Sunan an-Nasa'i، حدیث 1858
روایتشده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Umar
روایت
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ مَنْصُورٍ الْبَلْخِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْوَرْدِ، سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي مُلَيْكَةَ، يَقُولُ لَمَّا هَلَكَتْ أُمُّ أَبَانَ حَضَرْتُ مَعَ النَّاسِ فَجَلَسْتُ بَيْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ فَبَكَيْنَ النِّسَاءُ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ أَلاَ تَنْهَى هَؤُلاَءِ عَنِ الْبُكَاءِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ " . فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَدْ كَانَ عُمَرُ يَقُولُ بَعْضَ ذَلِكَ خَرَجْتُ مَعَ عُمَرَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ رَأَى رَكْبًا تَحْتَ شَجَرَةٍ فَقَالَ انْظُرْ مَنِ الرَّكْبُ فَذَهَبْتُ فَإِذَا صُهَيْبٌ وَأَهْلُهُ فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ هَذَا صُهَيْبٌ وَأَهْلُهُ . فَقَالَ عَلَىَّ بِصُهَيْبٍ . فَلَمَّا دَخَلْنَا الْمَدِينَةَ أُصِيبَ عُمَرُ فَجَلَسَ صُهَيْبٌ يَبْكِي عِنْدَهُ يَقُولُ وَاأُخَيَّاهُ وَاأُخَيَّاهُ . فَقَالَ عُمَرُ يَا صُهَيْبُ لاَ تَبْكِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ " . قَالَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ فَقَالَتْ أَمَا وَاللَّهِ مَا تُحَدِّثُونَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ كَاذِبَيْنِ مُكَذَّبَيْنِ وَلَكِنَّ السَّمْعَ يُخْطِئُ وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْقُرْآنِ لَمَا يَشْفِيكُمْ { أَلاَّ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى } وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ لَيَزِيدُ الْكَافِرَ عَذَابًا بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ " .
سلیمان بن منصور بلخی به ما خبر داد و گفت: عبدالجبار بن ورد برایمان حدیث کرد که شنیدم ابن ابی ملیکه میگفت: چون ام أبان درگذشت، همراه مردم حاضر شدم و میان عبدالله بن عمر و ابن عباس نشستم. زنان گریستند. ابن عمر فرمود:
«آیا آنان را از گریه باز نمیدارید؟ همانا من از رسول خدا ﷺ شنیدم که فرمودند: "مرده به سبب برخی از گریههای خانوادهاش بر او عذاب میشود."» ابن عباس گفت: «عمر نیز پارهای از این سخن را میگفت. با عمر بیرون رفتم تا آنکه در بیدا به کاروانی زیر درخت رسیدیم. فرمود: ببین این کاروان کیست. رفتم و دیدم صهیب و خانوادهاش هستند. بازگشتم و عرض کردم: ای امیرالمؤمنین! این صهیب و خانوادهاش هستند. فرمود: صهیب را نزد من بیاورید. چون وارد مدینه شدیم، عمر مورد حمله قرار گرفت و صهیب نزد او نشست و میگریست و میگفت: ای برادرم! ای برادرم! عمر فرمود: ای صهیب! مگری، زیرا من از رسول خدا ﷺ شنیدم که فرمودند: "مرده به سبب برخی از گریههای خانوادهاش بر او عذاب میشود."» راوی گوید: این موضوع را برای عایشه ذکر کردم، پس فرمود: «به خدا سوگند! شما این حدیث را از دو دروغگو یا تکذیبشده نقل نمیکنید، لیکن شنیدن گاهی خطا میکند. و همانا در قرآن برای شما آنچه شفا بخش است موجود است: {و هیچ بردارندهای بار دیگری را برنمیدارد}. اما رسول خدا ﷺ فرمودند: "همانا خداوند عذاب کافر را به سبب گریه خانوادهاش بر او میافزاید."»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
عایشه روشن کرد که سوگواری برای درگذشته، گناهی را به او منتقل نمیکند.
گریه بلند یا آشکار از روی اندوه؛ با اشک ریختن معمولی یکسان نیست.
انسان مسئول گناهان شخص دیگری نیست.
کیفر خداوند؛ عایشه روشن میکند که افزایش یادشده درباره کافر است.
عالمان کلاسیک این روایت را با آیه ۱۶۴ سوره انعام مرتبط دانستهاند: هیچکس بار گناه دیگری را بر دوش نمیکشد. بنا بر توضیح عایشه، سوگواری خانواده گناهی را به درگذشته منتقل نمیکند؛ افزایش عذابِ یادشده درباره کافر است. عالمان میان اندوه و اشک معمولی از یکسو و آیینهای ممنوعِ شیون، مانند گریه و زاری بلند، از سوی دیگر تمایز میگذارند. کاربرد دقیق و صورتبندی این ممنوعیت در میان مذاهب فقهی محل بحث بوده است.
- از سوگواران حمایت و دلجویی کنید و بیدانش آنان را به گناه متهم نکنید.
- اندوه خود را با شکیبایی نشان دهید و از آیینهای شیونِ ناسازگار با رهنمودهای اسلامی بپرهیزید.
- روایتهای مربوط به سوگواری را همراه با قرآن و توضیح عایشه بخوانید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.