کتاب آداب قضات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 5415

روایت‌شده توسط Wa'il ibn Hujr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب آداب قضات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Wa'il ibn Hujr

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَوْفٍ، قَالَ حَدَّثَنِي حَمْزَةُ أَبُو عُمَرَ الْعَائِذِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ وَائِلٍ، عَنْ وَائِلٍ، قَالَ شَهِدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ جَاءَ بِالْقَاتِلِ يَقُودُهُ وَلِيُّ الْمَقْتُولِ فِي نِسْعَةٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِوَلِيِّ الْمَقْتُولِ ‏"‏ أَتَعْفُو ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَتَأْخُذُ الدِّيَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَتَقْتُلُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا ذَهَبَ فَوَلَّى مِنْ عِنْدِهِ دَعَاهُ فَقَالَ ‏"‏ أَتَعْفُو ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ قَالَ ‏"‏ فَتَأْخُذُ الدِّيَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَتَقْتُلُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا ذَهَبَ فَوَلَّى مِنْ عِنْدِهِ دَعَاهُ فَقَالَ ‏"‏ أَتَعْفُو ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَتَأْخُذُ الدِّيَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَتَقْتُلُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ ‏"‏ أَمَا إِنَّكَ إِنْ عَفَوْتَ عَنْهُ يَبُوءُ بِإِثْمِهِ وَإِثْمِ صَاحِبِكَ ‏"‏ ‏.‏ فَعَفَا عَنْهُ وَتَرَكَهُ فَأَنَا رَأَيْتُهُ يَجُرُّ نِسْعَتَهُ ‏.‏

ترجمه

محمد بن بشار به ما خبر داد و گفت: یحیی بن سعید برای ما حدیث نقل کرد، از عوف، که گفت: حمزه ابوعمر عائذی برایم حدیث نقل کرد و گفت: علقمه بن وائل برای ما حدیث نقل کرد، از وائل، که گفت: من رسول الله ﷺ را دیدم آنگاه که قاتلی توسط ولیِ مقتول با بندی از چرم آورده شد. پس رسول الله ﷺ به ولیِ مقتول فرمودند:

«آیا او را می‌بخشی؟» گفت: «خیر.» فرمودند: «پس آیا دیه را می‌پذیری؟» گفت: «خیر.» فرمودند: «پس آیا او را می‌کُشی؟» گفت: «آری.» فرمودند: «او را ببر.» چون رفت و از نزد ایشان دور شد، او را فراخواندند و فرمودند: «آیا او را می‌بخشی؟» گفت: «خیر.» فرمودند: «پس آیا دیه را می‌پذیری؟» گفت: «خیر.» فرمودند: «پس آیا او را می‌کُشی؟» گفت: «آری.» فرمودند: «او را ببر.» چون رفت و از نزد ایشان دور شد، او را فراخواندند و فرمودند: «آیا او را می‌بخشی؟» گفت: «خیر.» فرمودند: «پس آیا دیه را می‌پذیری؟» گفت: «خیر.» فرمودند: «پس آیا او را می‌کُشی؟» گفت: «آری.» فرمودند: «او را ببر.» آنگاه رسول الله ﷺ در آن لحظه فرمودند: «آگاه باش که اگر او را ببخشی، او گناه خود و گناه همراهت (مقتول) را بر دوش خواهد کشید.» پس او را بخشید و رها کرد، و من دیدم که بند چرمین خود را کشان‌کشان می‌برد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

وارث میان عفو، دیه یا قصاص انتخاب می‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
دیه

خون‌بهایی که میزان آن در شرع تعیین شده و به وارثان مقتول پرداخت می‌شود.

ولیّ مقتول

وارث یا صاحب حق قانونی که می‌تواند درباره عفو یا قصاص تصمیم بگیرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که صاحب حق در قتل عمد می‌تواند عفو کند، دیه بپذیرد یا خواهان قصاص شود. قصاص انتقام‌گیری شخصی نیست؛ بلکه تابع احکام شریعت و صلاحیت قاضیِ دارای اختیار قانونی است. پرسش مکرر پیامبر ﷺ به عفو تشویق می‌کند، اما آن را واجب نمی‌سازد. سخن درباره بر دوش گرفتن گناه نشان می‌دهد که قاتل همچنان مسئول جنایت خود است؛ معنایش این نیست که مقتول گناهکار بوده است.

درس‌هایی برای امروز
  1. در برابر ستمی بزرگ، از روی خشم کور تصمیم نگیرید و از اهل دانش و مراجع قانونی مشورت بخواهید.
  2. عفو می‌تواند راهی برای آشتی و ترمیم بگشاید، بی‌آنکه شدت جرم را انکار کند.
  3. اختلاف درباره دیه یا قصاص را از راه مراجع قضایی صلاحیت‌دار حل‌وفصل کنید، نه با اقدام خودسرانه.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.