کتاب قطع دست سارق · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 4959

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Amr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

-کتاب: کتاب قطع دست سارق
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Amr

-

روایت

متن عربی

قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ مُزَيْنَةَ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ تَرَى فِي حَرِيسَةِ الْجَبَلِ فَقَالَ ‏"‏ هِيَ وَمِثْلُهَا وَالنَّكَالُ وَلَيْسَ فِي شَىْءٍ مِنَ الْمَاشِيَةِ قَطْعٌ إِلاَّ فِيمَا آوَاهُ الْمُرَاحُ فَبَلَغَ ثَمَنَ الْمِجَنِّ فَفِيهِ قَطْعُ الْيَدِ وَمَا لَمْ يَبْلُغْ ثَمَنَ الْمِجَنِّ فَفِيهِ غَرَامَةُ مِثْلَيْهِ وَجَلَدَاتُ نَكَالٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ تَرَى فِي الثَّمَرِ الْمُعَلَّقِ قَالَ ‏"‏ هُوَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ وَالنَّكَالُ وَلَيْسَ فِي شَىْءٍ مِنَ الثَّمَرِ الْمُعَلَّقِ قَطْعٌ إِلاَّ فِيمَا آوَاهُ الْجَرِينُ فَمَا أُخِذَ مِنَ الْجَرِينِ فَبَلَغَ ثَمَنَ الْمِجَنِّ فَفِيهِ الْقَطْعُ وَمَا لَمْ يَبْلُغْ ثَمَنَ الْمِجَنِّ فَفِيهِ غَرَامَةُ مِثْلَيْهِ وَجَلَدَاتُ نَكَالٍ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

حارث بن مسکین در حالی که من می‌شنیدم، نزد او خواند، از ابن وهب، گفت: عمرو بن حارث و هشام بن سعد به من خبر دادند، از عمرو بن شعیب، از پدرش، از جدش عبدالله بن عمرو، که مردی از قبیله مزینه نزد رسول خدا ﷺ آمد و عرض کرد:

«ای رسول خدا! نظر شما درباره چوپانی که در کوهستان دزدیده شود چیست؟» ایشان فرمودند: «غرامت آن دو برابر قیمت آن و تعزیر است. در سرقت دام قطع دست نیست، مگر اینکه از آغل برده شده باشد؛ اگر ارزش آن به قیمت سپر برسد، دست سارق قطع می‌شود. و اگر ارزش آن به قیمت سپر نرسد، باید غرامت دو برابر آن را بپردازد و به عنوان مجازات شلاق بخورد.» عرض کرد: «ای رسول خدا! نظر شما درباره میوه‌ای که هنوز بر درخت آویزان است چیست؟» فرمودند: «غرامت آن دو برابر قیمت آن و تعزیر است. در سرقت میوه آویزان بر درخت قطع دست نیست، مگر اینکه از انبار (جرین) برده شده باشد؛ پس آنچه از انبار برداشته شود و ارزش آن به قیمت سپر برسد، حکم آن قطع دست است. و اگر ارزش آن به قیمت سپر نرسد، باید غرامت دو برابر آن را بپردازد و به عنوان مجازات شلاق بخورد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

سرقت از چراگاه باز از نظر حقوقی با سرقت از محل نگهداری امن تفاوت دارد.

توضیح واژه‌های دشوار
ḥarīsat al-jabal

دام‌هایی که در چراگاه باز یا بر دامنه کوه می‌چرند و در آغل محصور نیستند.

al-mirāḥ

محوطه محصور یا آغلی که دام‌ها شب‌ها در آن نگهداری می‌شوند.

بهای یک سپر

حد نصاب ارزش مالِ دزدیده‌شده؛ ارزش دقیق پولی آن بسته به زمان و مکان متفاوت است.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که مجازات کلاسیک سرقت بر هر مورد ربودن مال اعمال نمی‌شود؛ از جمله حد نصاب ارزش مال و این‌که مال در محل نگهداریِ حفاظت‌شده بوده است، اهمیت دارد. مذاهب فقهی جزئیات و شرایط را بررسی می‌کنند، از جمله این‌که چه چیزی نگهداریِ کافی به شمار می‌آید و حد نصاب ارزش چگونه تعیین می‌شود. دوبرابر شدن غرامتِ یادشده و مجازات بدنی را نمی‌توان بی‌درنگ قاعده‌ای کلی و همیشگی دانست؛ رسیدگی و اجرای حدود در صلاحیت حاکمیت عمومیِ دارای اختیار و تابع فرایند حقوقیِ پذیرفته‌شده است.

درس‌هایی برای امروز
  1. از اموال باارزش به‌خوبی محافظت کنید و محل نگهداری دام‌ها و کالاها را روشن سازید.
  2. بر پایه گمان کسی را متهم نکنید؛ اثبات و رسیدگی را به مراجع ذی‌صلاح بسپارید.
  3. قواعد مربوط به حدود را شخصاً اجرا نکنید؛ چنین مسائلی نیازمند حاکمیتِ دارای اختیار و فرایند حقوقی دقیق است.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.