الوصايا والعهود · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2763

روایت‌شده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: الوصايا والعهود
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا الزُّهْرِيِّ

Sahih (معتبر)
  1. 1أَبُو الْيَمَانِآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2شُعَيْبٌ
  3. 3الزُّهْرِيِّ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ كَانَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها – ‏{‏وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ‏}‏ قَالَتْ هِيَ الْيَتِيمَةُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا، فَيَرْغَبُ فِي جَمَالِهَا وَمَالِهَا، وَيُرِيدُ أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِأَدْنَى مِنْ سُنَّةِ نِسَائِهَا، فَنُهُوا عَنْ نِكَاحِهِنَّ، إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ، وَأُمِرُوا بِنِكَاحِ مَنْ سِوَاهُنَّ مِنَ النِّسَاءِ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ اسْتَفْتَى النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ‏}‏ قَالَتْ فَبَيَّنَ اللَّهُ فِي هَذِهِ أَنَّ الْيَتِيمَةَ إِذَا كَانَتْ ذَاتَ جَمَالٍ وَمَالٍ رَغِبُوا فِي نِكَاحِهَا، وَلَمْ يُلْحِقُوهَا بِسُنَّتِهَا بِإِكْمَالِ الصَّدَاقِ، فَإِذَا كَانَتْ مَرْغُوبَةً عَنْهَا فِي قِلَّةِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ تَرَكُوهَا وَالْتَمَسُوا غَيْرَهَا مِنَ النِّسَاءِ، قَالَ فَكَمَا يَتْرُكُونَهَا حِينَ يَرْغَبُونَ عَنْهَا فَلَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَنْكِحُوهَا إِذَا رَغِبُوا فِيهَا إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهَا الأَوْفَى مِنَ الصَّدَاقِ وَيُعْطُوهَا حَقَّهَا‏.‏

ترجمه

ابوالیمان برای ما حدیث کرد، شعیب از زهری خبر داد، او گفت: عروة بن زبیر روایت می‌کرد که از عایشه رضی الله عنها درباره این آیه پرسید: {و اگر بیم آن دارید که در حق دختران یتیم عدالت ورزید، پس با زنان دیگری که مورد پسند شماست ازدواج کنید.} عایشه فرمود:

«این آیه درباره دختر یتیمی است که تحت سرپرستی ولیّ خود قرار دارد. ولیّ به خاطر زیبایی و ثروت او به وی رغبت پیدا می‌کند و می‌خواهد با مهریه‌ای کمتر از آنچه به زنان هم‌شأن او داده می‌شود، با او ازدواج کند. بنابراین آنان از ازدواج با این دختران یتیم نهی شدند، مگر اینکه با پرداخت کامل مهریه در حقشان عدالت ورزند؛ در غیر این صورت دستور یافتند که با زنان دیگر غیر از آنان ازدواج کنند.» عایشه گفت: «سپس مردم از رسول الله ﷺ در این باره فتوا خواستند، پس خداوند عزوجل این آیه را نازل فرمود: {و از تو درباره زنان فتوا می‌خواهند. بگو: خداوند در باره آنان به شما فتوا می‌دهد...} عایشه توضیح داد: «خداوند در این آیه روشن ساخت که اگر دختر یتیم دارای جمال و مال بود، ولیّ به ازدواج با او تمایل داشت اما مهریه‌ای هم‌تراز شأن او نمی‌پرداخت؛ و اگر به دلیل کمی مال و جمال مورد رغبت نبود، او را رها کرده و زن دیگری می‌جست.» بنابراین همان‌گونه که هنگام بی‌رغبتی او را ترک می‌کنند، هنگام رغبت نیز حق ندارند با او ازدواج کنند مگر اینکه با پرداخت کامل‌ترین مهریه و ادای تمام حقوقش، در حق او عدالت ورزند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

سرپرست تنها زمانی می‌تواند با دختر یتیم ازدواج کند که حقوق او را به‌طور کامل رعایت کند.

پیشینه و سبب بیان

عایشه نقل می‌کند که سرپرستان گاهی به‌خاطر زیبایی یا دارایی دختران یتیم می‌خواستند با آنان ازدواج کنند، اما مهریه‌ای کمتر از میزان شایسته برایشان در نظر می‌گرفتند. آیات سورهٔ نساء (۴:۳ و ۴:۱۲۷) به این موضوع می‌پردازند.

توضیح واژه‌های دشوار
دختر یتیم تحت سرپرستی

دختری که پدر ندارد و سرپرستی و ادارهٔ امور او بر عهدهٔ یک سرپرست است.

مهریه (مَهر)

هدیهٔ الزامی ازدواج که حق زن است.

رفتار عادلانه

رعایت حقوق او و دادن مهریهٔ مناسب و فراهم کردن شرایطی منصفانه برای ازدواج.

برداشت‌های عالمان

مفسران کلاسیک، از جمله ابن حجر، از این روایت نتیجه گرفته‌اند که سرپرست نباید از اختیار خود برای منفعت شخصی استفاده کند. اگر بخواهد با دختر یتیمی که سرپرستی‌اش را بر عهده دارد ازدواج کند، باید مهریه‌ای مناسب به او بدهد و حقوقش را تضمین کند؛ وگرنه باید از این ازدواج صرف‌نظر کند. این توضیح همچنین تأکید می‌کند که دارایی یا زیبایی دختر نباید بهانه‌ای برای تحمیل شرایط ازدواج نامساعدتر به او باشد.

درس‌هایی برای امروز
  1. سرپرست باید دارایی و انتخاب‌های ازدواج دختر یتیم را از منافع شخصی خود جدا نگه دارد.
  2. هنگام ازدواج، مهریه‌ای مناسب تعیین کنید و شرایط را منصفانه و روشن بنویسید.
  3. اگر تردید دارید، برای حفاظت از حقوق دختر یتیم از عالم یا متخصصی قابل اعتماد مشورت بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.