کتاب قسامه، قصاص و دیات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 4726

روایت‌شده توسط Wa'il ibn Hujr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب قسامه، قصاص و دیات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Wa'il ibn Hujr

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، - وَهُوَ الْحَوْضِيُّ - قَالَ حَدَّثَنَا جَامِعُ بْنُ مَطَرٍ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنْتُ قَاعِدًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ رَجُلٌ فِي عُنُقِهِ نِسْعَةٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا وَأَخِي كَانَا فِي جُبٍّ يَحْفِرَانِهَا فَرَفَعَ الْمِنْقَارَ فَضَرَبَ بِهِ رَأْسَ صَاحِبِهِ فَقَتَلَهُ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اعْفُ عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏ فَأَبَى وَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّ هَذَا وَأَخِي كَانَا فِي جُبٍّ يَحْفِرَانِهَا فَرَفَعَ الْمِنْقَارَ فَضَرَبَ بِهِ رَأْسَ صَاحِبِهِ فَقَتَلَهُ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اعْفُ عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏ فَأَبَى ثُمَّ قَامَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا وَأَخِي كَانَا فِي جُبٍّ يَحْفِرَانِهَا فَرَفَعَ الْمِنْقَارَ - أُرَاهُ قَالَ - فَضَرَبَ رَأْسَ صَاحِبِهِ فَقَتَلَهُ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اعْفُ عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏ فَأَبَى قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ إِنْ قَتَلْتَهُ كُنْتَ مِثْلَهُ ‏"‏ ‏.‏ فَخَرَجَ بِهِ حَتَّى جَاوَزَ فَنَادَيْنَاهُ أَمَا تَسْمَعُ مَا يَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَجَعَ فَقَالَ إِنْ قَتَلْتُهُ كُنْتُ مِثْلَهُ قَالَ ‏"‏ نَعَمِ اعْفُ ‏"‏ ‏.‏ فَخَرَجَ يَجُرُّ نِسْعَتَهُ حَتَّى خَفِيَ عَلَيْنَا ‏.‏

ترجمه

عمرو بن منصور به ما خبر داد و گفت: حفص بن عمر — که همان حوضی است — برای ما حدیث کرد و گفت: جامع بن مطر از علقمه بن وائل، از پدرش روایت کرده است که گفت:

«در محضر رسول خدا ﷺ نشسته بودم که مردی با طنابی بر گردن آمد و عرض کرد: ای رسول خدا، این شخص و برادرم مشغول کندن چاهی بودند که او کلنگ خود را بلند کرد و بر سر همراهش کوبید و او را کشت.» پیامبر ﷺ فرمودند: «او را ببخش.» اما آن مرد امتناع کرد و گفت: «ای پیامبر خدا، این شخص و برادرم مشغول کندن چاهی بودند که او کلنگ خود را بلند کرد و بر سر همراهش کوبید و او را کشت.» حضرت فرمودند: «او را ببخش.» اما باز هم امتناع کرد. سپس برخاست و گفت: «ای رسول خدا، این شخص و برادرم مشغول کندن چاهی بودند که او کلنگ خود را بلند کرد — گمان کنم ایشان چنین فرمودند — و بر سر همراهش کوبید و او را کشت.» حضرت فرمودند: «او را ببخش.» اما او دوباره امتناع ورزید. حضرت فرمودند: «برو، اما اگر او را بکشی، تو نیز مانند او خواهی شد.» پس او قاتل را بیرون برد تا اینکه از محدوده خارج شد؛ ما او را صدا زدیم: «آیا نشنیدی رسول خدا ﷺ چه فرمودند؟» او بازگشت و پرسید: «اگر او را بکشم، آیا من هم مانند او خواهم شد؟» حضرت فرمودند: «بله، او را ببخش.» سپس در حالی که طنابش را می‌کشید رفت تا از دیدگان ما پنهان شد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ بازمانده را به گذشت تشویق می‌کند و دربارهٔ انتقام‌گیری خودسرانه هشدار می‌دهد.

توضیح واژه‌های دشوار
کلنگ

ابزاری سنگین با سری فلزی و نوک‌تیز که برای سست‌کردن خاک سخت به کار می‌رود.

قصاص

مجازاتی که در چارچوب قانون در پاسخ به جرم اجرا می‌شود؛ مجوزی برای اجرای خودسرانهٔ عدالت نیست.

طناب دور گردنش

ریسمانی که با آن مرد را نگه داشته بودند یا نزد پیامبر ﷺ آورده بودند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت می‌کنند که گذشت در مورد قتل، انتخابی پسندیده است؛ اما حق قصاص به‌خودی‌خود از میان نمی‌رود. هشدار پیامبر ﷺ بازمانده را محدود می‌کند: کشتنِ خودسرانه ممکن است او را به مجرم تبدیل کند. بررسی قصاص و چشم‌پوشی احتمالی از آن، در صلاحیت مراجع قضایی ذی‌صلاح است؛ هر چهار مکتب فقهی اهل‌سنت، گذشتِ صاحب حق را در چارچوب احکام شریعت اسلامی امکانی معتبر می‌دانند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در یک درگیری جدی، شخصاً دست به انتقام نزنید؛ موضوع را به مرجع قضایی ذی‌صلاح ارجاع دهید.
  2. کسی که مورد ستم قرار گرفته می‌تواند گذشت را در نظر بگیرد، بی‌آنکه برای این کار تحت فشار قرار گیرد.
  3. هنگام خشم، پیش از اقدام مشورت کنید و به خود فرصت دهید آرام شوید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.