Jami at-Tirmidhi، حدیث 641
روایتشده توسط Abdullah ibn Amr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از الترمذي تا پیامبر ﷺ
- 1مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَآن را به الترمذي روایت کرد
- 2إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى
- 3الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ
- 4الْمُثَنَّى بْنِ الصَّبَّاحِ
- 5عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ
- 6أَبِيهِ
- 7جَدِّهِ
- 8رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الْمُثَنَّى بْنِ الصَّبَّاحِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ " أَلاَ مَنْ وَلِيَ يَتِيمًا لَهُ مَالٌ فَلْيَتَّجِرْ فِيهِ وَلاَ يَتْرُكْهُ حَتَّى تَأْكُلَهُ الصَّدَقَةُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَفِي إِسْنَادِهِ مَقَالٌ لأَنَّ الْمُثَنَّى بْنَ الصَّبَّاحِ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ . وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ . فَذَكَرَ هَذَا الْحَدِيثَ . وَقَدِ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي هَذَا الْبَابِ فَرَأَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي مَالِ الْيَتِيمِ زَكَاةً . مِنْهُمْ عُمَرُ وَعَلِيٌّ وَعَائِشَةُ وَابْنُ عُمَرَ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ . وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ لَيْسَ فِي مَالِ الْيَتِيمِ زَكَاةٌ . وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ . وَعَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ هُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَشُعَيْبٌ قَدْ سَمِعَ مِنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو . وَقَدْ تَكَلَّمَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ فِي حَدِيثِ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ وَقَالَ هُوَ عِنْدَنَا وَاهٍ . وَمَنْ ضَعَّفَهُ فَإِنَّمَا ضَعَّفَهُ مِنْ قِبَلِ أَنَّهُ يُحَدِّثُ مِنْ صَحِيفَةِ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَمَّا أَكْثَرُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فَيَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ وَيُثْبِتُونَهُ مِنْهُمْ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ وَغَيْرُهُمَا .
محمد بن اسماعیل به ما حدیث کرد، ابراهیم بن موسی به ما حدیث کرد، ولید بن مسلم به ما حدیث کرد، از مثَنّی بن صَبّاح، از عمرو بن شعیب، از پدرش، از جدش روایت است که پیامبر ﷺ برای مردم خطبه خواند و فرمود:
«آگاه باشید! هر کس سرپرستی یتیمی را بر عهده گیرد که مالی دارد، باید با آن مال تجارت کند و آن را رها نسازد تا اینکه صدقه (زکات) آن را بخورد.» ابوعیسی میگوید: این حدیث تنها از همین طریق روایت شده و در سند آن گفتگو است، زیرا مثَنّی بن صَبّاح در حدیث ضعیف شمرده میشود. برخی این حدیث را از عمرو بن شعیب به صورت موقوف از عمر بن خطاب نقل کردهاند. علمای دین در این باب اختلاف نظر دارند؛ گروهی از اصحاب پیامبر ﷺ در مال یتیم زکات را واجب دانستهاند که از جمله آنان عمر، علی، عایشه و ابن عمر هستند. مالک، شافعی، احمد و اسحاق نیز به همین قول هستند. اما گروهی دیگر از علما گفتهاند که در مال یتیم زکاتی نیست و سفیان ثوری و عبدالله بن مبارک بر این باورند. عمرو بن شعیب پسر محمد بن عبدالله بن عمرو بن عاص است و شعیب از جد خود عبدالله بن عمرو شنیده است. یحیی بن سعید درباره حدیث عمرو بن شعیب سخن گفته و آن را نزد خود سست دانسته است. کسانی که او را تضعیف کردهاند، تنها به این دلیل بوده که او از نوشتههای جدش عبدالله بن عمرو نقل میکرده است. اما بیشتر محدثان به حدیث عمرو بن شعیب استدلال میکنند و آن را ثابت میدانند که از جمله آنان احمد، اسحاق و دیگران هستند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
سرپرست باید دارایی یتیم را با دقت اداره و از آن محافظت کند.
کسی که مسئول مراقبت از یتیم و حفظ منافع اوست.
بخشی واجب از دارایی که با رعایت شرایط، بهعنوان صدقه پرداخت میشود.
کودکی که پیش از رسیدن به بلوغ پدرش را از دست داده است.
ترمذی نقل میکند که چند تن از صحابه، از جمله عمر، علی، عایشه و ابن عمر، پرداخت زکات از دارایی یتیم را واجب میدانستند. مالک، شافعی، احمد و اسحاق نیز همین دیدگاه را پذیرفتند. سفیان ثوری و ابنمبارک بر این باور بودند که زکاتی بر دارایی یتیم واجب نیست. سخن دربارهٔ تجارت با آن دارایی بر این روایت ضعیف تکیه دارد؛ در هر حال، سرپرست باید از مال با دقت محافظت کند و مطابق دیدگاه فقهی معتبر و توصیهٔ کارشناسان عمل کند.
- دارایی یتیم را از پول خود جدا نگه دارید و درآمدها و هزینهها را با دقت ثبت کنید.
- برای سرمایهگذاری یا پرداخت زکات از دارایی یتیم، از عالم دینی مورد اعتماد و کارشناس مالی مشورت بگیرید.
- هنگامی که یتیم بالغ شد و توانایی ادارهٔ خردمندانهٔ دارایی را پیدا کرد، آن را به او تحویل دهید.
این روایت صحیح، آیهٔ ۴:۶ قرآن را توضیح میدهد: سرپرستی که خود نیازمند است فقط بهاندازهٔ متعارف میتواند از درآمد ادارهٔ دارایی استفاده کند. این روایت تأکید میکند که دارایی یتیم امانت است.
Sahih al-Bukhari · #2763 (Sahih)این روایت صحیح دربارهٔ مسئولیت سرپرستان در اداره و بازگرداندن دارایی یتیم است و برای محافظت دقیق از آن، مبنایی قویتر از زنجیرهٔ ضعیف این روایت فراهم میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.