Sunan an-Nasa'i، حدیث 3936
متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
روایت
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ طَارِقٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ لاَ بَأْسَ بِإِجَارَةِ الأَرْضِ الْبَيْضَاءِ بِالذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ. وَقَالَ إِذَا دَفَعَ رَجُلٌ إِلَى رَجُلٍ مَالاً قِرَاضًا فَأَرَادَ أَنْ يَكْتُبَ عَلَيْهِ بِذَلِكَ كِتَابًا كَتَبَ هَذَا كِتَابٌ كَتَبَهُ فُلاَنُ بْنُ فُلاَنٍ طَوْعًا مِنْهُ فِي صِحَّةٍ مِنْهُ وَجَوَازِ أَمْرِهِ لِفُلاَنِ بْنِ فُلاَنٍ أَنَّكَ دَفَعْتَ إِلَىَّ مُسْتَهَلَّ شَهْرِ كَذَا مِنْ سَنَةِ كَذَا عَشْرَةَ آلاَفِ دِرْهَمٍ وُضْحًا جِيَادًا وَزْنَ سَبْعَةٍ قِرَاضًا عَلَى تَقْوَى اللَّهِ فِي السِّرِّ وَالْعَلاَنِيَةِ وَأَدَاءِ الأَمَانَةِ عَلَى أَنْ أَشْتَرِيَ بِهَا مَا شِئْتُ مِنْهَا كُلَّ مَا أَرَى أَنْ أَشْتَرِيَهُ وَأَنْ أُصَرِّفَهَا وَمَا شِئْتُ مِنْهَا فِيمَا أَرَى أَنْ أُصَرِّفَهَا فِيهِ مِنْ صُنُوفِ التِّجَارَاتِ وَأَخْرُجَ بِمَا شِئْتُ مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُ وَأَبِيعَ مَا أَرَى أَنْ أَبِيعَهُ مِمَّا أَشْتَرِيهِ بِنَقْدٍ رَأَيْتُ أَمْ بِنَسِيئَةٍ وَبِعَيْنٍ رَأَيْتُ أَمْ بِعَرْضٍ عَلَى أَنْ أَعْمَلَ فِي جَمِيعِ ذَلِكَ كُلِّهِ بِرَأْيِي وَأُوَكِّلَ فِي ذَلِكَ مَنْ رَأَيْتُ وَكُلُّ مَا رَزَقَ اللَّهُ فِي ذَلِكَ مِنْ فَضْلٍ وَرِبْحٍ بَعْدَ رَأْسِ الْمَالِ الَّذِي دَفَعْتَهُ الْمَذْكُورِ إِلَىَّ الْمُسَمَّى مَبْلَغُهُ فِي هَذَا الْكِتَابِ فَهُوَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ نِصْفَيْنِ لَكَ مِنْهُ النِّصْفُ بِحَظِّ رَأْسِ مَالِكَ وَلِيَ فِيهِ النِّصْفُ تَامًّا بِعَمَلِي فِيهِ وَمَا كَانَ فِيهِ مِنْ وَضِيعَةٍ فَعَلَى رَأْسِ الْمَالِ فَقَبَضْتُ مِنْكَ هَذِهِ الْعَشَرَةَ آلاَفِ دِرْهَمٍ الْوُضْحَ الْجِيَادَ مُسْتَهَلَّ شَهْرِ كَذَا فِي سَنَةِ كَذَا وَصَارَتْ لَكَ فِي يَدِي قِرَاضًا عَلَى الشُّرُوطِ الْمُشْتَرَطَةِ فِي هَذَا الْكِتَابِ أَقَرَّ فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يُطْلِقَ لَهُ أَنْ يَشْتَرِيَ وَيَبِيعَ بِالنَّسِيئَةِ كَتَبَ وَقَدْ نَهَيْتَنِي أَنْ أَشْتَرِيَ وَأَبِيعَ بِالنَّسِيئَةِ.
