Sunan an-Nasa'i، حدیث 4067
روایتشده توسط Sa'd ibn Abi Waqqas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از النسائي تا أَسْبَاطُ
- 1الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍآن را به النسائي روایت کرد
- 2أَحْمَدُ بْنُ مُفَضَّلٍ
- 3أَسْبَاطُ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.
روایت
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُفَضَّلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ، قَالَ زَعَمَ السُّدِّيُّ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ فَتْحِ مَكَّةَ أَمَّنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّاسَ إِلاَّ أَرْبَعَةَ نَفَرٍ وَامْرَأَتَيْنِ وَقَالَ " اقْتُلُوهُمْ وَإِنْ وَجَدْتُمُوهُمْ مُتَعَلِّقِينَ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ " . عِكْرِمَةُ بْنُ أَبِي جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَطَلٍ وَمِقْيَسُ بْنُ صُبَابَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي السَّرْحِ فَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَطَلٍ فَأُدْرِكَ وَهُوَ مُتَعَلِّقٌ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ فَاسْتَبَقَ إِلَيْهِ سَعِيدُ بْنُ حُرَيْثٍ وَعَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ فَسَبَقَ سَعِيدٌ عَمَّارًا - وَكَانَ أَشَبَّ الرَّجُلَيْنِ - فَقَتَلَهُ وَأَمَّا مِقْيَسُ بْنُ صُبَابَةَ فَأَدْرَكَهُ النَّاسُ فِي السُّوقِ فَقَتَلُوهُ وَأَمَّا عِكْرِمَةُ فَرَكِبَ الْبَحْرَ فَأَصَابَتْهُمْ عَاصِفٌ فَقَالَ أَصْحَابُ السَّفِينَةِ أَخْلِصُوا فَإِنَّ آلِهَتَكُمْ لاَ تُغْنِي عَنْكُمْ شَيْئًا هَا هُنَا . فَقَالَ عِكْرِمَةُ وَاللَّهِ لَئِنْ لَمْ يُنَجِّنِي مِنَ الْبَحْرِ إِلاَّ الإِخْلاَصُ لاَ يُنَجِّينِي فِي الْبَرِّ غَيْرُهُ اللَّهُمَّ إِنَّ لَكَ عَلَىَّ عَهْدًا إِنْ أَنْتَ عَافَيْتَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ أَنْ آتِيَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَضَعَ يَدِي فِي يَدِهِ فَلأَجِدَنَّهُ عَفُوًّا كَرِيمًا . فَجَاءَ فَأَسْلَمَ وَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي السَّرْحِ فَإِنَّهُ اخْتَبَأَ عِنْدَ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ فَلَمَّا دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّاسَ إِلَى الْبَيْعَةِ جَاءَ بِهِ حَتَّى أَوْقَفَهُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَايِعْ عَبْدَ اللَّهِ . قَالَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ثَلاَثًا كُلَّ ذَلِكَ يَأْبَى فَبَايَعَهُ بَعْدَ ثَلاَثٍ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ " أَمَا كَانَ فِيكُمْ رَجُلٌ رَشِيدٌ يَقُومُ إِلَى هَذَا حَيْثُ رَآنِي كَفَفْتُ يَدِي عَنْ بَيْعَتِهِ فَيَقْتُلَهُ " . فَقَالُوا وَمَا يُدْرِينَا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا فِي نَفْسِكَ هَلاَّ أَوْمَأْتَ إِلَيْنَا بِعَيْنِكَ . قَالَ " إِنَّهُ لاَ يَنْبَغِي لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ خَائِنَةُ أَعْيُنٍ " .
