کتاب تفسیر · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 3232

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: کتاب تفسیر
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ يَحْيَى، قَالَ عَبْدٌ هُوَ ابْنُ عَبَّادٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرِضَ أَبُو طَالِبٍ فَجَاءَتْهُ قُرَيْشٌ وَجَاءَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَ أَبِي طَالِبٍ مَجْلِسُ رَجُلٍ فَقَامَ أَبُو جَهْلٍ كَىْ يَمْنَعَهُ وَشَكَوْهُ إِلَى أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي مَا تُرِيدُ مِنْ قَوْمِكَ قَالَ ‏"‏ إِنِّي أُرِيدُ مِنْهُمْ كَلِمَةً وَاحِدَةً تَدِينُ لَهُمْ بِهَا الْعَرَبُ وَتُؤَدِّي إِلَيْهِمُ الْعَجَمُ الْجِزْيَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ كَلِمَةً وَاحِدَةً قَالَ ‏"‏ كَلِمَةً وَاحِدَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ يَا عَمِّ قُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا‏:‏ إِلَهًا وَاحِدًا‏؟‏ ‏(‏ ما سَمِعْنَا بِهَذَا فِي الْمِلَّةِ الآخِرَةِ إِنْ هَذَا إِلاَّ اخْتِلاَقٌ ‏)‏ قَالَ فَنَزَلَ فِيهِمُ الْقُرْآنُ ‏:‏ ‏(‏ص* وَالْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ * بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي عِزَّةٍ وَشِقَاقٍ ‏)‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏:‏ ‏(‏ما سَمِعْنَا بِهَذَا فِي الْمِلَّةِ الآخِرَةِ إِنْ هَذَا إِلاَّ اخْتِلاَقٌ ‏)‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَرَوَى يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ وَقَالَ يَحْيَى بْنُ عُمَارَةَ حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، نَحْوَهُ عَنِ الأَعْمَشِ، ‏.‏

ترجمه

محمود بن غیلان و عبد بن حمید برای ما حدیث کردند — معنای هر دو یکی است — گفتند: ابواحمد برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد، از اعمش، از یحیی — عبد گفت او ابن عبّاد است — از سعید بن جبیر، از ابن عباس که گفت: ابوطالب بیمار شد، پس قریش به عیادت او آمدند و پیامبر ﷺ نیز به دیدارش رفت. در آن هنگام نزد ابوطالب مجلسی برپا بود، لذا ابوجهل برخاست تا مانع ورود پیامبر ﷺ شود. آنان نزد ابوطالب از پیامبر شکایت کردند. ابوطالب گفت:

«ای برادرزاده‌ام! از قوم خود چه می‌خواهی؟» فرمود: «از آنان تنها یک کلمه می‌خواهم؛ اگر آن را بگویند، عرب‌ها مطیع آنان خواهند شد و عجم‌ها به ایشان جزیه خواهند پرداخت.» گفت: «یک کلمه؟» فرمود: «آری، یک کلمه.» سپس فرمود: «ای عمو! بگویید لا إله إلا الله.» پس گفتند: «آیا فقط یک معبود؟ ما در دینِ نسل‌های پیشین چنین چیزی نشنیده‌ایم. این جز سخنی ساختگی نیست.» راوی گفت: آنگاه قرآن درباره آنان نازل شد: (ص. سوگند به قرآن دارای ذکر. بلکه کسانی که کافر شدند در عزت و دشمنی هستند...) تا سخن خداوند که: (ما در دینِ نسل‌های پیشین چنین چیزی نشنیده‌ایم. این جز سخنی ساختگی نیست). ابوعیسی گفت: این حدیث حسن صحیح است. و یحیی بن سعید از سفیان، از اعمش، حدیثی مشابه این روایت کرده است. و یحیی بن عماره گفت: بُندار برای ما حدیث کرد، یحیی بن سعید برای ما حدیث کرد، از سفیان، از اعمش، حدیثی مشابه آن.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ عموی خود را به پرستش تنها الله فراخواند.

پیشینه و سبب بیان

این روایت گفت‌وگو را در زمان بیماری ابوطالب قرار می‌دهد و واکنش قریش به دعوت توحید را شرح می‌دهد.

توضیح واژه‌های دشوار
لا إله إلا الله

هیچ معبودی جز الله شایستهٔ پرستش نیست.

توحید

پرستش تنها الله و شریک قرار ندادن برای او.

جزیه

عوارضی تاریخی که در برخی زمینه‌های فقه اسلامی از غیرمسلمانان گرفته می‌شد.

برداشت‌های عالمان

مفسران کلاسیک واژگان نقل‌شده را با سورهٔ ص، آیات ۱ تا ۷، مرتبط می‌دانند و تأکید می‌کنند که محور دعوت پیامبر توحید است. اشاره به پیامدهای سیاسی در گفت‌وگو، شهادت ایمان را به ابزاری برای کسب قدرت تبدیل نمی‌کند. از آنجا که این روایت خاص ضعیف دانسته شده، عالمان آن را به‌تنهایی مبنای یک حکم فقهی الزام‌آور قرار نمی‌دهند؛ آموزهٔ توحید بر آیات روشن قرآن و روایات معتبر استوار است.

درس‌هایی برای امروز
  1. معنای لا إله إلا الله را بیاموز و آن را در عبادت روزانه‌ات به کار ببند.
  2. دربارهٔ ایمان با آرامش و احترام گفت‌وگو کن، حتی اگر دیگران واکنش منفی نشان دهند.
  3. احکام دینی را بر قرآن و روایات معتبر و قابل اعتماد استوار کن.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.