کتاب طلاق · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 3469

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب طلاق
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

از النسائي تا أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ

Sahih (معتبر)
  1. 1عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَآن را به النسائي روایت کرد
  2. 2مَخْلَدُ بْنُ حُسَيْنٍ الأَزْدِيُّ
  3. 3هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ
  4. 4مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ
  5. 5أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ حُسَيْنٍ الأَزْدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ إِنَّ أَوَّلَ لِعَانٍ كَانَ فِي الإِسْلاَمِ أَنَّ هِلاَلَ بْنَ أُمَيَّةَ قَذَفَ شَرِيكَ ابْنَ السَّحْمَاءِ بِامْرَأَتِهِ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِذَلِكَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَرْبَعَةَ شُهَدَاءَ وَإِلاَّ فَحَدٌّ فِي ظَهْرِكَ ‏"‏ ‏.‏ يُرَدِّدُ ذَلِكَ عَلَيْهِ مِرَارًا فَقَالَ لَهُ هِلاَلٌ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَيَعْلَمُ أَنِّي صَادِقٌ وَلَيُنْزِلَنَّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْكَ مَا يُبَرِّئُ ظَهْرِي مِنَ الْجَلْدِ ‏.‏ فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ نَزَلَتْ عَلَيْهِ آيَةُ اللِّعَانِ ‏{‏ وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ ‏}‏ إِلَى آخِرِ الآيَةِ فَدَعَا هِلاَلاً فَشَهِدَ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ وَالْخَامِسَةُ أَنَّ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنَ الْكَاذِبِينَ ثُمَّ دُعِيَتِ الْمَرْأَةُ فَشَهِدَتْ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الْكَاذِبِينَ فَلَمَّا أَنْ كَانَ فِي الرَّابِعَةِ أَوِ الْخَامِسَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَقِّفُوهَا فَإِنَّهَا مُوجِبَةٌ ‏"‏ ‏.‏ فَتَلَكَّأَتْ حَتَّى مَا شَكَكْنَا أَنَّهَا سَتَعْتَرِفُ ثُمَّ قَالَتْ لاَ أَفْضَحُ قَوْمِي سَائِرَ الْيَوْمِ ‏.‏ فَمَضَتْ عَلَى الْيَمِينِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ انْظُرُوهَا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَبْيَضَ سَبِطًا قَضِيءَ الْعَيْنَيْنِ فَهُوَ لِهِلاَلِ بْنِ أُمَيَّةَ وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ آدَمَ جَعْدًا رَبْعًا حَمْشَ السَّاقَيْنِ فَهُوَ لِشَرِيكِ ابْنِ السَّحْمَاءِ ‏"‏ ‏.‏ فَجَاءَتْ بِهِ آدَمَ جَعْدًا رَبْعًا حَمْشَ السَّاقَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْلاَ مَا سَبَقَ فِيهَا مِنْ كِتَابِ اللَّهِ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَأْنٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الشَّيْخُ وَالْقَضِيءُ طَوِيلُ شَعْرِ الْعَيْنَيْنِ لَيْسَ بِمَفْتُوحِ الْعَيْنِ وَلاَ جَاحِظِهِمَا وَاللَّهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى أَعْلَمُ ‏.‏

ترجمه

عمران بن یزید به ما خبر داد و گفت: مخلد بن حسین ازدی برای ما حدیث کرد و گفت: هشام بن حسان برای ما حدیث کرد، از محمد بن سیرین، از انس بن مالک رضی‌الله‌عنه که فرمود: نخستین لعان در اسلام این بود که هلال بن امیه همسرش را به شریک بن سحماء نسبت داد (و او را متهم به زنا کرد). پس نزد پیامبر ﷺ آمد و ایشان را از ماجرا آگاه ساخت. پیامبر ﷺ به او فرمودند:

