Sunan an-Nasa'i، حدیث 4070
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Abbas
روایت
أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي إِسْرَائِيلُ، عَنْ عُثْمَانَ الشَّحَّامِ، قَالَ كُنْتُ أَقُودُ رَجُلاً أَعْمَى فَانْتَهَيْتُ إِلَى عِكْرِمَةَ فَأَنْشَأَ يُحَدِّثُنَا قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ أَنَّ أَعْمَى كَانَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَتْ لَهُ أُمُّ وَلَدٍ وَكَانَ لَهُ مِنْهَا ابْنَانِ وَكَانَتْ تُكْثِرُ الْوَقِيعَةَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتَسُبُّهُ فَيَزْجُرُهَا فَلاَ تَنْزَجِرُ وَيَنْهَاهَا فَلاَ تَنْتَهِي فَلَمَّا كَانَ ذَاتَ لَيْلَةٍ ذَكَرْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَوَقَعَتْ فِيهِ فَلَمْ أَصْبِرْ أَنْ قُمْتُ إِلَى الْمِغْوَلِ فَوَضَعْتُهُ فِي بَطْنِهَا فَاتَّكَأْتُ عَلَيْهِ فَقَتَلْتُهَا فَأَصْبَحَتْ قَتِيلاً فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَجَمَعَ النَّاسَ وَقَالَ " أَنْشُدُ اللَّهَ رَجُلاً لِي عَلَيْهِ حَقٌّ فَعَلَ مَا فَعَلَ إِلاَّ قَامَ " . فَأَقْبَلَ الأَعْمَى يَتَدَلْدَلُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا صَاحِبُهَا كَانَتْ أُمَّ وَلَدِي وَكَانَتْ بِي لَطِيفَةً رَفِيقَةً وَلِي مِنْهَا ابْنَانِ مِثْلُ اللُّؤْلُؤَتَيْنِ وَلَكِنَّهَا كَانَتْ تُكْثِرُ الْوَقِيعَةَ فِيكَ وَتَشْتُمُكَ فَأَنْهَاهَا فَلاَ تَنْتَهِي وَأَزْجُرُهَا فَلاَ تَنْزَجِرُ فَلَمَّا كَانَتِ الْبَارِحَةَ ذَكَرْتُكَ فَوَقَعَتْ فِيكَ فَقُمْتُ إِلَى الْمِغْوَلِ فَوَضَعْتُهُ فِي بَطْنِهَا فَاتَّكَأْتُ عَلَيْهَا حَتَّى قَتَلْتُهَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ " .
عثمان بن عبدالله به ما خبر داد و گفت: عباد بن موسی برای ما حدیث کرد و گفت: اسماعیل بن جعفر برای ما حدیث کرد و گفت: اسرائیل از عثمان شحّام برایم نقل کرد که گفت: من مرد نابینایی را هدایت میکردم تا اینکه به نزد اکرمه رسیدیم. آنگاه اکرمه شروع به سخن گفتن کرد و فرمود: ابن عباس برایم نقل کرد که در زمان رسول الله ﷺ مرد نابینایی بود که کنیزی داشت که از او صاحب فرزند شده بود (اُمِّ وَلَد) و دو پسر از او داشت. آن زن بسیار به رسول الله ﷺ دشنام میداد و بدگویی میکرد. مرد نابینا او را نهی میکرد اما دست برنمیداشت، و بازداشتش میکرد اما متوقف نمیشد. شبی که من نام پیامبر ﷺ را بردم، آن زن دوباره به ایشان ناسزا گفت. دیگر تاب نیاوردم، پس خنجری برداشتم و در شکمش فرو کردم و بر روی او تکیه دادم تا اینکه کشته شد. صبحگاهان او را مرده یافتند. این ماجرا به پیامبر ﷺ گزارش شد. ایشان مردم را گرد آوردند و فرمودند:
«به خدا سوگندتان میدهم، هر مردی که حقی بر گردن دارد و این کار را کرده است، برخیزد.» آنگاه آن مرد نابینا در حالی که میلرزید پیش آمد و عرض کرد: «ای رسول الله ﷺ، من انجامدهنده این کار هستم. او اُمِّ وَلَد من بود و با من مهربان و خوشرفتار بود و دو پسر همچون دو مروارید از او دارم. اما او بسیار به شما دشنام میداد و بدگویی میکرد. من او را نهی میکردم اما نمیپذیرفت و سرزنشش میکردم اما دست برنمیداشت. دیشب که نام شما را بردم، به شما ناسزا گفت. پس خنجری برداشتم و در شکمش فرو کردم و بر او تکیه دادم تا اینکه جان سپرد.» سپس رسول الله ﷺ فرمودند: «آگاه باشید و گواه باشید که خون او هدر است (و قصاص ندارد).»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ از جامعه خواست درباره داوری خود در مورد زن کشتهشده گواهی دهد.
کنیزی که از مالک خود فرزندی به دنیا آورده باشد؛ اصطلاحی تاریخی در فقه.
سلاحی کوتاه و نوکتیز برای ضربهزدن که در اینجا «خنجر» ترجمه شده است.
حکمی مبنی بر اینکه بر اساس داوری پیامبر ﷺ، برای مرگ او قصاصی واجب نبود.
فقیهان کلاسیک این روایت را در بحث نحوهٔ برخورد قاضی مسلمان با توهین شدید به پیامبر ﷺ بررسی کردهاند. آنان آن را مجوزی عام برای استفادهٔ افراد عادی از خشونت ندانستهاند: احکام کیفری و رسیدگی به ادله در صلاحیت مراجع مسئول و دستگاه قضایی است. عالمان دربارهٔ دامنه و شرایط حقوقی این حکم و نیز کاربرد آن در موقعیتهای گوناگون اختلاف نظر داشتهاند. بنابراین، نباید متن را از بستر حقوقیاش جدا کرد یا برای توجیه اجرای خودسرانهٔ مجازات به کار برد.
- مسائل کیفری را به قضات و مراجع صلاحیتدار بسپارید و هرگز خودسرانه به خشونت متوسل نشوید.
- با توهین یا تهدید از راههای مسالمتآمیز و قانونی برخورد کنید و از اهل دانش و تخصص راهنمایی بخواهید.
- با دانش، شکیبایی و رفتاری شایسته از حرمت پیامبر ﷺ دفاع کنید.
این روایت از همان بخش، گزارشی موازی دربارهٔ مرد نابینا و زنی که به پیامبر ﷺ توهین کرد ارائه میدهد.
Sunan an-Nasa'i · #4069 (Sahih Isnaad)این روایتِ مجاور نیز ماجرای توهینها و داوری بعدی پیامبر ﷺ را نقل میکند.
Sunan an-Nasa'i · #4071 (Sahih)ابوبرزه نقل میکند که ابوبکر هنگامی که او پیشنهاد کشتن کسی را داد، سرزنشش کرد؛ این روایت تأکید میکند که افراد نباید خودسرانه مجازات اجرا کنند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.