کتاب آداب قضات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 5416

روایت‌شده توسط Abdullah ibn al-Zubair. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب آداب قضات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

از النسائي تا عُرْوَةَ

Sahih (معتبر)
  1. 1قُتَيْبَةُآن را به النسائي روایت کرد
  2. 2اللَّيْثُ
  3. 3ابْنِ شِهَابٍ
  4. 4عُرْوَةَ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ حَدَّثَهُ أَنَّ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ خَاصَمَ الزُّبَيْرَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي شِرَاجِ الْحَرَّةِ الَّتِي يَسْقُونَ بِهَا النَّخْلَ فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ سَرِّحِ الْمَاءَ يَمُرَّ ‏.‏ فَأَبَى عَلَيْهِ فَاخْتَصَمُوا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اسْقِ يَا زُبَيْرُ ثُمَّ أَرْسِلِ الْمَاءَ إِلَى جَارِكَ ‏"‏ ‏.‏ فَغَضِبَ الأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ كَانَ ابْنَ عَمَّتِكَ فَتَلَوَّنَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا زُبَيْرُ اسْقِ ثُمَّ احْبِسِ الْمَاءَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الزُّبَيْرُ إِنِّي أَحْسَبُ أَنَّ هَذِهِ الآيَةَ نَزَلَتْ فِي ذَلِكَ ‏{‏ فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ ‏}‏ الآيَةَ ‏.‏

ترجمه

قتیبه به ما خبر داد و گفت: لیث برای ما حدیث کرد، از ابن شهاب، از عروه، که عبدالله بن زبیر به او خبر داده است که مردی از انصار بر سر جوی آب حرّه که با آن نخل‌ها را آبیاری می‌کردند، با زبیر نزد رسول الله ﷺ به نزاع برخاست. مرد انصاری گفت:

«آب را رها کن تا بگذرد.» اما زبیر امتناع ورزید. سپس نزد رسول الله ﷺ به محاکمه آمدند. رسول الله ﷺ فرمود: «ای زبیر! آبیاری کن، سپس آب را برای همسایه‌ات رها ساز.» مرد انصاری خشمگین شد و گفت: «ای رسول خدا! آیا چون پسر عمه‌ات است چنین حکم می‌کنی؟» چهره رسول الله ﷺ از شدت خشم تغییر رنگ داد و فرمود: «ای زبیر! آبیاری کن، سپس آب را نگه دار تا به دیواره بازگردد.» زبیر گفت: «گمان می‌کنم این آیه در همین باره نازل شده است: {پس به پروردگارت سوگند که ایمان نمی‌آورند...} تا پایان آیه."

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

قاضی باید عادلانه داوری کند و حکم خود را بپذیرد.

پیشینه و سبب بیان

مردی از انصار و زبیر درباره تقسیم آب آبیاری، اختلاف خود را نزد پیامبر ﷺ بردند. پس از آنکه مرد انصاری بی‌طرفی حکم را زیر سؤال برد، پیامبر ﷺ حکم خود را روشن‌تر بیان کردند.

توضیح واژه‌های دشوار
الحَرّه

منطقه‌ای نزدیک مدینه که به سنگ‌های آتشفشانی تیره‌رنگش شناخته می‌شود.

مجرای آب

جوی یا کانالی که آب آبیاری را به زمین‌های کشاورزی می‌رساند.

دیوارها

لبه‌های کوتاه زمین که نشان می‌داد ابتدا چه مقدار آب باید در آن نگه داشته شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که قاضی می‌تواند در آغاز برای حل اختلاف، راه‌حلی معقول و عادلانه ارائه کند و اگر یکی از طرفین بی‌دلیل عدالت آن را زیر سؤال برد، حکم را دقیق‌تر و قاطع‌تر سازد. این حکم از حق مالک زمینی که در بالادست قرار دارد برای آبیاری کافی زمینش پیش از جاری شدن آب به پایین‌دست حمایت می‌کند. همچنین ماجرا نشان می‌دهد که خویشاوندی نباید موجب جانبداری شود و طرفین باید از حکم عادلانه پیروی کنند. زبیر این ماجرا را به آیه ۶۵ سوره نساء پیوند داد که درباره پذیرفتن داوری پیامبر ﷺ است.

درس‌هایی برای امروز
  1. اختلاف را نزد مرجعی صالح و بی‌طرف مطرح کنید و به هر دو طرف فرصت دهید دیدگاه خود را توضیح دهند.
  2. حکمی را به دلیل پیوند خانوادگی کسی زیر سؤال نبرید؛ آن را بر پایه عدالت و دلیل بسنجید.
  3. درباره منابع مشترک، حق هر کس را روشن و توافق‌ها را مشخص کنید و به تقسیم تعیین‌شده پایبند بمانید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.