کتاب آداب قضات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 5400

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب آداب قضات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَتْ مُلُوكٌ بَعْدَ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ عَلَيْهِ الصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ بَدَّلُوا التَّوْرَاةَ وَالإِنْجِيلَ وَكَانَ فِيهِمْ مُؤْمِنُونَ يَقْرَءُونَ التَّوْرَاةَ قِيلَ لِمُلُوكِهِمْ مَا نَجِدُ شَتْمًا أَشَدَّ مِنْ شَتْمٍ يَشْتِمُونَّا هَؤُلاَءِ إِنَّهُمْ يَقْرَءُونَ ‏{‏وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ‏}‏ وَهَؤُلاَءِ الآيَاتِ مَعَ مَا يَعِيبُونَّا بِهِ فِي أَعْمَالِنَا فِي قِرَاءَتِهِمْ فَادْعُهُمْ فَلْيَقْرَءُوا كَمَا نَقْرَأُ وَلْيُؤْمِنُوا كَمَا آمَنَّا‏.‏ فَدَعَاهُمْ فَجَمَعَهُمْ وَعَرَضَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلَ أَوْ يَتْرُكُوا قِرَاءَةَ التَّوْرَاةِ وَالإِنْجِيلِ إِلاَّ مَا بَدَّلُوا مِنْهَا فَقَالُوا مَا تُرِيدُونَ إِلَى ذَلِكَ دَعُونَا‏.‏ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمُ ابْنُوا لَنَا أُسْطُوَانَةً ثُمَّ ارْفَعُونَا إِلَيْهَا ثُمَّ اعْطُونَا شَيْئًا نَرْفَعُ بِهِ طَعَامَنَا وَشَرَابَنَا فَلاَ نَرِدُ عَلَيْكُمْ‏.‏ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ دَعُونَا نَسِيحُ فِي الأَرْضِ وَنَهِيمُ وَنَشْرَبُ كَمَا يَشْرَبُ الْوَحْشُ فَإِنْ قَدَرْتُمْ عَلَيْنَا فِي أَرْضِكُمْ فَاقْتُلُونَا‏.‏ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمُ ابْنُوا لَنَا دُورًا فِي الْفَيَافِي وَنَحْتَفِرُ الآبَارَ وَنَحْتَرِثُ الْبُقُولَ فَلاَ نَرِدُ عَلَيْكُمْ وَلاَ نَمُرُّ بِكُمْ وَلَيْسَ أَحَدٌ مِنَ الْقَبَائِلِ إِلاَّ وَلَهُ حَمِيمٌ فِيهِمْ‏.‏ قَالَ فَفَعَلُوا ذَلِكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏وَرَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا مَا كَتَبْنَاهَا عَلَيْهِمْ إِلاَّ ابْتِغَاءَ رِضْوَانِ اللَّهِ فَمَا رَعَوْهَا حَقَّ رِعَايَتِهَا‏}‏ وَالآخَرُونَ قَالُوا نَتَعَبَّدُ كَمَا تَعَبَّدَ فُلاَنٌ وَنَسِيحُ كَمَا سَاحَ فُلاَنٌ وَنَتَّخِذُ دُورًا كَمَا اتَّخَذَ فُلاَنٌ‏.‏ وَهُمْ عَلَى شِرْكِهِمْ لاَ عِلْمَ لَهُمْ بِإِيمَانِ الَّذِينَ اقْتَدَوْا بِهِ فَلَمَّا بَعَثَ اللَّهُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ إِلاَّ قَلِيلٌ انْحَطَّ رَجُلٌ مِنْ صَوْمَعَتِهِ وَجَاءَ سَائِحٌ مِنْ سِيَاحَتِهِ وَصَاحِبُ الدَّيْرِ مِنْ دَيْرِهِ فَآمَنُوا بِهِ وَصَدَّقُوهُ فَقَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى ‏{‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَآمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ‏}‏ أَجْرَيْنِ بِإِيمَانِهِمْ بِعِيسَى وَبِالتَّوْرَاةِ وَالإِنْجِيلِ وَبِإِيمَانِهِمْ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم وَتَصْدِيقِهِمْ قَالَ ‏{‏يَجْعَلْ لَكُمْ نُورًا تَمْشُونَ بِهِ‏}‏ الْقُرْآنَ وَاتِّبَاعَهُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏{‏لِئَلاَّ يَعْلَمَ أَهْلُ الْكِتَابِ‏}‏ يَتَشَبَّهُونَ بِكُمْ ‏{‏أَنْ لاَ يَقْدِرُونَ عَلَى شَىْءٍ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ‏}‏ الآيَةَ‏.‏

ترجمه

حسین بن حریث به ما خبر داد و گفت: فضل بن موسی به ما اطلاع داد، از سفیان بن سعید، از عطاء بن سائب، از سعید بن جبیر، از ابن عباس رضی الله عنهما که فرمود: پس از عیسی بن مریم علیهما الصلاة والسلام پادشاهانی بودند که تورات و انجیل را تحریف کردند، اما در میان آنان مؤمنانی بودند که تورات را می‌خواندند. به پادشاهانشان گفته شد:

