Sunan an-Nasa'i، حدیث 3490
روایتشده توسط Zayd ibn Arqam. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Zayd ibn Arqam
روایت
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الأَجْلَحِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعَلِيٌّ رضى الله عنه يَوْمَئِذٍ بِالْيَمَنِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ شَهِدْتُ عَلِيًّا أُتِيَ فِي ثَلاَثَةِ نَفَرٍ ادَّعَوْا وَلَدَ امْرَأَةٍ فَقَالَ عَلِيٌّ لأَحَدِهِمْ تَدَعُهُ لِهَذَا . فَأَبَى وَقَالَ لِهَذَا تَدَعُهُ لِهَذَا . فَأَبَى وَقَالَ لِهَذَا تَدَعُهُ لِهَذَا . فَأَبَى قَالَ عَلِيٌّ رضى الله عنه أَنْتُمْ شُرَكَاءُ مُتَشَاكِسُونَ وَسَأُقْرِعُ بَيْنَكُمْ فَأَيُّكُمْ أَصَابَتْهُ الْقُرْعَةُ فَهُوَ لَهُ وَعَلَيْهِ ثُلُثَا الدِّيَةِ . فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ .
عمرو بن علی به ما خبر داد و گفت: یحیی برای ما حدیث نقل کرد، از اجلح، از شعبی، از عبدالله بن ابیالخلیل، از زید بن ارقم که گفت: من در محضر پیامبر ﷺ بودم و در آن هنگام علی رضی الله عنه در یمن به سر میبرد. مردی نزد ایشان آمد و گفت:
«شاهد بودم که سه نفر را نزد علی آوردند که همگی ادعای پدری کودکی را داشتند.» علی به یکی از آنان فرمود: «آیا این کودک را به او واگذار میکنی؟» او امتناع ورزید. به دومی فرمود: «آیا این کودک را به او واگذار میکنی؟» او نیز امتناع ورزید. به سومی فرمود: «آیا این کودک را به او واگذار میکنی؟» او هم امتناع ورزید. آنگاه علی رضی الله عنه فرمود: «شما شرکای ستیزهجو هستید. میان شما قرعه خواهم انداخت؛ هر کس که قرعه به نام او افتاد، کودک متعلق به اوست و باید دو سوم دیه را بپردازد.» با شنیدن این ماجرا، رسول الله ﷺ چنان خندیدند که دندانهای آسیای ایشان نمایان شد.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
علی با قرعهکشی و پرداخت غرامت مالی، ادعای مورد اختلاف درباره پدری را فیصله داد.
انتخابی منصفانه برای داوری میان طرفها، هنگامی که ادعاهایشان برابر است و هیچیک کوتاه نمیآید.
غرامت مالی مقرر برای برخی انواع آسیب یا مرگ.
افرادی که مشترکاً ادعای حقی بر چیزی دارند، اما همچنان با یکدیگر اختلاف دارند.
عالمان این روایت را بهعنوان دلیلی بررسی میکنند که قرعهکشی در برخی اختلافها میتواند وسیلهای برای تصمیمگیری عادلانه باشد؛ آنگاه که ادعاها برابرند و طرفهای درگیر به توافق نمیرسند. علی در این مورد نتیجه را به تعهد مالی پیوند داد؛ این به معنای قاعدهای کلی نیست که هر مسئله مربوط به پدری با قرعهکشی حل شود. مذاهب فقهی اسلامی، پدری و ادله اثبات را بر پایه قواعد و شرایط دیگری بررسی میکنند. خنده پیامبر ﷺ نشاندهنده تأیید داوری علی در این پرونده است، بیآنکه همه کاربردهای قرعهکشی را تأیید کند.
- اختلاف را به افراد صلاحیتدار ارجاع دهید و مطمئن شوید همه طرفهای درگیر فرصت شنیدهشدن دارند.
- قرعهکشی را فقط در صورتی بهعنوان روشی مناسب و عادلانه برای تصمیمگیری به کار ببرید که با قواعد جاری سازگار باشد؛ آن را جایگزین ادله لازم نکنید.
- هنگام صدور حکم، پیامدها و تعهدات مالی را نیز روشن بیان کنید.
این روایت صحیح به همان اختلاف درباره سه مرد میپردازد که هر سه مدعی پدری یک کودک بودند.
Sunan an-Nasa'i · #3489 (Sahih)این روایت همان ماجرا را از زنجیرهای دیگر نقل میکند و زمینه داوری علی را تأیید میکند.
Sunan an-Nasa'i · #3491 (Sahih Lighairihi)این روایت نیز از تصمیم علی در این پرونده سخن میگوید و شرح دیگری از واقعه به دست میدهد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.