Sunan an-Nasa'i، حدیث 3471
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از النسائي تا پیامبر ﷺ
- 1يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ السَّكَنِآن را به النسائي روایت کرد
- 2مُحَمَّدُ بْنُ جَهْضَمٍ
- 3إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ
- 4يَحْيَى
- 5عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْقَاسِمِ
- 6أَبِيهِ
- 7عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ
- 8رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.
روایت
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ السَّكَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَهْضَمٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ يَحْيَى، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْقَاسِمِ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ ذُكِرَ التَّلاَعُنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ عَدِيٍّ فِي ذَلِكَ قَوْلاً ثُمَّ انْصَرَفَ فَلَقِيَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً فَذَهَبَ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِي وَجَدَ عَلَيْهِ امْرَأَتَهُ وَكَانَ ذَلِكَ الرَّجُلُ مُصْفَرًّا قَلِيلَ اللَّحْمِ سَبِطَ الشَّعْرِ وَكَانَ الَّذِي ادَّعَى عَلَيْهِ أَنَّهُ وَجَدَ عِنْدَ أَهْلِهِ آدَمَ خَدْلاً كَثِيرَ اللَّحْمِ جَعْدًا قَطَطًا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ بَيِّنْ " . فَوَضَعَتْ شَبِيهًا بِالَّذِي ذَكَرَ زَوْجُهَا أَنَّهُ وَجَدَهُ عِنْدَهَا فَلاَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا فَقَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عَبَّاسٍ فِي الْمَجْلِسِ أَهِيَ الَّتِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ رَجَمْتُ أَحَدًا بِغَيْرِ بَيِّنَةٍ رَجَمْتُ هَذِهِ " . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لاَ تِلْكَ امْرَأَةٌ كَانَتْ تُظْهِرُ الشَّرَّ فِي الإِسْلاَمِ .
یحیی بن محمد بن سَکَن به ما خبر داد و گفت: محمد بن جَهْضَم از اسماعیل بن جعفر، و او از یحیی برایمان حدیث کرد که گفت: شنیدم عبدالرحمن بن قاسم از پدرش، و او از عبدالله بن عباس روایت میکرد که فرمود: در محضر رسول خدا ﷺ سخن از
«لعان» به میان آمد؛ عاصم بن عدی در این باره سخنی گفت و سپس رفت. در راه مردی از قوم خود را دید که به او خبر داد مردی را با همسرش یافته است. عاصم آن مرد را نزد رسول خدا ﷺ برد و ماجرای همسرش را برای ایشان بازگو کرد. مردی که شوهر ادعا میکرد با همسرش دیده، زردرو، لاغر و موهایش صاف بود؛ اما کسی که شوهر مدعی یافتن او نزد همسرش بود، گندمگون، فربه و دارای موهای بسیار مجعد بود. رسول خدا ﷺ دعا کردند: «خدایا، حقیقت را آشکار ساز.» سپس آن زن فرزندی به دنیا آورد که دقیقاً شبیه همان شخصی بود که شوهر توصیف کرده بود. آنگاه رسول خدا ﷺ میان آن دو لعان جاری ساختند. مردی در مجلس از ابن عباس پرسید: «آیا این همان زنی است که رسول خدا ﷺ دربارهاش فرمودند: اگر قرار بود کسی را بدون دلیل سنگسار کنم، این زن را سنگسار میکردم؟» ابن عباس پاسخ داد: «خیر، آن زن دیگری بود که حتی پس از مسلمان شدن نیز آشکارا شر و فساد به پا میکرد.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
لیعان، در صورت اتهام زنا میان همسران و نبود شاهد، روشی شرعی و مقرر است.
پس از گفتوگویی دربارهٔ لیعان، مردی گزارش داد که همسرش را با مرد دیگری یافته است. سپس پیامبر ﷺ از آن دو خواست که تشریفات لیعان را انجام دهند.
روشی رسمی شامل سوگندهای متقابل و مؤکد میان همسران است؛ هنگامی که مردی همسرش را به زنا متهم میکند و شاهدان لازم در دسترس نیستند.
مدرکی معتبر از نظر شرعی که برای اثبات حقوقی یک اتهام جدی بر اساس قواعد اسلامی لازم است.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت میکنند که اتهام زنا را نمیتوان بر پایهٔ گمان یا شباهت ظاهری مجازات کرد. هنگامی که شرایط لیعان فراهم باشد، این تشریفات راهی حقوقیِ جداگانه فراهم میکند؛ پیامدها و شرایط دقیق آن در فقه بررسی میشود. چهار مذهب فقهی اهلسنت لیعان را در چارچوب احکام خانواده بررسی میکنند و تأکید دارند که رسیدگی به آن بر عهدهٔ مراجع قضایی صلاحیتدار است، نه اقدام خودسرانه. ابنعباس همچنین روشن میکند زنی که در سخن مربوط به سنگسار، بدون ارائهٔ دلیل، از او نام برده شد، زن دیگری بود.
- هیچکس را بر پایهٔ گمان، ظاهر یا شباهت خانوادگی به زنا متهم نکنید.
- اختلافهای جدی زناشویی را نزد عالمان صلاحیتدار یا مرجع قضایی ببرید و شخصاً اقدامی نکنید.
- هنگام بررسی اتهام، کرامت و حریم خصوصی افراد درگیر را حفظ کنید.
این روایت صحیح نیز از گزارش مربوط به لیعان، اتهام و روند رسیدگی به ماجرا سخن میگوید.
Sunan an-Nasa'i · #3472 (Sahih)این روایت صحیح سوگندهایی را شرح میدهد که همسران در جریان لیعان ادا میکنند.
Sunan an-Nasa'i · #3469 (Sahih Isnaad)این روایت از نخستین مورد لیعان در اسلام یاد میکند و دربارهٔ روند حقوقی آن زمینهای فراهم میآورد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.