Sunan an-Nasa'i، حدیث 4680
روایتشده توسط Usaid ibn Hudayr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Usaid ibn Hudayr
روایت
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ ذُؤَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، وَلَقَدْ، أَخْبَرَنِي عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ، أَنَّ أُسَيْدَ بْنَ حُضَيْرٍ الأَنْصَارِيَّ، ثُمَّ أَحَدَ بَنِي حَارِثَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، كَانَ عَامِلاً عَلَى الْيَمَامَةِ وَأَنَّ مَرْوَانَ كَتَبَ إِلَيْهِ أَنَّ مُعَاوِيَةَ كَتَبَ إِلَيْهِ أَنَّ أَيُّمَا رَجُلٍ سُرِقَ مِنْهُ سَرِقَةٌ فَهُوَ أَحَقُّ بِهَا حَيْثُ وَجَدَهَا . ثُمَّ كَتَبَ بِذَلِكَ مَرْوَانُ إِلَىَّ فَكَتَبْتُ إِلَى مَرْوَانَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَضَى بِأَنَّهُ إِذَا كَانَ الَّذِي ابْتَاعَهَا مِنَ الَّذِي سَرَقَهَا غَيْرُ مُتَّهَمٍ يُخَيَّرُ سَيِّدُهَا فَإِنْ شَاءَ أَخَذَ الَّذِي سُرِقَ مِنْهُ بِثَمَنِهَا وَإِنْ شَاءَ اتَّبَعَ سَارِقَهُ ثُمَّ قَضَى بِذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ فَبَعَثَ مَرْوَانُ بِكِتَابِي إِلَى مُعَاوِيَةَ وَكَتَبَ مُعَاوِيَةُ إِلَى مَرْوَانَ إِنَّكَ لَسْتَ أَنْتَ وَلاَ أُسَيْدٌ تَقْضِيَانِ عَلَىَّ وَلَكِنِّي أَقْضِي فِيمَا وُلِّيتُ عَلَيْكُمَا فَأَنْفِذْ لِمَا أَمَرْتُكَ بِهِ . فَبَعَثَ مَرْوَانُ بِكِتَابِ مُعَاوِيَةَ فَقُلْتُ لاَ أَقْضِي بِهِ مَا وُلِّيتُ بِمَا قَالَ مُعَاوِيَةُ .
عمرو بن منصور به ما خبر داد و گفت: سعید بن ذؤیب برای ما حدیث کرد و گفت: عبدالرزاق از ابن جریج برای ما حدیث کرد، و همانا عکرمه بن خالد به من خبر داد که اسید بن حضیر انصاری، از قبیله بنی حارثه، به او اطلاع داده است که وی والی یمامه بود و مروان به او نوشت که معاویه به وی نوشته است: هر کس مالی از او دزدیده شود، در هر جا که آن را بیابد، سزاوارتر به آن است. سپس مروان این مطلب را به من نوشت، پس من به مروان نوشتم که پیامبر ﷺ حکم کردهاند که اگر خریدارِ مالِ مسروقه از دزد، متهم نباشد، صاحب مال مخیر است: اگر بخواهد میتواند مال دزدیده شده را با پرداخت قیمت آن از خریدار پس بگیرد، و اگر بخواهد میتواند مستقیماً از دزد مطالبه خسارت کند. سپس ابوبکر، عمر و عثمان نیز بدین گونه حکم کردند. آنگاه مروان نامه مرا نزد معاویه فرستاد و معاویه به مروان نوشت:
«نه تو و نه اسید صلاحیت حکم کردن بر من را ندارید، بلکه من هستم که در آنچه بر شما دو نفر ولایت یافتهام حکم میکنم؛ پس آنچه را به تو دستور دادم اجرا کن.» سپس مروان نامه معاویه را فرستاد و من گفتم: «تا زمانی که در این مقام هستم، بر اساس گفته معاویه حکم نخواهم کرد.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
خریدارِ بیگناه مورد حمایت است و مالک میتواند برای بازپسگیری حق خود به دزد مراجعه کند.
خریدار نمیدانست کالا دزدیده شده است و دلیلی هم نداشت که به این موضوع شک کند.
بر اساس داوری نقلشده، مالک میتواند کالا را با پرداخت بهای خرید آن به خریدار بیگناه پس بگیرد یا برای جبران خسارت به دزد مراجعه کند.
اُسَید در مقام حاکم از اجرای فرمانی خودداری کرد که به نظر او با داوری پیامبر ﷺ در تضاد بود.
عالمان از این روایت چنین برداشت میکنند که خریدار بیگناه نباید بدون جبران، کالای خریداریشدهاش را از دست بدهد: مالک اصلی میتواند با پرداخت بهای خرید به خریدار، کالا را پس بگیرد یا برای جبران خسارت به دزد مراجعه کند. چگونگی اجرای دقیق این حکم و جزئیات آن از مباحث فقهی است؛ روایت همچنین تأکید میکند که حاکمان نباید داوری را با فرمانی که با حکم پیامبر ﷺ ناسازگار است تغییر دهند. اشارهٔ اُسَید به رویهٔ ابوبکر، عمر و عثمان، اعتبار این مبنای حقوقی را برجسته میکند.
- هنگام خرید کالاهای باارزش، منشأ آنها را بررسی کنید و مدرک معامله را نگه دارید.
- اگر فهمیدید کالایی را خریدهاید که دزدیده شده است، برای یافتن راهحلی منصفانه همکاری کنید و مالک را با فروشنده در ارتباط بگذارید.
- کسی که داوری میکند یا قدرت حکومتی دارد، باید از شواهد و عدالت پیروی کند و فرمانی ناعادلانه را اجرا نکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.