کتاب معاملات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 4655

روایت‌شده توسط Aishah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب معاملات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Aishah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ بَرِيرَةَ جَاءَتْ عَائِشَةَ تَسْتَعِينُهَا فِي كِتَابَتِهَا شَيْئًا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَقْضِيَ عَنْكِ كِتَابَتَكِ وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ بَرِيرَةُ لأَهْلِهَا فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ فَلْتَفْعَلْ وَيَكُونَ لَنَا وَلاَؤُكِ ‏.‏ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ابْتَاعِي وَأَعْتِقِي فَإِنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَمَنِ اشْتَرَطَ شَيْئًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ وَإِنِ اشْتَرَطَ مِائَةَ شَرْطٍ وَشَرْطُ اللَّهِ أَحَقُّ وَأَوْثَقُ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

قتیبه بن سعید به ما خبر داد و گفت: لیث برای ما حدیث نقل کرد، از ابن شهاب، از عروه، از عایشه رضی الله عنها که بریره برای کمک در پرداخت قرارداد آزادی‌اش نزد عایشه آمد. عایشه به او گفت:

«به نزد اهل خود بازگرد، اگر راضی شدند که من مبلغ آزادی تو را بپردازم و ولایت تو متعلق به من باشد، این کار را خواهم کرد.» بریره این موضوع را به اهلش گفت، اما آنان نپذیرفتند و گفتند: «اگر می‌خواهد با آزاد کردن تو پاداش کسب کند، انجام دهد، اما ولایت تو برای ماست.» سپس این ماجرا به رسول الله ﷺ گفته شد، ایشان به بریره فرمودند: «او را بخر و آزاد کن، زیرا ولایت از آنِ کسی است که آزاد می‌کند.» آنگاه رسول الله ﷺ فرمودند: «چه شده است مردمی را که شرط‌هایی می‌گذارند که در کتاب الله نیست؟ هر کس شرطی بگذارد که در کتاب الله نبوده باشد، آن شرط برای او اعتباری ندارد، حتی اگر صد شرط بگذارد. شرط الله سزاوارتر به پیروی و محکم‌تر است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ولاء به کسی تعلق دارد که برده را آزاد می‌کند و شروط ناسازگار با احکام الهی باطل‌اند.

پیشینه و سبب بیان

بریره از عایشه خواست برای خرید آزادی‌اش به او کمک کند. صاحبانش می‌خواستند حق ولاء را برای خود نگه دارند، با اینکه عایشه قرار بود مبلغ توافق‌شده را بپردازد و او را آزاد کند.

توضیح واژه‌های دشوار
مکاتبه

قراردادی که بر اساس آن فرد برده مبلغی توافق‌شده می‌پردازد تا آزاد شود.

ولاء

پیوند حقوقی ویژه‌ای که بنا بر این حکم، به کسی تعلق می‌گیرد که فرد را آزاد می‌کند.

شرط

توافقی که طرف‌ها به قرارداد می‌افزایند؛ شرط ناسازگار، حق معتبری ایجاد نمی‌کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که ولاء به کسی تعلق دارد که عملاً فرد را آزاد می‌کند و نمی‌توان آن را با توافق قراردادی به دیگری واگذار کرد. حدیث همچنین بیان می‌کند شرط‌هایی که با احکام خداوند تعارض دارند باطل‌اند، حتی اگر تعداد زیادی از چنین شرط‌هایی گنجانده شود. فقیهان چهار مذهب اهل‌سنت اعتبار و پیامدهای این شرط‌ها را در هر نوع قرارداد جداگانه بررسی می‌کنند؛ اصل این است که شرط مخالف حکمی تثبیت‌شده در دین، الزام‌آور نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. شرط‌های قرارداد را با دقت بخوانید و بندی را که با حکمی تثبیت‌شده در دین تعارض دارد نپذیرید.
  2. توافق‌های مالی را روشن ثبت کنید تا مشخص باشد چه کسی پرداخت می‌کند و چه حقوقی از آن ناشی می‌شود.
  3. از امکانات خود برای کمک به مردم بهره ببرید، بی‌آنکه حقی را مطالبه کنید که بر اساس احکام اسلامی از آنِ شما نیست.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.