را دنبال می‌کند و ستایش متناسب را بر زبان می‌آورد. روایت همچنین بر اهمیت تشهد مقرر تأکید می‌کند. فقیهان دربارهٔ جزئیات قرائت و زمان‌بندی آن بحث کرده‌اند؛ چهار مذهب فقهی در اصلِ پیروی از امام هم‌نظرند، هرچند در برخی نکات عملی اختلاف دارند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در رکوع و سجده از امام پیروی کنید و در حرکات از او پیشی نگیرید.
  2. تشهد را همان‌گونه که نقل شده است بیاموزید و نشستن را با الفاظ مقرر آغاز کنید.
  3. پیش از نماز، صف‌ها را مرتب کنید و پاسخ‌های مقرر را در زمان مناسب بر زبان آورید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.