Sunan an-Nasa'i، حدیث 2606
روایتشده توسط Umar ibn al-Khattab. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از النسائي تا حُوَيْطِبَ بْنَ عَبْدِ الْعُزَّى
- 1كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍآن را به النسائي روایت کرد
- 2مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ
- 3الزُّبَيْدِيِّ
- 4الزُّهْرِيِّ
- 5السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ
- 6حُوَيْطِبَ بْنَ عَبْدِ الْعُزَّى
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.
روایت
أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، أَنَّ حُوَيْطِبَ بْنَ عَبْدِ الْعُزَّى، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ السَّعْدِيِّ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، قَدِمَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فِي خِلاَفَتِهِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَلَمْ أُحَدَّثْ أَنَّكَ تَلِي مِنْ أَعْمَالِ النَّاسِ أَعْمَالاً فَإِذَا أُعْطِيتَ الْعُمَالَةَ رَدَدْتَهَا فَقُلْتُ بَلَى . فَقَالَ عُمَرُ رضى الله عنه فَمَا تُرِيدُ إِلَى ذَلِكَ فَقُلْتُ لِي أَفْرَاسٌ وَأَعْبُدٌ وَأَنَا بِخَيْرٍ وَأُرِيدُ أَنْ يَكُونَ عَمَلِي صَدَقَةً عَلَى الْمُسْلِمِينَ . فَقَالَ لَهُ عُمَرُ فَلاَ تَفْعَلْ فَإِنِّي كُنْتُ أَرَدْتُ مِثْلَ الَّذِي أَرَدْتَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ أَوْ تَصَدَّقْ بِهِ مَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلاَ سَائِلٍ فَخُذْهُ وَمَا لاَ فَلاَ تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ " .
کثیر بن عبید به ما خبر داد و گفت: محمد بن حرب برای ما حدیث کرد، از زبیدی، از زهری، از سائب بن یزید که حویطب بن عبدالعزی به او خبر داد که عبدالله بن سعدی به او اطلاع داد که وی در دوران خلافت عمر بن خطاب نزد او آمد. عمر به او گفت:
«آیا به من خبر نرسیده است که تو برخی از کارهای مردم را بر عهده میگیری، اما وقتی مزدت داده میشود، آن را رد میکنی؟» گفتم: «بله.» سپس عمر رضی الله عنه فرمود: «چرا چنین میکنی؟» گفتم: «من اسبها و بردگانی دارم و در رفاه هستم و میخواهم کارم برای مسلمانان صدقه باشد.» عمر به او گفت: «این کار را نکن؛ زیرا من نیز زمانی همانند تو چنین قصدی داشتم. رسول خدا ﷺ به من عطا میدادند و من میگفتم: آن را به کسی بدهید که نیازمندتر از من است. آنگاه رسول خدا ﷺ فرمودند: آن را بگیر و سرمایه خود قرار ده یا صدقه بده. هر چه از این نوع مال بدون آنکه چشمداشتی داشته باشی یا درخواست کرده باشی به سوی تو آمد، آن را بگیر و آنچه نیامد، جان خود را به دنبالش میفکن (طمع مکن).»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
میتوان پاداشی را که بدون درخواست و اصرار پیشنهاد میشود پذیرفت یا داوطلبانه بخشید.
پاداش یا دستمزدی که بابت کاری برای جامعه به کسی داده میشود.
بخشش خیریهای که برای رضای خدا داده میشود.
پیش از آنکه مال پیشنهاد شود، در پی آن نبودن و درخواستش نکردن.
عالمان از این روایت چنین برداشت کردهاند که هدیه یا پاداش مشروع را میتوان پذیرفت، اگر شخص آن را درخواست نکرده و در پی بهدستآوردنش نبوده باشد. عمر بن خطاب از اینکه کسی صرفاً از روی ترجیح شخصی همیشه پاداش پیشنهادی را رد کند، نهی میکرد: کسی که آن را دریافت میکند، میتواند برای خود نگه دارد یا بهعنوان صدقه ببخشد. این حکم مجوزی برای پذیرفتن مال نامشروع یا چشمداشت به اموال عمومی نیست؛ حقوق و شرایط مربوط به کار همچنان ملاکاند.
- پاداش مشروع را خودکار رد نکنید؛ نخست بررسی کنید که آیا استحقاق آن را دارید.
- اگر هدیهای را بدون اصرار دریافت کردید، میتوانید آن را نگه دارید یا به نیازمندی ببخشید.
- کار خود را با دقت انجام دهید و صدقه را داوطلبانه بدهید، بیآنکه حقوق دیگران را نادیده بگیرید.
این روایت صحیح نیز درباره عمر و عبدالله بن سعدی است و پاداشِ جمعآوری صدقه را روشن میکند.
Sunan an-Nasa'i · #2605 (Sahih)این روایت صحیح، همان سفارش عمر درباره پذیرفتن یا بخشیدن پاداش پیشنهادی را نقل میکند.
Sunan an-Nasa'i · #2607 (Sahih)این روایت صحیح با این رهنمود همخوان است که میتوان مالی را که بدون درخواست یا تلاش برای بهدستآوردنش دریافت شده، پذیرفت.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.