کتاب صلوة · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 358

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: کتاب صلوة
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Anas ibn Malik

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ وَاصِلِ بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ الأَسَدِيُّ، عَنِ الْفَضْلِ بْنِ دَلْهَمٍ، عَنِ الْحَسَنِ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثَةً رَجُلٌ أَمَّ قَوْمًا وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَ وَامْرَأَةٌ بَاتَتْ وَزَوْجُهَا عَلَيْهَا سَاخِطٌ وَرَجُلٌ سَمِعَ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ ثُمَّ لَمْ يُجِبْ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَطَلْحَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي أُمَامَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ لاَ يَصِحُّ لأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلٌ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَمُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ تَكَلَّمَ فِيهِ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَضَعَّفَهُ وَلَيْسَ بِالْحَافِظِ ‏.‏ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يَؤُمَّ الرَّجُلُ قَوْمًا وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَ فَإِذَا كَانَ الإِمَامُ غَيْرَ ظَالِمٍ فَإِنَّمَا الإِثْمُ عَلَى مَنْ كَرِهَهُ ‏.‏ وَقَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ فِي هَذَا إِذَا كَرِهَ وَاحِدٌ أَوِ اثْنَانِ أَوْ ثَلاَثَةٌ فَلاَ بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ بِهِمْ حَتَّى يَكْرَهَهُ أَكْثَرُ الْقَوْمِ ‏.‏

ترجمه

عبدالاعلی بن واصل بن عبدالاعلی کوفی به ما حدیث کرد، محمد بن قاسم اسدی به ما حدیث کرد، از فضل بن دلهَم، از حسن، که گفت: شنیدم انس بن مالک می‌فرمود: رسول الله ﷺ سه نفر را لعنت فرمودند: مردی که بر قومی امامت کند در حالی که آنان از او متنفر باشند، زنی که شب را در حالی سپری کند که همسرش بر او خشمگین باشد، و مردی که ندای

«حیّ علی الفلاح» (به سوی رستگاری بشتابید) را بشنود ولی پاسخ ندهد. راوی گوید: در این باب از ابن عباس، طلحه، عبدالله بن عمرو و ابوامامه نیز روایت شده است. ابوعیسی گوید: حدیث انس صحیح نیست زیرا این حدیث از حسن به صورت مرسل از پیامبر ﷺ نقل شده است. ابوعیسی همچنین گوید: احمد بن حنبل درباره محمد بن قاسم سخن گفته و او را تضعیف کرده است و او حافظ نیست. گروهی از اهل علم مکروه دانسته‌اند که مردی بر قومی امامت کند که از او بیزارند؛ اما اگر امام ستمگر نباشد، گناه تنها بر گردن کسانی است که از او متنفرند. احمد و اسحاق در این باره فرموده‌اند: اگر یک، دو یا سه نفر از او متنفر باشند، نماز خواندن با آنان اشکالی ندارد تا زمانی که اکثریت مردم از او متنفر شوند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیش‌نماز باید حال جماعت را در نظر بگیرد، اما این روایت بسیار ضعیف است.

توضیح واژه‌های دشوار
حَيَّ عَلَى الْفَلَاح

ندایی در اذان به معنای «به سوی رستگاری بشتابید» که مردم را به نماز فرامی‌خواند.

مرسل

روایتی که در آن تابعی از پیامبر ﷺ نقل می‌کند، بی‌آنکه صحابیِ واسطه را ذکر کند.

امام

کسی که در نماز پیش‌نماز دیگران می‌شود.

برداشت‌های عالمان

ترمذی روایت انس را غیرصحیح دانست و به مرسل بودن روایت و ضعف محمد بن قاسم اشاره کرد. او نقل کرد که عالمان پیش‌نمازی را که جماعت از او ناخشنود است نکوهش می‌کردند؛ بااین‌حال، میان امامی که ستم می‌کند و امامی که چنین نمی‌کند تفاوت می‌گذاشتند. احمد بن حنبل و اسحاق بن راهویه مخالفت یک یا چند نفر را دلیلی برای کناره‌گیری از پیش‌نمازی نمی‌دانستند و ناخشنودی اکثریت را حدّ قابل‌اعتنا می‌شمردند. چون این روایت بسیار ضعیف است، نباید به‌تنهایی مبنای حکمی الزام‌آور قرار گیرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر امام هستید، به شکایت‌های موجه گوش دهید و با جماعت به‌عدالت رفتار کنید.
  2. اگر به امامی اعتراض دارید، موضوع را محترمانه مطرح کنید و میان ناخشنودی شخصی و ستم واقعی فرق بگذارید.
  3. به اذان پاسخ دهید و روزتان را طوری برنامه‌ریزی کنید که نماز را بی‌دلیل از دست ندهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.