قاسم بن زکریا بن دینار به ما خبر داد و گفت: احمد بن مفضل برایم حدیث کرد و گفت: اسباط برای ما حدیث کرد و گفت: سدّی از مصعب بن سعد، از پدرش نقل کرده است که گفت:
«در روز فتح مکه، رسول الله ﷺ به مردم امان داد، مگر به چهار مرد و دو زن. ایشان فرمودند: "آنان را بکشید، حتی اگر آنها را در حالی یافتید که به پردههای کعبه آویختهاند." آن افراد عبارت بودند از: عکرمه بن ابیجهل، عبدالله بن خطل، مقیس بن صبابه و عبدالله بن سعد بن ابیسرح. عبدالله بن خطل در حالی که به پردههای کعبه چنگ زده بود، دستگیر شد. سعید بن حریث و عمار بن یاسر هر دو به سوی او شتافتند، اما سعید که جوانتر بود، پیش از عمار رسید و او را کشت. مقیس بن صبابه را نیز مردم در بازار دستگیر کردند و کشتند. عکرمه سوار بر دریا شد که طوفانی آنان را فرا گرفت. اهل کشتی گفتند: «خالص شوید (و تنها خدا را بخوانید)، زیرا خدایانتان در اینجا هیچ سودی به حال شما ندارند.» عکرمه گفت: «به خدا سوگند، اگر در دریا جز اخلاص چیزی مرا نجات ندهد، در خشکی نیز جز آن نجاتم نخواهد داد. بار خدایا، با تو عهد میبندم که اگر مرا از این گرفتاری رهایی بخشی، نزد محمد ﷺ خواهم آمد و دستم را در دستش خواهم گذاشت و یقین دارم که او را بخشنده و کریم خواهم یافت.» سپس آمد و اسلام آورد. اما عبدالله بن سعد بن ابیسرح نزد عثمان بن عفان پنهان شد. هنگامی که رسول الله ﷺ مردم را برای بیعت فراخواند، عثمان او را آورد و در برابر پیامبر ﷺ ایستاند و گفت: «ای رسول خدا، بیعت عبدالله را بپذیر.» راوی گوید: پیامبر سر بلند کرد و سه بار به او نگریست و هر بار امتناع ورزید، سپس پس از سه بار بیعت او را پذیرفت. آنگاه رو به یارانش کرد و فرمود: «آیا در میان شما مرد رشیدی نبود که چون دید من دست از بیعت او بازداشتهام، برخیزد و او را بکشد؟» گفتند: «ای رسول خدا، ما چه میدانستیم در دل شما چیست؟ چرا با چشمتان به ما اشاره نکردید؟» فرمود: «سزاوار نیست که پیامبری چشم خیانتکار داشته باشد.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
در فتح و درگیری، عدالت، عفو عمومی و درستکاری اهمیت دارند.
این رویداد در جریان فتح مکه رخ میدهد. متن میگوید پیامبر ﷺ مردم را عفو کرد، جز چهار مرد و دو زن.
تعهدی کلی مبنی بر اینکه مردم مجازات یا مورد حمله قرار نگیرند.
تعهدی رسمی و استوار به اطاعت و وفاداری.
اشارهای مخفیانه با چشم برای ترغیب دیگران به خشونت.
عالمان از بخش پایانی روایت برداشت میکنند که پیامبر آشکارا و صادقانه رفتار میکند و برای بهاجراگذاشتن خشونت، اشارههای پنهانی نمیدهد. داستان عِکرِمه بر توبه و امید به آمرزش تأکید دارد؛ پذیرفتهشدن بازگشت او به اسلام، بزرگواری پیامبر ﷺ را نشان میدهد. استثناهای یادشده به زمینه تاریخی و حقوقی فتح مربوطاند و به افراد اختیار نمیدهند که خودسرانه به خشونت دست بزنند.
- گزارشهای تاریخی را مجوز شخصی برای مجازات یا خشونت تلقی نکنید؛ این امور در صلاحیت مراجع قضایی ذیصلاحاند.
- صادق و بیپرده باشید؛ با اشارهها یا نیتهای پنهانی دیگران را به کاری وادار نکنید.
- برای توبه صادقانه فرصت فراهم کنید و با کسانی که بازمیگردند، با کرامت و مهربانی رفتار کنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.