کتاب قسامه، قصاص و دیات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 4801

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Amr ibn al-As. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Hasan (خوب)کتاب: کتاب قسامه، قصاص و دیات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

از النسائي تا پیامبر ﷺ

Hasan (خوب)
  1. 1أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَآن را به النسائي روایت کرد
  2. 2يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ
  3. 3مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ
  4. 4سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى
  5. 5عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ
  6. 6أَبِيهِ
  7. 7جَدِّهِ
  8. 8رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ قُتِلَ خَطَأً فَدِيَتُهُ مِائَةٌ مِنَ الإِبِلِ ثَلاَثُونَ بِنْتَ مَخَاضٍ وَثَلاَثُونَ بِنْتَ لَبُونٍ وَثَلاَثُونَ حِقَّةً وَعَشْرَةٌ بَنِي لَبُونٍ ذُكُورٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُقَوِّمُهَا عَلَى أَهْلِ الْقُرَى أَرْبَعَمِائَةَ دِينَارٍ أَوْ عِدْلَهَا مِنَ الْوَرِقِ وَيُقَوِّمُهَا عَلَى أَهْلِ الإِبِلِ إِذَا غَلَتْ رَفَعَ فِي قِيمَتِهَا وَإِذَا هَانَتْ نَقَصَ مِنْ قِيمَتِهَا عَلَى نَحْوِ الزَّمَانِ مَا كَانَ فَبَلَغَ قِيمَتُهَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا بَيْنَ الأَرْبَعِمِائَةِ دِينَارٍ إِلَى ثَمَانَمِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عِدْلَهَا مِنَ الْوَرِقِ ‏.‏ قَالَ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ مَنْ كَانَ عَقْلُهُ فِي الْبَقَرِ عَلَى أَهْلِ الْبَقَرِ مِائَتَىْ بَقَرَةٍ وَمَنْ كَانَ عَقْلُهُ فِي الشَّاةِ أَلْفَىْ شَاةٍ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ الْعَقْلَ مِيرَاثٌ بَيْنَ وَرَثَةِ الْقَتِيلِ عَلَى فَرَائِضِهِمْ فَمَا فَضَلَ فَلِلْعَصَبَةِ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَعْقِلَ عَلَى الْمَرْأَةِ عَصَبَتُهَا مَنْ كَانُوا وَلاَ يَرِثُونَ مِنْهُ شَيْئًا إِلاَّ مَا فَضَلَ عَنْ وَرَثَتِهَا وَإِنْ قُتِلَتْ فَعَقْلُهَا بَيْنَ وَرَثَتِهَا وَهُمْ يَقْتُلُونَ قَاتِلَهَا ‏.‏

ترجمه

احمد بن سلیمان به ما خبر داد و گفت: یزید بن هارون برای ما حدیث کرد و گفت: محمد بن راشد از سلیمان بن موسی، از عمرو بن شعیب، از پدرش و از جدّش به ما خبر داد که رسول الله ﷺ فرمودند:

«هر کس به اشتباه کشته شود، دیه او صد شتر است: سی بنت مخاض، سی بنت لبون، سی حِقّه و ده بنی لبون نر.» و رسول الله ﷺ برای اهل روستاها ارزش آن را چهارصد دینار یا معادل آن از نقره تعیین می‌کردند. و هنگام تعیین قیمت برای صاحبان شتر، هرگاه قیمت‌ها بالا می‌رفت، ارزش آن را افزایش می‌دادند و هرگاه قیمت‌ها پایین می‌آمد، از ارزش آن می‌کاستند، بسته به شرایط زمان. چنانکه در عهد رسول الله ﷺ ارزش آن بین چهارصد تا هشتصد دینار یا معادل آن از نقره بود. و رسول الله ﷺ حکم کردند که هر کس دیه‌اش با گاو پرداخت شود، بر عهده دامداران گاودار دویست گاو است و هر کس دیه‌اش با گوسفند پرداخت شود، بر عهده دامداران گوسفنددار دو هزار گوسفند است. و رسول الله ﷺ حکم کردند که دیه میراثی میان ورثه مقتول بر اساس سهم‌الارثشان است و آنچه اضافه آمد، برای عصبه است. و رسول الله ﷺ حکم کردند که اگر زنی مرتکب قتل شود، عصبه او، هر که باشند، باید دیه را بپردازند، اما چیزی از او به ارث نمی‌برند مگر آنچه پس از سهم ورثه‌اش باقی بماند؛ و اگر زنی کشته شود، دیه او میان ورثه‌اش تقسیم می‌شود و آنان حق قصاص قاتل او را دارند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

حدیث درباره دیه در مرگ ناشی از حادثه و نحوه تقسیم آن است.

توضیح واژه‌های دشوار
دیه

غرامت مالی‌ای که طبق احکام حقوق اسلامی در برخی موارد قتل یا جراحت ناروا واجب می‌شود.

عَصَبه

برخی خویشاوندان مرد که طبق قواعد ارث ممکن است باقیمانده ارث را دریافت کنند و در بعضی موارد در پرداخت دیه سهم داشته باشند.

بنت مَخاض، بنت لَبون و حِقّه

نام شترهای ماده در سنین مختلف؛ متن همچنین به شترهای نر جوان اشاره می‌کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که در مرگ غیرعمد، دیه‌ای معین واجب است که می‌تواند به‌صورت گونه‌های مختلف دام یا معادل پولی آن پرداخت شود. همچنین دیه جزو ترکه قربانی است و میان وارثان بر پایه سهم‌های مقررشان تقسیم می‌شود. جزئیات مسئولیت پرداخت و تقسیم دیه در چارچوب قواعد مذاهب فقهی بررسی می‌شود؛ این حدیث مجوز انتقام‌گیری خودسرانه نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. مرگ ناشی از حادثه را بی‌درنگ به مراجع ذی‌صلاح و عالمان فقهی متخصص ارجاع دهید؛ دست به انتقام‌گیری شخصی نزنید.
  2. غرامت را حق بازماندگان بدانید و آن را طبق قواعد جاری ارث تقسیم کنید.
  3. توافق‌های مربوط به مسئولیت و غرامت را دقیق ثبت کنید تا حقوق همه طرف‌های درگیر حفظ شود.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.