علی بن حجر به ما خبر داد و گفت: شریک برای ما حدیث کرد، از طارق، او از سعید بن مسیب روایت نمود که گفت:
«اجاره دادن زمین بایر در برابر طلا و نقره اشکالی ندارد.» همچنین فرمود: «هرگاه مردی مالی را به عنوان مضاربه به مرد دیگری بسپارد و بخواهد در این باره سندی مکتوب تنظیم کند، باید بنویسد: "این نوشتهای است که فلان بن فلان با رضایت کامل، در سلامت عقل و اهلیت قانونی، برای فلان بن فلان نگاشته است: اینکه تو در آغاز ماه فلان از سال فلان، ده هزار درهمِ نقدِ مرغوب به وزن هفت را به عنوان مضاربه نزد من سپردی؛ بر این شرط که در نهان و آشکار تقوای الهی پیشه کنم و امانت را ادا نمایم؛ تا بتوانم با آن هر چه صلاح میدانم خریداری کنم و بنا به تشخیص خود در انواع تجارتها به کار گیرم، و هر جا بخواهم با آن سفر کنم، و آنچه خریدهام را به نقد یا نسیه، به ارز یا کالا، طبق رأی خود بفروشم؛ بر این اساس که در تمام این امور کاملاً بر پایه نظر خود عمل کنم و هر کس را صلاح بدانم وکیل گردانم. و هر سود و منفعتی که خداوند پس از اصل سرمایهی ذکر شده در این سند روزی گرداند، میان من و تو نصف به نصف خواهد بود: نیمی از آن سهم سرمایهی توست و نیمی دیگر تماماً سهم کار من. اما اگر زیانی وارد شود، بر عهدهی اصل سرمایه است." سپس من این ده هزار درهم نقد مرغوب را در آغاز ماه فلان از سال فلان از تو دریافت کردم و طبق شرایط مندرج در این سند، نزد من به صورت مضاربه قرار گرفت. فلان و فلان بدین امر اقرار کردند.» و چنانچه بخواهد به او اجازه دهد که به نسیه خرید و فروش کند، مینویسد: «با وجود اینکه تو مرا از خرید و فروش نسیه منع کرده بودی.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
سعید بن مسیب احکامی درباره اجاره زمین و مضاربه بیان میکند.
قراردادی که در آن یک طرف سرمایه را فراهم میکند و طرف دیگر کار و مدیریت تجارت را بر عهده میگیرد؛ سود طبق توافق تقسیم میشود.
زمینی که هنوز آباد یا کشت نشده است.
کاهش سرمایه تجاری؛ در توافق توصیفشده، این کاهش از سرمایه کسر میشود.
این متن دیدگاه سعید بن مسیب را بازگو میکند: اجاره دادن زمین در برابر طلا یا نقره جایز است و قرارداد مضاربه میتواند اختیارات بازرگان، نحوه تقسیم سود و چگونگی مواجهه با زیان را مشخص کند. شرایط دقیق مضاربه میان مذاهب فقهی متفاوت است؛ بااینحال، آنها بر این نکته تأکید دارند که سهم سود باید بهصورت نسبتی توافق شود و بازرگان باید در نگهداری سرمایه امانتدادهشده دقت کند. این روایت ضعیف و منقطع، بهتنهایی دلیل مستقلی برای یک حکم الزامآور نیست. در موضوع اجاره زمین، روایت معتبر صحیح مسلم نیز باید در نظر گرفته شود.
- در قرارداد مضاربه، مقدار سرمایه، اختیارات مدیر و نحوه تقسیم سود را مکتوب کنید.
- روشن کنید که آیا معامله نسیه مجاز است و چه کسی میتواند وکیل یا نماینده تعیین کند.
- از سرمایه امانتدادهشده با دقت نگهداری کنید و احکام دینی را تنها بر پایه روایتی ضعیف بنا نکنید.
صحیح مسلم روایتی نبوی درباره زمین کشاورزی دارد که بهسبب اعتبار سندش، منبعی راهنما در ارزیابی اجاره زمین بهشمار میآید.
Sunan an-Nasa'i · #3934 (Sahih Isnaad Maqtu)این روایت نقل میکند که ابراهیم و سعید بن جبیر اجاره دادن زمین بایر را بیاشکال میدانستند؛ این نیز سخنی از دانشمندان سدههای نخست است.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.