کتاب قسامه، قصاص و دیات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 4718

متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب قسامه، قصاص و دیات
سنن النسائي

روایت

متن عربی

قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ الأَنْصَارِيَّ وَمُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي حَوَائِجِهِمَا فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ فَقَدِمَ مُحَيِّصَةُ فَأَتَى هُوَ وَأَخُوهُ حُوَيِّصَةُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَهَبَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ لِيَتَكَلَّمَ لِمَكَانِهِ مِنْ أَخِيهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَبِّرْ كَبِّرْ ‏"‏ ‏.‏ فَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ فَذَكَرُوا شَأْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَهْلٍ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَتَحْلِفُونَ خَمْسِينَ يَمِينًا وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ أَوْ قَاتِلِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ قَالَ يَحْيَى فَزَعَمَ بُشَيْرٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَدَاهُ مِنْ عِنْدِهِ ‏.‏ خَالَفَهُمْ سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدٍ الطَّائِيُّ ‏.‏

ترجمه

حارث بن مسکین گفت که این حدیث در حضور او خوانده شد و من می‌شنیدم، از ابن قاسم، مالک برایم روایت کرد، از یحیی بن سعید، از بشیر بن یسار که به او خبر داد که عبدالله بن سهل انصاری و محیصه بن مسعود به خیبر رفتند و برای انجام کارهایشان از هم جدا شدند. سپس عبدالله بن سهل کشته شد. آنگاه محیصه بازگشت و همراه برادرش حویصه و عبدالرحمن بن سهل به خدمت رسول خدا ﷺ شرفیاب شدند. عبدالرحمن خواست سخن بگوید زیرا برادر مقتول بود، اما رسول خدا ﷺ فرمودند:

«بزرگ‌ترها اول صحبت کنند، بزرگ‌ترها اول صحبت کنند.» سپس حویصه و محیصه سخن گفتند و ماجرای عبدالله بن سهل را شرح دادند. رسول خدا ﷺ به آنان فرمودند: «آیا حاضرید پنجاه قسم بخورید تا مستحق دریافت خون‌بهای همراهتان یا قصاص قاتلتان شوید؟» مالک گفت: یحیی گفت: بشیر ادعا کرد که رسول خدا ﷺ خون‌بها را از اموال خودشان پرداخت کردند. اما سعید بن عبید طائی در این روایت با آنان مخالفت کرده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در قتلِ حل‌نشده، قَسامه سوگندها و رسیدگی عادلانه را سامان می‌دهد.

پیشینه و سبب بیان

عبدالله بن سهل پس از آن‌که همراه مُحَیِّصه به خیبر رفتند و هر یک به کار خود پرداختند، کشته شد. خویشاوندان او موضوع را نزد پیامبر ﷺ مطرح کردند.

توضیح واژه‌های دشوار
قَسامه

رویه‌ای ویژه شامل سوگندها در پروندهٔ قتلی که با شیوهٔ معمول اثبات نشده است.

خون‌بها

غرامت مالی بابت مرگ یک شخص، طبق احکام شریعت اسلامی.

قصاص

مجازاتی که طبق قانون برای جنایت منتهی به مرگ تعیین می‌شود و افراد عادی حق ندارند خودسرانه آن را اجرا کنند.

برداشت‌های عالمان

فقیهان کلاسیک این روایت را در مبحث احکام قَسامه بررسی می‌کنند. آنان از آن چنین برداشت می‌کنند که در پروندهٔ قتل می‌توان طبق رویه‌ای معین سوگند خواست و اتهام، بدون مبنای معتبر شرعی و قانونی، به قصاص نمی‌انجامد. شرایط دقیق، ترتیب سوگندها و پیامدها در مذاهب فقهی متفاوت است. همچنین روایت می‌گوید پیامبر ﷺ خون‌بها را از دارایی خود پرداخت کرد؛ اما در طریق دیگری از روایت، دربارهٔ این جزئیات تفاوتی آمده است.

درس‌هایی برای امروز
  1. اتهام جدی قتل را نزد قاضی صلاحیت‌دار مطرح کنید و از اقدام خودسرانه بپرهیزید.
  2. در اختلاف‌ها، رویهٔ مقرر را دنبال کنید و در بررسی شواهد و سوگندها دقت به خرج دهید.
  3. در گفت‌وگوها با احترام به بزرگ‌ترها فرصت دهید، بی‌آن‌که حقوق افراد درگیر نادیده گرفته شود.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.