«چهار شاهد بیاور، وگرنه حد بر پشت تو جاری خواهد شد.» و این سخن را بارها تکرار کردند. هلال عرض کرد: «به خدا سوگند ای رسول الله! خداوند عزوجل می‌داند که من راستگو هستم و قطعاً خداوند عزوجل بر تو چیزی نازل خواهد کرد که پشتم را از تازیانه حفظ نماید.» در حالی که آنان در این حال بودند، آیه لعان بر پیامبر ﷺ نازل شد: «و کسانی که همسرانشان را متهم می‌کنند...» تا پایان آیه. سپس پیامبر ﷺ هلال را طلبیدند و او چهار بار به خداوند گواهی داد که راستگو است و در مرتبه پنجم لعنت خدا را بر خود طلبید اگر از دروغگویان باشد. آنگاه زن را فرا خواندند و او نیز چهار بار به خداوند گواهی داد که هلال از دروغگویان است. چون به مرتبه چهارم یا پنجم رسید، رسول الله ﷺ فرمودند: «او را نگه دارید، زیرا این گواهی موجب عذاب است.» زن مکث کرد و تردید نمود تا جایی که گمان بردیم اعتراف خواهد کرد، اما سپس گفت: «من امروز قوم خود را رسوا نمی‌کنم.» و سوگند خود را تمام کرد. آنگاه رسول الله ﷺ فرمودند: «به او بنگرید؛ اگر فرزندی سفیدپوست، با موهای صاف و چشمان کوچک (قَضِئ العینین) به دنیا آورد، پس او متعلق به هلال بن امیه است؛ و اگر فرزندی گندمگون، با موهای مجعد، میان‌قد و با ساق‌های لاغر به دنیا آورد، پس او متعلق به شریک بن سحماء است.» سرانجام زن فرزندی گندمگون، با موهای مجعد، میان‌قد و با ساق‌های لاغر به دنیا آورد. رسول الله ﷺ فرمودند: «اگر حکم کتاب خدا پیش از این صادر نشده بود، من و او کار دیگری داشتیم (و او را مجازات می‌کردم).» شیخ (راوی) گفته است: «قَضِئ» یعنی کسی که مژگان بلند دارد، نه اینکه چشمانش کاملاً باز باشد و نه اینکه بیرون‌زده باشد. و الله سبحانه و تعالی داناتر است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

لیعان، در صورت اتهام اثبات‌نشده در زندگی زناشویی، روشی مقرر فراهم می‌کند.

پیشینه و سبب بیان

انس بن مالک ماجرای هلال بن امیه را نقل می‌کند؛ او همسرش را به زنا متهم کرد، اما نتوانست چهار شاهد ارائه دهد. آیات مربوط به لیعان در جریان همین ماجرا نازل شدند.

توضیح واژه‌های دشوار
لیعان

روشی مقرر که در آن زن و شوهر، با سوگند، اتهام زنا و انکار آن را بیان می‌کنند.

حدّ

مجازاتی که در شریعت اسلام تعیین شده است؛ در اینجا از مجازات اتهام‌زنی بدون ارائهٔ دلیل لازم سخن می‌رود.

گواهی همراه با سوگند

اظهاری که در آن فرد خدا را گواه می‌گیرد و پیامدهای دروغ‌گویی را یادآور می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از آیات لیعان چنین برداشت کرده‌اند که اگر شوهری همسرش را به زنا متهم کند اما چهار شاهد نداشته باشد، حق ندارد با زور یا اقدام خودسرانه به این اتهام رسیدگی کند. این فرایند زیر نظر قاضی انجام می‌شود: مرد چهار سوگند و سپس سوگند پنجمِ نفرین را ادا می‌کند و پس از آن زن چهار سوگند و سپس گواهی پنجم را بیان می‌کند. مذاهب فقهی دربارهٔ پیامدهای حقوقی و شرایط دقیق آن بحث کرده‌اند؛ این روایت تأکید می‌کند که این فرایند جدی است و نباید مانند ابزاری برای مشاجرات معمول به کار رود.

درس‌هایی برای امروز
  1. هیچ‌کس را بدون دلیل موردنیاز در شریعت اسلام به زنا متهم نکنید.
  2. در اختلاف جدی زناشویی به قاضی صلاحیت‌دار یا کارشناس مراجعه کنید و دست به اقدام خودسرانه نزنید.
  3. از روی خشم سوگند نخورید: دروغ‌گویی زیر سوگند مسئله‌ای سنگین است و برای هر دو همسر پیامد دارد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.