کتاب زکات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 2455

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب زکات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

از النسائي تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ فَضَالَةَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ النَّسَائِيُّآن را به النسائي روایت کرد
  2. 2شُرَيْحُ بْنُ النُّعْمَانِ
  3. 3حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
  4. 4ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
  5. 5أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ فَضَالَةَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ النَّسَائِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُرَيْحُ بْنُ النُّعْمَانِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، رضى الله عنه كَتَبَ لَهُ أَنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ بِهَا رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فَمَنْ سُئِلَهَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَهَا فَلاَ يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنَ الإِبِلِ فِي خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلاَثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنِ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَثَلاَثِينَ فَفِيهَا بِنْتُ لَبُونِ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسَةٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَسَبْعِينَ فَفِيهَا ابْنَتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ الْحِقَّةُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلاَّ جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَّدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ بِنْتِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلاَّ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَّدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ بِنْتِ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ بِنْتُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ مَخَاضٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلاَّ ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَىْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلاَّ أَرْبَعَةٌ مِنَ الإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلاَثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلاَثِمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلاَ تُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلاَ ذَاتُ عَوَارٍ وَلاَ تَيْسُ الْغَنَمِ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ الْمُصَّدِّقُ وَلاَ يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلاَ يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةٌ وَاحِدَةٌ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبُعُ الْعُشْرِ فَإِنْ لَمْ يَكُنِ الْمَالُ إِلاَّ تِسْعِينَ وَمِائَةً فَلَيْسَ فِيهِ شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا ‏.‏

ترجمه

عبیدالله بن فضالة بن ابراهیم نسائی به ما خبر داد، گفت: شریح بن نعمان به ما اطلاع داد، گفت: حماد بن سلمه برای ما حدیث کرد، از ثمامه بن عبدالله بن انس بن مالک، از انس بن مالک، که ابوبکر رضی الله عنه به او نوشت:

«این فریضه صدقه‌ای است که رسول الله ﷺ بر مسلمانان واجب گردانید و الله به رسولش ﷺ دستور آن را داد. پس هر کس از مسلمانان به شیوه صحیح آن مطالبه شد، باید آن را بپردازد و هر کس بیش از آن مطالبه شد، نباید بپردازد. در کمتر از بیست و پنج شتر، به ازای هر پنج شتر یک گوسفند است. چون به بیست و پنج رسید، یک بنت مخاض (شتر ماده یک ساله) واجب می‌شود تا سی و پنج. اگر بنت مخاض نبود، ابن لبون (شتر نر دو ساله) داده شود. چون به سی و شش رسید، یک بنت لبون (شتر ماده دو ساله) واجب است تا چهل و پنج. چون به چهل و شش رسید، یک حقه (شتر ماده سه ساله که آبستن شده) واجب است تا شصت. چون به شصت و یک رسید، یک جذعه (شتر ماده چهار ساله) واجب است تا هفتاد و پنج. چون به هفتاد و شش رسید، دو بنت لبون واجب است تا نود. چون به نود و یک رسید، دو حقه که آبستن شده‌اند واجب است تا صد و بیست. چون از صد و بیست بیشتر شد، در هر چهل تا یک بنت لبون و در هر پنجاه تا یک حقه است. اگر سن شتران مطابق فریضه صدقه موجود نباشد، کسی که جذعه بر او واجب است ولی جز حقه ندارد، حقه از او پذیرفته می‌شود و همراه آن دو گوسفند بدهد اگر برایش مقدور است، یا بیست درهم. و کسی که حقه بر او واجب است ولی جز جذعه ندارد، از او پذیرفته می‌شود و مأمور جمع‌آوری زکات به او بیست درهم یا دو گوسفند می‌دهد. کسی که حقه بر او واجب است ولی ندارد و تنها بنت لبون دارد، از او پذیرفته می‌شود و همراه آن دو گوسفند بدهد اگر مقدور است، یا بیست درهم. کسی که بنت لبون بر او واجب است ولی جز حقه ندارد، از او پذیرفته می‌شود و مأمور زکات به او بیست درهم یا دو گوسفند می‌دهد. کسی که بنت لبون بر او واجب است ولی ندارد و بنت مخاض دارد، از او پذیرفته می‌شود و همراه آن دو گوسفند بدهد اگر مقدور است، یا بیست درهم. کسی که بنت مخاض بر او واجب است ولی جز ابن لبون نر ندارد، از او پذیرفته می‌شود و چیزی همراه آن لازم نیست. کسی که تنها چهار شتر دارد، زکاتی بر آن نیست مگر اینکه صاحبش داوطلبانه بخواهد. در زکات گوسفندان چراکننده، وقتی چهل تا باشند یک گوسفند واجب است تا صد و بیست. اگر یکی اضافه شود، دو گوسفند واجب است تا دویست. اگر یکی دیگر اضافه شود، سه گوسفند واجب است تا سیصد. اگر یکی دیگر اضافه شود، در هر صد تا یک گوسفند است. در زکات نه پیر و فرسوده گرفته شود و نه معیوب و نه بز نر، مگر اینکه مأمور زکات بخواهد. به خاطر ترس از زکات، جداها را جمع نکنید و جمع‌ها را جدا نکنید. و هرگاه دو نفر شریک باشند، به تساوی میان خود حساب می‌کنند. و اگر گوسفندان مردی یک عدد کمتر از چهل باشد، زکاتی بر آن نیست مگر اینکه صاحبش داوطلبانه بخواهد. و در نقره ربع عُشر (یک چهلم) است. و اگر مال تنها صد و نود درهم باشد، زکاتی بر آن نیست مگر اینکه صاحبش داوطلبانه بخواهد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابوبکر، زکات واجبِ دام‌ها و نقره را با جزئیات بیان می‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
بِنتِ مَخاض

شتر ماده‌ای که یک ساله شده است.

بِنتِ لَبون

شتر ماده‌ای که دو ساله شده است.

ربع‌العشر

یک‌چهارمِ یک‌دهم، یعنی ۲٫۵ درصد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از شمارهای ذکرشده چنین برداشت می‌کنند که زکات دام نصاب‌های معین و رده‌های سنی مشخص دارد. این حکم که مأمور زکات نباید بیش از مقدار واجب مطالبه کند، از مالک در برابر ستم حمایت می‌کند؛ همچنین قواعد، یکی‌کردن یا جداکردن گله‌ها برای گریز از زکات را منع می‌کنند. مذاهب فقهی درباره جزئیاتی مانند شرایط دامِ چرنده و محاسبه زکات در گله‌های مختلط بحث می‌کنند، اما اصول بنیادین زکات واجب و دریافت عادلانه را می‌پذیرند.

درس‌هایی برای امروز
  1. زکات دام و پول را بر پایه احکام معتبر و نصاب‌های درست محاسبه کنید.
  2. فقط مقدار واجب را بپردازید و نپذیرید که مأمور زکات بیش از سهم مقرر مطالبه کند.
  3. دارایی را منصفانه ثبت کنید و برای گریز از زکات، ترکیب گله‌ها را تغییر ندهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.