کتاب صلوة · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 406

روایت‌شده توسط Ali ibn Abi Talib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Hasan (خوب)کتاب: کتاب صلوة
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Ali ibn Abi Talib

Hasan (خوب)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا، يَقُولُ إِنِّي كُنْتُ رَجُلاً إِذَا سَمِعْتُ مِنْ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ مِنْهُ بِمَا شَاءَ أَنْ يَنْفَعَنِي بِهِ وَإِذَا حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّهُ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا ثُمَّ يَقُومُ فَيَتَطَهَّرُ ثُمَّ يُصَلِّي ثُمَّ يَسْتَغْفِرُ اللَّهَ إِلاَّ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الآيَةَ ‏:‏ ‏(‏وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَى مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ ‏)‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَأَنَسٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَمُعَاذٍ وَوَاثِلَةَ وَأَبِي الْيَسَرِ وَاسْمُهُ كَعْبُ بْنُ عَمْرٍو ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَلِيٍّ حَدِيثٌ حَسَنٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ ‏.‏ وَرَوَى عَنْهُ شُعْبَةُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ فَرَفَعُوهُ مِثْلَ حَدِيثِ أَبِي عَوَانَةَ ‏.‏ وَرَوَاهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمِسْعَرٌ فَأَوْقَفَاهُ وَلَمْ يَرْفَعَاهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مِسْعَرٍ هَذَا الْحَدِيثُ مَرْفُوعًا أَيْضًا ‏.‏ وَلاَ نَعْرِفُ لأَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ حَدِيثًا مَرْفُوعًا إِلاَّ هَذَا ‏.‏

ترجمه

قتیبه برای ما حدیث کرد، ابوعوانه برای ما حدیث کرد، از عثمان بن مغیره، از علی بن ربیعه، از اسماء بن حکم فزاری که گفت: شنیدم علی می‌فرمود:

«همانا من مردی هستم که هرگاه حدیثی از رسول الله ﷺ می‌شنیدم، خداوند به اندازه‌ای که می‌خواست از آن بهره‌مندم می‌ساخت. و هرگاه یکی از یارانش حدیثی برایم نقل می‌کرد، از او قسم می‌خواستم؛ اگر برایم قسم می‌خورد، تصدیقش می‌کردم. همانا ابوبکر برایم حدیث کرد — و ابوبکر راستگو بود — گفت: شنیدم رسول الله ﷺ فرمودند: «هیچ بنده‌ای نیست که گناهی مرتکب شود، سپس برخیزد و طهارت کند، آنگاه نماز بگزارد و از خداوند آمرزش بخواهد، مگر اینکه خداوند او را بیامرزد.» سپس این آیه را تلاوت کردند: «و کسانی که چون کار زشتی کنند یا بر خود ستم ورزند، خدا را یاد می‌کنند و برای گناهانشان آمرزش می‌طلبند — و چه کسی جز خدا گناهان را می‌آمرزد؟ — و با آنکه می‌دانند، بر آنچه کرده‌اند اصرار نمی‌ورزند.»» راوی گفت: در این باب از ابن مسعود، ابودرداء، انس، ابوامامه، معاذ، واثله و ابوالیسر (که نامش کعب بن عمرو است) نیز روایت شده است. ابوعیسی گوید: حدیث علی حسن است و ما آن را جز از این طریق، یعنی از حدیث عثمان بن مغیره نمی‌شناسیم. شعبه و چندین نفر دیگر نیز مانند حدیث ابوعوانه آن را به صورت مرفوع از او روایت کرده‌اند. اما سفیان ثوری و مسعر آن را موقوف نقل کرده و به پیامبر ﷺ رفع نداده‌اند، هرچند از مسعر نیز این حدیث به صورت مرفوع روایت شده است. و ما از اسماء بن حکم هیچ حدیث مرفوعی جز همین یک حدیث نمی‌شناسیم.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پس از گناه، وضو، نماز و توبه به جویای آمرزش خداوند کمک می‌کنند.

توضیح واژه‌های دشوار
وضو

طهارت آیینیِ مقرر که پیش از نماز انجام می‌شود.

استغفار

از خداوند آمرزش خواستن و توبه کردن.

اصرار نورزیدن

آگاهانه به گناه ادامه ندادن و از آن بازگشتن.

برداشت‌های عالمان

این روایت توبه را با یاد خدا، طلب آمرزش و پافشاری نکردن بر گناه پیوند می‌دهد؛ چنان‌که آیه ۳:۱۳۵ بر آن تأکید می‌کند. عالمان از این روایت، استحباب وضو گرفتن، نماز خواندن و آمرزش خواستن از خداوند پس از گناه را برداشت کرده‌اند. این کارها جای توبه صادقانه را نمی‌گیرند؛ اگر کسی به دیگری ستم کرده باشد، باید حق او را نیز ادا کند. حدیث راهی به سوی آمرزش را بیان می‌کند، نه مجوزی برای تکرار گناه.

درس‌هایی برای امروز
  1. پس از لغزش، بی‌درنگ به سوی خداوند بازگرد و صادقانه از او آمرزش بخواه.
  2. اگر می‌خواهی توبه کنی، وضو بگیر و نماز بخوان؛ اما نماز را جایگزین توبه صادقانه ندان.
  3. اگر به کسی زیان رسانده‌ای، افزون بر طلب آمرزش از خداوند، حق او را نیز ادا کن.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.