«ما هیچ دشنامی سخت‌تر از دشنام این افراد نمی‌یابیم که به ما توهین می‌کنند و این آیه را می‌خوانند: {و هر کس به آنچه خدا نازل کرده حکم نکند، پس آنان همان کافران هستند}. آنها این آیات و آیات دیگری را که اعمال ما را سرزنش می‌کند، در تلاوت خود می‌خوانند؛ پس آنان را فرا بخوانید تا همان‌گونه که ما می‌خوانیم، بخوانند و همان‌گونه که ما ایمان آورده‌ایم، ایمان بیاورند.» پس پادشاه آنان را فرا خواند و گرد هم آورد و به آنان پیشنهاد داد که یا کشته شوند و یا خواندن تورات و انجیل را رها کنند، مگر آنچه را که تحریف شده است. آنان گفتند: «چرا ما را به این کار وا می‌دارید؟ ما را به حال خود بگذارید.» گروهی از آنان گفتند: «برای ما ستونی بلند بسازید و ما را بر آن بالا ببرید، سپس وسیله‌ای به ما بدهید تا غذا و نوشیدنی خود را بالا بکشیم تا دیگر نزد شما نیاییم.» گروهی دیگر گفتند: «ما را رها کنید تا در زمین بگردیم و سرگردان شویم و همچون حیوانات وحشی بنوشیم؛ اگر در سرزمین خود بر ما دست یافتید، ما را بکشید.» و گروهی دیگر گفتند: «برای ما در بیابان‌ها خانه‌هایی بسازید، ما چاه‌ها را حفر می‌کنیم و سبزیجات می‌کاریم، نه نزد شما می‌آییم و نه از مسیرتان عبور می‌کنیم، زیرا هیچ قبیله‌ای نیست که خویشاوندی از ما در میان آنان نباشد.» راوی گوید: آنان چنین کردند، پس خداوند عزوجل این آیه را نازل فرمود: {و رهبانیتی که خود بدعت نهادند، ما آن را بر ایشان ننوشته بودیم، جز برای طلب خشنودی خدا، ولی آن را چنانکه شایسته رعایت بود، رعایت نکردند.} و دیگران گفتند: «ما مانند فلانی عبادت خواهیم کرد، مانند فلانی سفر خواهیم کرد و مانند فلانی خانه‌هایی اختیار خواهیم نمود.» در حالی که آنان بر شرک خود باقی بودند و از ایمان کسانی که از آنان پیروی می‌کردند، هیچ دانشی نداشتند. چون خداوند پیامبر ﷺ را مبعوث فرمود و تنها اندکی از آن مؤمنان باقی مانده بودند، مردی از صومعه خود پایین آمد، سیاحت‌کننده‌ای از سفر خود بازگشت و صاحب دیری از دیر خود خارج شد و همگی به پیامبر ﷺ ایمان آوردند و او را تصدیق کردند. آنگاه خداوند تبارک و تعالی فرمود: {ای کسانی که ایمان آورده‌اید، تقوای الهی پیشه کنید و به رسول او ایمان آورید تا دو بهره از رحمتش به شما عطا کند} یعنی دو پاداش؛ یکی به خاطر ایمانشان به عیسی و تورات و انجیل، و دیگری به خاطر ایمانشان به محمد ﷺ و تصدیق او. و فرمود: {و نوری برای شما قرار دهد که به واسطه آن راه روید} منظور قرآن و پیروی از پیامبر ﷺ است. و فرمود: {تا اهل کتاب بدانند} که نمی‌توانند مانند شما باشند {که بر چیزی از فضل خدا توانایی ندارند} انتهای آیه.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

مؤمنان استوار بر ایمان خود پای فشردند و از محمد ﷺ پیروی کردند.

پیشینه و سبب بیان

بر اساس این گزارش، پادشاهان پس از عیسی ﷺ تورات و انجیل را دگرگون کردند و مؤمنانی را که همچنان متون اصلی را می‌خواندند، آزار دادند. در پی آن، برخی مؤمنان گوشه‌نشینی را برگزیدند؛ و هنگامی که محمد ﷺ مبعوث شد، شماری از بازماندگان آنان به او ایمان آوردند.

توضیح واژه‌های دشوار
رهبانیت

زندگی در انزوا و پرهیز از امور دنیوی در قالبی دینی، مانند زندگی در صومعه یا حجره.

موقوف

روایتی که به یکی از صحابه ختم می‌شود و به‌عنوان سخن پیامبر ﷺ نقل نشده است.

تورات و انجیل

وحی‌هایی که بنا بر اسلام به‌ترتیب بر موسی و عیسی ﷺ نازل شدند.

برداشت‌های عالمان

مفسران کلاسیک آیه مربوط به رهبانیتِ خودساخته را با مرز میان اخلاص در بندگی و آیین‌های دینی‌ای پیوند می‌دهند که خدا مقرر نکرده است. این روایت مؤمنانی را می‌ستاید که ایمان خود را حفظ کردند و هنگامی که پیام محمد ﷺ به آنان رسید، او را تصدیق کردند. از آن نمی‌آموزیم که گوشه‌نشینی به‌خودی‌خود راه رسیدن به خداست: عبادت باید با وحی هدایت شود و پیروی، مستلزم آگاهی از دینِ کسی است که از او پیروی می‌شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از پیروی از کسی، ادعاهای دینی را با تکیه بر دانش معتبر بررسی کنید.
  2. حتی وقتی فشار حاکمان یا اطرافیان کار را دشوار می‌کند، به حقیقت پایبند بمانید.
  3. عبادت خود را بر پایه وحی سامان دهید و گوشه‌نشینیِ شخصی را به تکلیفی دینی که خود ساخته‌اید تبدیل نکنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.