Sunan an-Nasa'i، حدیث 3099
روایتشده توسط Zaid ibn Thabit. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Zaid ibn Thabit
روایت
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ - قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ رَأَيْتُ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ جَالِسًا فَجِئْتُ حَتَّى جَلَسْتُ إِلَيْهِ فَحَدَّثَنَا أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُنْزِلَ عَلَيْهِ لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ . فَجَاءَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَهُوَ يُمِلُّهَا عَلَىَّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَسْتَطِيعُ الْجِهَادَ لَجَاهَدْتُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَفَخِذُهُ عَلَى فَخِذِي فَثَقُلَتْ عَلَىَّ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنْ سَتُرَضُّ فَخِذِي ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ { غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ } قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ هَذَا لَيْسَ بِهِ بَأْسٌ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ يَرْوِي عَنْهُ عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَعَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ سَعْدٍ لَيْسَ بِثِقَةٍ .
محمد بن عبدالله بن بزیع به ما خبر داد و گفت: بشر — یعنی ابن مفضل — برای ما حدیث کرد و گفت: عبدالرحمن بن اسحاق از زهری، از سهل بن سعد به ما اطلاع داد که گفت: مروان بن حکم را دیدم که نشسته بود، پس نزد او رفتم و کنارش نشستم. او برای ما نقل کرد که زید بن ثابت به او گفته است که بر رسول الله ﷺ این آیه نازل شد:
«کسانی از مؤمنان که در خانه نشستهاند با کسانی که در راه خدا جهاد میکنند، برابر نیستند.» سپس ابن ام مکتوم آمد در حالی که پیامبر ﷺ آن آیه را بر من دیکته میفرمودند. او عرض کرد: «یا رسولالله! اگر توانایی جهاد داشتم، حتماً به جهاد میرفتم.» آنگاه الله عزوجل بر ایشان وحی نازل فرمود — در حالی که ران مبارکشان بر روی ران من بود و چنان سنگین شد که گمان کردم رانم خواهد شکست — تا اینکه وحی تمام شد: «مگر کسانی که عذر دارند.» ابوعبدالرحمن میگوید: این عبدالرحمن بن اسحاق مشکلی ندارد، اما آن عبدالرحمن بن اسحاق که علی بن مشیر، ابومعاویه و عبدالواحد بن زیاد از نعمان بن سعد روایت میکنند، مورد اعتماد نیست.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
کسی که بهسبب عذری معتبر نمیتواند شرکت کند، از این مقایسه مستثناست.
وقتی ابنامّمکتوم، که توان شرکت در جنگ را نداشت، عبارت نخستِ وحیشده را شنید، خواست که افراد دارای عذر معتبر نیز مستثنا شوند. پس از آن، عبارت «مگر کسانی که عذری معتبر دارند» نازل شد.
در این متن: تلاش در راه خدا، با موضوعیت شرکت در جنگ.
مانعی پذیرفتهشده، مانند محدودیتی که باعث میشود فرد نتواند شرکت کند.
پیام الهی که خداوند به پیامبر ﷺ ابلاغ کرد.
عالمان از این افزوده چنین برداشت میکنند که فضیلت عمومیِ کسانی که تلاش میکنند، نباید موجب سرزنش افرادی شود که بهسبب عذری پذیرفتهشده بازمیمانند. آمادگی صادقانه ابنامّمکتوم در این روایت آشکار است، هرچند نمیتوانست شرکت کند. این متن تأکید میکند که ارزیابی دینی، توانایی و شرایط هر فرد را در نظر میگیرد؛ اما مجوزی برای کوتاهی در انجام تکلیف بدون دلیل نیست.
- تلاش افراد را فقط بر پایه آنچه آشکار است نسنجید؛ تواناییها و موانعشان را نیز در نظر بگیرید.
- اگر بهسبب عذری معتبر نمیتوانید مشارکت کنید، نیت صادقانه داشته باشید و راههای دیگری برای انجام کار نیک بجویید.
- استثنای دینی را بهانه نکنید؛ درباره شرایط و مسئولیت خود صادق باشید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.