کتاب اوقات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 597

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Hasan (خوب)کتاب: کتاب اوقات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Umar

Hasan (خوب)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ شُمَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ قَارَوَنْدَا، قَالَ سَأَلْنَا سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الصَّلاَةِ، فِي السَّفَرِ فَقُلْنَا أَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَجْمَعُ بَيْنَ شَىْءٍ مِنَ الصَّلَوَاتِ فِي السَّفَرِ فَقَالَ لاَ إِلاَّ بِجَمْعٍ ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَقَالَ كَانَتْ عِنْدَهُ صَفِيَّةُ فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ أَنِّي فِي آخِرِ يَوْمٍ مِنَ الدُّنْيَا وَأَوَّلِ يَوْمٍ مِنَ الآخِرَةِ ‏.‏ فَرَكِبَ وَأَنَا مَعَهُ فَأَسْرَعَ السَّيْرَ حَتَّى حَانَتِ الصَّلاَةُ فَقَالَ لَهُ الْمُؤَذِّنُ الصَّلاَةَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏.‏ فَسَارَ حَتَّى إِذَا كَانَ بَيْنَ الصَّلاَتَيْنِ نَزَلَ فَقَالَ لِلْمُؤَذِّنِ أَقِمْ فَإِذَا سَلَّمْتُ مِنَ الظُّهْرِ فَأَقِمْ مَكَانَكَ ‏.‏ فَأَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ أَقَامَ مَكَانَهُ فَصَلَّى الْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكِبَ فَأَسْرَعَ السَّيْرَ حَتَّى غَابَتِ الشَّمْسُ فَقَالَ لَهُ الْمُؤَذِّنُ الصَّلاَةَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏.‏ فَقَالَ كَفِعْلِكَ الأَوَّلِ ‏.‏ فَسَارَ حَتَّى إِذَا اشْتَبَكَتِ النُّجُومُ نَزَلَ فَقَالَ أَقِمْ فَإِذَا سَلَّمْتُ فَأَقِمْ ‏.‏ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثَلاَثًا ثُمَّ أَقَامَ مَكَانَهُ فَصَلَّى الْعِشَاءَ الآخِرَةَ ثُمَّ سَلَّمَ وَاحِدَةً تِلْقَاءَ وَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمْ أَمْرٌ يَخْشَى فَوْتَهُ فَلْيُصَلِّ هَذِهِ الصَّلاَةَ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

عبده بن عبدالرحیم به ما خبر داد و گفت: ابن شمیل برای ما حدیث کرد و گفت: کثیر بن قاراواندا برای ما حدیث کرد و گفت: از سالم بن عبدالله درباره نماز در سفر پرسیدیم. گفتیم:

«آیا عبدالله در سفر هیچ‌یک از نمازها را جمع می‌کرد؟» او پاسخ داد: «خیر، مگر در جَمع.» سپس افزود: «در آن هنگام صفیه نزد او بود، پس صفیه پیامی برایش فرستاد که من در آخرین روز دنیا و نخستین روز آخرت هستم.» بنابراین او با شتاب سوار شد و من نیز همراهش بودم. او چنان تند رفت که وقت نماز فرا رسید. مؤذن به او گفت: «وقت نماز است، ای ابوعبدالرحمان!» اما او به راه خود ادامه داد تا زمانی که میان دو نماز قرار گرفتند. آنگاه توقف کرد و به مؤذن گفت: «اقامه بگو و چون از نماز ظهر سلام دادم، همان‌جا دوباره اقامه بگو.» پس مؤذن اقامه گفت و او نماز ظهر را دو رکعت خواند و سلام داد. سپس مؤذن همان‌جا اقامه گفت و او نماز عصر را دو رکعت خواند. بعد دوباره سوار شد و با سرعت راند تا خورشید غروب کرد. مؤذن به او گفت: «وقت نماز است، ای ابوعبدالرحمان!» او گفت: «همان کار پیشین را انجام بده.» او به راه ادامه داد تا ستارگان نمایان شدند؛ آنگاه پیاده شد و گفت: «اقامه بگو و چون سلام دادم، اقامه بگو.» پس نماز مغرب را سه رکعت خواند، سپس مؤذن همان‌جا اقامه گفت و او نماز عشا را خواند. آنگاه یک سلام به سوی صورتش داد و فرمود: رسول الله ﷺ فرمودند: «هرگاه یکی از شما با امری مواجه شود که بیم از دست رفتن آن دارد، این‌گونه نماز بخواند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابن عمر هنگامی که بیم داشت کاری فوری از دست برود، نمازها را با هم خواند.

پیشینه و سبب بیان

صفیه به ابن عمر خبر داد که واپسین روز زندگی‌اش نزدیک شده است. او با شتاب به سویش رفت و در سفر نماز ظهر را با عصر و مغرب را با عشا جمع کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
جَمّ

نام مکانی که در روایت آمده است؛ در اینجا مشخص نشده دقیقاً به کجا اشاره دارد.

اقامه

ندایی که درست پیش از نماز واجب گفته می‌شود.

سلام

درود پایانی که نماز با آن به پایان می‌رسد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که جمع میان نمازها در سفر، هنگامی که بیم از دست رفتن کاری فوری وجود دارد، جایز است. ابن عمر ظهر و عصر را با هم خواند و سپس مغرب و عشا را جمع کرد؛ دو نماز نخست را به سبب سفر دو رکعت خواند، در حالی که مغرب سه رکعت باقی ماند. فقیهان دربارهٔ شرایط و دامنهٔ جمع میان نمازها اختلاف نظر دارند؛ بنابراین این روایت مجوزی عام برای جمع کردن نمازها بدون دلیل معتبر نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. وضعیت اضطراری را جدی بگیرید و از رخصت معتبر نماز بهره ببرید، بی‌آنکه در نماز سهل‌انگاری کنید.
  2. کسی که سفر می‌کند، پیش از حرکت احکام جمع و قصر نماز را بیاموزد.
  3. از خویشاوندان نیازمند مراقبت کنید و نمازها را با توجه به رفت‌وآمدهای ضروری برنامه‌ریزی کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.