کتاب قسامه، قصاص و دیات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 4720

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Amr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Shadhکتاب: کتاب قسامه، قصاص و دیات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

از النسائي تا پیامبر ﷺ

Shadh
  1. 1مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍآن را به النسائي روایت کرد
  2. 2رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ
  3. 3عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الأَخْنَسِ
  4. 4عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ
  5. 5أَبِيهِ
  6. 6جَدِّهِ
  7. 7رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الأَخْنَسِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ ابْنَ مُحَيِّصَةَ الأَصْغَرَ، أَصْبَحَ قَتِيلاً عَلَى أَبْوَابِ خَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَقِمْ شَاهِدَيْنِ عَلَى مَنْ قَتَلَهُ أَدْفَعْهُ إِلَيْكُمْ بِرُمَّتِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمِنْ أَيْنَ أُصِيبُ شَاهِدَيْنِ وَإِنَّمَا أَصْبَحَ قَتِيلاً عَلَى أَبْوَابِهِمْ قَالَ ‏"‏ فَتَحْلِفُ خَمْسِينَ قَسَامَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ أَحْلِفُ عَلَى مَا لاَ أَعْلَمُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَنَسْتَحْلِفُ مِنْهُمْ خَمْسِينَ قَسَامَةً ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ نَسْتَحْلِفُهُمْ وَهُمُ الْيَهُودُ فَقَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دِيَتَهُ عَلَيْهِمْ وَأَعَانَهُمْ بِنِصْفِهَا ‏.‏

ترجمه

محمد بن معمر به ما خبر داد و گفت: روح بن عباده برای ما حدیث کرد و گفت: عبیدالله بن اَخْنَس برای ما حدیث کرد، از عمرو بن شعیب، از پدرش، از جدش که پسر کوچک مُحَیِّصه صبحگاهان در درب‌های خیبر کشته یافت شد. پس رسول الله ﷺ فرمودند:

«دو شاهد بیاورید که چه کسی او را کشته است تا او را کاملاً به شما تحویل دهم.» او عرض کرد: «ای رسول خدا! از کجا دو شاهد بیاورم در حالی که او صبحگاهان در درب‌های آنان کشته یافته شده است؟» حضرت فرمودند: «پس آیا پنجاه قسم (قَسامه) می‌خورید؟» او عرض کرد: «ای رسول خدا! چگونه بر چیزی که نمی‌دانم قسم بخورم؟» آنگاه رسول الله ﷺ فرمودند: «پس آیا پنجاه قسم از آنان را می‌پذیرید؟» او عرض کرد: «ای رسول خدا! چگونه قسم‌های آنان را بپذیریم در حالی که آنان یهودی هستند؟» سپس رسول الله ﷺ پرداخت دیه را بر آنان واجب کردند و خود نیمی از آن را به عنوان کمک پرداخت نمودند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در پروندهٔ قتل حل‌نشده، پیامبر ﷺ حدود اثبات دعوا و پرداخت دیه را مشخص می‌کند.

پیشینه و سبب بیان

در متن آمده است که پسر کوچک‌تر مُحَیِّصه در نزدیکی دروازه‌های خیبر کشته‌شده پیدا شد.

توضیح واژه‌های دشوار
قَسامه

آیین ویژه‌ای شامل سوگندهای مکرر در پروندهٔ قتل است، هنگامی که شواهد مستقیم در دسترس نباشد.

دیه

خون‌بها؛ جبران مالی برای فرد کشته‌شده، مطابق احکام فقه اسلامی.

برداشت‌های عالمان

فقیهان کلاسیک این روایت را در بحث چگونگی اجرای قسامه بررسی می‌کنند؛ یعنی هنگامی که جسدی پیدا شده و قاتل با شهادت معمول اثبات نشده است. آنان از روایت نتیجه می‌گیرند که صرفِ ظن، مجوز محکوم‌کردن کسی به قصاص نیست و آیین سوگندها باید با دقت رعایت شود. مذاهب فقهی دربارهٔ برخی جزئیات قسامه، مانند اینکه چه کسانی سوگند می‌خورند و دیه چه زمانی واجب می‌شود، اختلاف دارند. بخش پایانی نیز از توافقی سخن می‌گوید که بر اساس آن یهودیان خیبر دیه را پرداخت کردند و پیامبر ﷺ نیمی از آن را بر عهده گرفت.

درس‌هایی برای امروز
  1. کسی را تنها بر پایهٔ ظن مجرم ندانید؛ ادله را از تشریفات دادرسی به‌دقت جدا کنید.
  2. هرگز دربارهٔ واقعیتی که از آن آگاهی ندارید سوگند نخورید.
  3. در جراحت شدید یا پروندهٔ قتل، قاضیِ دارای صلاحیت باید قواعد اثبات و هرگونه جبران را تعیین کند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.