کتاب طلاق · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 3473

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب طلاق
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Umar

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، يَقُولُ سُئِلْتُ عَنِ الْمُتَلاَعِنَيْنِ، فِي إِمَارَةِ ابْنِ الزُّبَيْرِ أَيُفَرَّقُ بَيْنَهُمَا فَمَا دَرَيْتُ مَا أَقُولُ فَقُمْتُ مِنْ مَقَامِي إِلَى مَنْزِلِ ابْنِ عُمَرَ فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُتَلاَعِنَيْنِ أَيُفَرَّقُ بَيْنَهُمَا قَالَ نَعَمْ ‏.‏ سُبْحَانَ اللَّهِ إِنَّ أَوَّلَ مَنْ سَأَلَ عَنْ ذَلِكَ فُلاَنُ بْنُ فُلاَنٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ - وَلَمْ يَقُلْ عَمْرٌو أَرَأَيْتَ - الرَّجُلَ مِنَّا يَرَى عَلَى امْرَأَتِهِ فَاحِشَةً إِنْ تَكَلَّمَ فَأَمْرٌ عَظِيمٌ - وَقَالَ عَمْرٌو أَتَى أَمْرًا عَظِيمًا - وَإِنْ سَكَتَ سَكَتَ عَلَى مِثْلِ ذَلِكَ ‏.‏ فَلَمْ يُجِبْهُ فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ أَتَاهُ فَقَالَ إِنَّ الأَمْرَ الَّذِي سَأَلْتُكَ ابْتُلِيتُ بِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ هَؤُلاَءِ الآيَاتِ فِي سُورَةِ النُّورِ ‏{‏ وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ ‏}‏ حَتَّى بَلَغَ ‏{‏ وَالْخَامِسَةَ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ ‏}‏ فَبَدَأَ بِالرَّجُلِ فَوَعَظَهُ وَذَكَّرَهُ وَأَخْبَرَهُ أَنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الآخِرَةِ فَقَالَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا كَذَبْتُ ‏.‏ ثُمَّ ثَنَّى بِالْمَرْأَةِ فَوَعَظَهَا وَذَكَّرَهَا فَقَالَتْ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنَّهُ لَكَاذِبٌ فَبَدَأَ بِالرَّجُلِ فَشَهِدَ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ وَالْخَامِسَةُ أَنَّ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنَ الْكَاذِبِينَ ثُمَّ ثَنَّى بِالْمَرْأَةِ فَشَهِدَتْ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الْكَاذِبِينَ وَالْخَامِسَةَ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ فَفَرَّقَ بَيْنَهُمَا ‏.‏

ترجمه

عمرو بن علی و محمد بن مثَنّی به ما خبر دادند، هر دو گفتند: یحیی بن سعید برایمان حدیث کرد، او گفت: عبدالملک بن ابی سلیمان برایمان حدیث کرد، او گفت: شنیدم سعید بن جبیر می‌گفت:

«در دوران حکومت ابن زبیر از من درباره زن و شوهری که لعان کرده بودند پرسیده شد که آیا باید میان آن‌ها جدایی انداخت؟ ندانستم چه بگویم، پس از جای خود برخاستم و به خانه ابن عمر رفتم و گفتم: ای ابوعبدالرحمن! آیا میان کسانی که لعان کرده‌اند جدایی انداخته می‌شود؟ فرمود: آری، سبحان‌الله! نخستین کسی که در این باره پرسید فلان بن فلان بود. او گفت: "ای رسول خدا ﷺ، نظر شما چیست اگر مردی از ما همسرش را در حال انجام کار زشتی ببیند؛ اگر سخن بگوید امر بزرگی است و اگر سکوت کند بر چنین امر بزرگی سکوت کرده است؟" اما ایشان پاسخی ندادند. سپس بعد از آن نزد ایشان آمد و گفت: "آن مسئله‌ای که از شما پرسیدم، خود بدان مبتلا شدم." پس الله عزوجل این آیات را در سوره نور نازل فرمود: {و کسانی که همسرانشان را متهم می‌کنند} تا رسید به: {و پنجم اینکه خشم خدا بر او باد اگر شوهر راستگو باشد}. سپس ایشان ﷺ ابتدا با مرد آغاز کردند، او را موعظه نمودند، یادآوری کردند و به او اطلاع دادند که عذاب دنیا سبک‌تر از عذاب آخرت است. مرد گفت: "سوگند به ذاتی که تو را به حق مبعوث فرمود، دروغ نگفته‌ام." سپس ایشان ﷺ رو به زن کردند و او را نیز موعظه و یادآوری نمودند. زن گفت: "سوگند به ذاتی که تو را به حق مبعوث فرمود، او قطعاً دروغگوست." پس ایشان ﷺ ابتدا از مرد چهار بار به نام الله شهادت گرفتند که او راستگوست، و بار پنجم اینکه اگر دروغگو باشد لعنت الله بر او باد. سپس رو به زن کردند و او چهار بار به نام الله شهادت داد که شوهرش دروغگوست، و بار پنجم اینکه اگر شوهرش راستگو باشد خشم الله بر او باد. آنگاه ایشان ﷺ میان آن دو جدایی انداختند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پس از سوگندهای متقابل لِعان، پیامبر ﷺ آن زن و شوهر را از یکدیگر جدا کرد.

پیشینه و سبب بیان

مردی دربارهٔ شوهری از پیامبر ﷺ پرسید که همسرش را به زنا متهم می‌کند، اما شاهد دیگری ندارد. بعدتر، هنگامی که خود آن مرد با همین وضعیت روبه‌رو شد، آیات مربوط به لِعان در سورهٔ نور نازل شد.

توضیح واژه‌های دشوار
لِعان

رویه‌ای مقرر که در آن زن و شوهر در پی اتهام زنا، بدون وجود شمار لازم شاهد، با سوگندهای پیاپی ادعای یکدیگر را رد می‌کنند.

سوگندها

سوگندهای پیاپی هر یک از زن و شوهر که سوگند پنجمِ ویژهٔ آن با درخواست لعنت یا خشم الهی همراه است.

سورهٔ نور

بیست‌وچهارمین سورهٔ قرآن که آیات مربوط به رویهٔ لِعان در آن آمده است.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت برداشت می‌کنند که لِعان باید مطابق رویهٔ مقرر انجام شود و قاضی ابتدا هر دو همسر را پند دهد و هشدار دهد. متن روایت می‌گوید پیامبر ﷺ پس از سوگندهای آنان، آن دو را از یکدیگر جدا کرد. مذاهب فقهی پیامدهای حقوقی و شکل دقیق این جدایی را با استناد به این روایت و روایات دیگر بررسی می‌کنند؛ لِعان رویه‌ای رسمی است و راهی برای اثبات اتهام خارج از دادگاه نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. هیچ‌کس را بر پایهٔ گمان به زنا متهم نکنید؛ لِعان شرایط معینی دارد و باید در چارچوب یک رویهٔ حقوقی رسمی انجام شود.
  2. در اختلاف جدی زناشویی، از متخصص حقوق اسلامی مشورت بگیرید و از نتیجه‌گیری خودسرانه بپرهیزید.
  3. هشدار دربارهٔ پیامدهای اخروی نشان می‌دهد که سوگند دروغ تا چه اندازه جدی است.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.