Jami at-Tirmidhi، حدیث 57
روایتشده توسط Ubayy ibn Ka'b. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از الترمذي تا پیامبر ﷺ
- 1مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍآن را به الترمذي روایت کرد
- 2أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ
- 3خَارِجَةُ بْنُ مُصْعَبٍ
- 4يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ
- 5الْحَسَنِ
- 6عُتَىِّ بْنِ ضَمْرَةَ السَّعْدِيِّ
- 7أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ
- 8رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا خَارِجَةُ بْنُ مُصْعَبٍ، عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عُتَىِّ بْنِ ضَمْرَةَ السَّعْدِيِّ، عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ لِلْوُضُوءِ شَيْطَانًا يُقَالُ لَهُ الْوَلْهَانُ فَاتَّقُوا وَسْوَاسَ الْمَاءِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَوِيِّ وَالصَّحِيحِ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ لأَنَّا لاَ نَعْلَمُ أَحَدًا أَسْنَدَهُ غَيْرَ خَارِجَةَ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ الْحَسَنِ قَوْلَهُ وَلاَ يَصِحُّ فِي هَذَا الْبَابِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم شَيْءٌ . وَخَارِجَةُ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ عِنْدَ أَصْحَابِنَا وَضَعَّفَهُ ابْنُ الْمُبَارَكِ .
محمد بن بشار به ما حدیث کرد، ابوداود طیالسی به ما حدیث کرد، خارجه بن مصعب از یونس بن عبید، او از حسن، او از عطیه بن ضمره سعدی، و او از أبیّ بن کعب روایت کردند که پیامبر ﷺ فرمودند:
«همانا برای وضو شیطانى است كه ولَهان ناميده مىشود؛ پس از وسوسه درباره آب بپرهيزيد.» راوی گفت: در این باب از عبدالله بن عمرو و عبدالله بن مغفل نیز حدیث نقل شده است. ابوعیسی میگوید: حدیث أبیّ بن کعب غریب است و سند آن نزد اهل حدیث قوی و صحیح نیست، زیرا نمیدانیم کسی جز خارجه آن را مرفوع نقل کرده باشد. این حدیث از طرق دیگر نیز از حسن به عنوان قول خودش روایت شده و در این باب هیچ چیز صحیحی از پیامبر ﷺ ثابت نشده است. خارجه نزد اصحاب ما قوی نیست و ابن مبارک او را تضعیف کرده است.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
این روایت دربارهٔ شک و زیادهروی در وضو هشدار میدهد.
شستوشوی آیینی که مسلمان، از جمله برای نماز، انجام میدهد.
شک یا القای مزاحمی که بیدلیل انسان را دچار تردید میکند.
نامی که در این روایت ضعیف برای شیطانی آمده که با تردید دربارهٔ آب پیوند داده شده است.
ترمذی این روایت را غریب و زنجیرهٔ آن را غیرقوی دانسته است؛ او اشاره کرده که خَریجه بن مُصعَب ضعیف شمرده شده و این سخن بهعنوان گفتهای از حسن نیز نقل شده است. ازاینرو، نسبتدادن خاص این سخن به پیامبر ﷺ حجتی برای اثبات حکمی مستقل دینی نیست. بااینحال، هشدار عملی دربارهٔ گرفتار نشدن در شک بیپایه با روایات صحیح همخوانی دارد: فقیهان مذاهب اهلسنت این اصل را بهکار میبرند که یقین با شک از میان نمیرود.
- اندامهای وضو را با دقت بشویید، اما بیدلیل وضو را تکرار نکنید.
- اگر فقط شک دارید که وضویتان باطل شده است، به یقین پیشین خود مبنی بر داشتن وضو پایبند بمانید.
- از آب بدون اسراف استفاده کنید و اجازه ندهید نگرانیهای بیپایه بر عبادتتان مسلط شوند.
این روایت صحیح میآموزد کسی که شک دارد وضویش باطل شده است یا نه، بدون نشانهای روشن به شک خود اعتنا نکند. این، مبنای معتبر پرهیز از تردید بیپایه است.
Sahih al-Bukhari · #60 (Sahih)پیامبر ﷺ در این روایت میآموزد کسی که دربارهٔ باطلشدن وضو شک دارد، تا زمانی که نشانهای ببیند یا صدایی بشنود، نماز را رها نکند. این روایت پایبندی به یقین را تأیید میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.