کتاب قسامه، قصاص و دیات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 4717

روایت‌شده توسط Sahl ibn Abi Hathmah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب قسامه، قصاص و دیات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sahl ibn Abi Hathmah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، قَالَ وُجِدَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ قَتِيلاً فَجَاءَ أَخُوهُ وَعَمَّاهُ حُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ وَهُمَا عَمَّا عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَهْلٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَهَبَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَتَكَلَّمُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْكُبْرَ الْكُبْرَ ‏"‏ ‏.‏ قَالاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا وَجَدْنَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَتِيلاً فِي قَلِيبٍ مِنْ بَعْضِ قُلُبِ خَيْبَرَ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ تَتَّهِمُونَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَتَّهِمُ الْيَهُودَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَتُقْسِمُونَ خَمْسِينَ يَمِينًا أَنَّ الْيَهُودَ قَتَلَتْهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا وَكَيْفَ نُقْسِمُ عَلَى مَا لَمْ نَرَ قَالَ ‏"‏ فَتُبَرِّئُكُمُ الْيَهُودُ بِخَمْسِينَ أَنَّهُمْ لَمْ يَقْتُلُوهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا وَكَيْفَ نَرْضَى بِأَيْمَانِهِمْ وَهُمْ مُشْرِكُونَ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ ‏.‏ أَرْسَلَهُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ‏.‏

ترجمه

محمد بن منصور به ما خبر داد و گفت: سفیان برای ما حدیث کرد و گفت: یحیی بن سعید از بشیر بن یسار، و او از سهل بن ابی حَثْمه روایت کرده است که گفت: عبدالله بن سهل را کشته یافتند. سپس برادرش و دو عموی او، حُویصه و مُحیصه، که عموان عبدالله بن سهل بودند، نزد رسول الله ﷺ آمدند. عبدالرحمن خواست سخن بگوید، اما رسول الله ﷺ فرمودند:

«بزرگ‌ترها اول صحبت کنند.» آن دو گفتند: «ای رسول خدا! ما عبدالله بن سهل را در یکی از چاه‌های خشک خیبر کشته یافتیم.» پیامبر ﷺ پرسیدند: «به چه کسی مشکوک هستید؟» گفتند: «ما به یهودیان مشکوکیم.» ایشان فرمودند: «آیا حاضرید پنجاه قسم بخورید که یهودیان او را کشته‌اند؟» گفتند: «چگونه بر چیزی که ندیده‌ایم قسم بخوریم؟» فرمودند: «پس آیا می‌پذیرید که یهودیان با پنجاه قسم تبرئه شوند که او را نکشته‌اند؟» گفتند: «چگونه می‌توانیم قسم‌های آنان را بپذیریم در حالی که مشرک هستند؟» آنگاه رسول الله ﷺ دیه را از مال خود پرداخت کردند. مالک بن انس این حدیث را به صورت مُرسَل نقل کرده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در پروندهٔ قتل حل‌نشده، پیامبر ﷺ خون‌بها را از مال خود پرداخت کرد.

پیشینه و سبب بیان

عبدالله بن سهل در چاهی در خیبر کشته‌شده یافت شد. خویشاوندانش یهودیان را مظنون دانستند، اما قتل را ندیده بودند و ازاین‌رو نمی‌خواستند سوگند بخورند. آنان به سوگند مظنونان نیز اعتماد نکردند؛ سپس پیامبر ﷺ خون‌بها را از مال شخصی خود پرداخت کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
قَسامه

آیین ویژهٔ سوگند در برخی پرونده‌های قتل، هنگامی که قاتل با دلیل معمول اثبات نشده است.

خون‌بها

غرامت مالی به بازماندگان فرد کشته‌شده، بر پایهٔ احکام فقه اسلامی.

مُرسل

روایتی که در آن تابعی پیامبر ﷺ را مستقیماً نام می‌برد، بی‌آنکه صحابیِ واسطه را ذکر کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان این روایت را در بحث احکام قسامه بررسی می‌کنند: صرفِ ظن، اثبات معمولِ گناه نیست و سوگندها در این آیین جایگاهی ویژه دارند. خانواده هم از سوگند خوردن دربارهٔ چیزی که ندیده بودند خودداری کرد و هم سوگند مظنونان را نپذیرفت. پیامبر ﷺ داوری شخصی را بر آنان تحمیل نکرد، بلکه خون‌بها را خود پرداخت. فقیهان دربارهٔ شرایط و جزئیات قسامه دیدگاه‌های گوناگونی دارند؛ این رخداد مجوزی برای متهم کردن یا مجازات افراد بیرون از فرایند قانونی نیست. سفارش پیامبر ﷺ به اینکه ابتدا بزرگ‌ترها سخن بگویند، همچنین نشان‌دهندهٔ احترام به سن و رعایت ادب در گفت‌وگوست.

درس‌هایی برای امروز
  1. کسی را به جرم متهم نکنید، مگر آنکه موضوع با دقت و از راه فرایندی قانونی بررسی شود.
  2. در گفت‌وگوهای رسمی به بزرگ‌ترها احترام بگذارید و به هرکس فرصت دهید به‌ترتیب سخن بگوید.
  3. هنگام زیان حل‌نشده، جامعه باید در پی راه‌حلی عادلانه باشد و بازماندگان را به سوگندهای بی‌پایه وادار نکند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.